There is no work in the northern highlands. In the capital, corruption blocks the path to success for young graduates. So it's no wonder everyone wants to get away.
From Helena Smith, Tirana
At the embassy in Tirana there is a queue to meet the ambassador of his majesty to Albania, Alastair King-Smith. The crisis in relations between the two countries, caused by the rafts crossing the Channel with an ever-increasing number of Albanians, has also been reflected in the caliber of officials, soldiers and politicians who visit the British mission.
Last week it was General Stuart Skeates. The Afghanistan war veteran now leads efforts to curb immigration. He traveled to Tirana during the week. This week the home secretary, Suella Braverman, is also expected to make a visit that is hoped will defuse the anger caused by her description of the Albanians as the organizers of an "invasion" of the United Kingdom. Disputes escalated when Albania's prime minister, Edi Rama, compared the British government's rhetoric to "howlings from a madhouse".
Workers were repainting the pot barriers outside the King-Smith embassy. But the real center of the dispute that has pushed London to send its delegations is not in Tirana. But, nearly 100 miles to the north-east. In the poverty-stricken highlands of Albania, many still dream of going to Dover by dinghy, and Braverman is determined to stop them.
Once a dumping ground for convicts and political prisoners during Albania's communist era, this is difficult terrain. Within sight of the so-called "cursed mountains" of the Albanian Alps, the lucky ones have a job that provides them with a living. The average salary is only €270 per month.
In the town of Kukes, which received thousands of ethnic Albanian refugees during the 1999 war in Kosovo, young men and women are reportedly taking intensive English language courses. This is the first step in what is often a dangerous attempt to join friends and relatives in Britain.
Social media platforms used by smugglers operating across the Channel have come under fire in recent weeks over political unrest in the UK. This is the perfect time to risk the transition.
"Many of the Albanians who initially went [to the United Kingdom] were declared as Kosovar asylum seekers," says Dr. Ilir Gëdeshi, migration expert in the country. It also explains the region's unusual ties to Britain.
Gëdeshi drejton Qendrën për Studime Ekonomike dhe Sociale në Tiranë. Ai ka kaluar pjesën më të mirë të 3 dekadave që kur Shqipëria postkomuniste u hap me botën e jashtme duke studiuar flukset migratore. Portretizimi i Braverman për bashkatdhetarët e tij si “kriminelë” e ka lënduar.
“Kjo bisedë për pushtim, për banda është shumë e gabuar,” – thotë ai. “Nëse nuk do të kishte pasur krizë ekonomike në Greqi apo Itali, shumë do të shkonin ende atje. Ajo që është e qartë është se në veri ka varfëri, mungesë të çdo shprese. Është ajo që qëndron pas kësaj vale të fundit emigrantësh”.
Pothuajse të gjithë 12 mijë shqiptarët që vlerësohet se kanë hyrë në Mbretërinë e Bashkuar këtë vit besohet se kanë ardhur nga malësitë veriore. Shumica e tyre nuk pritet të jenë arsimuar përtej shkollës fillore, sipas Gëdeshit.
Kryetari i qytetit verior të Hasit ka premtuar të ngrejë një statujë të Mbretëreshës Elizabeth II në shenjë mirënjohjeje për të gjithë Britaninë që ka sjellë të ardhura në zonën e tij në formën e remitancave.
Shqipëria e Veriut u izolua edhe kur Enver Hoxha, diktatori stalinist që mori pushtetin në vitin 1944 dhe që u përpoq të transformonte vendin. Një jugor, Hoxha kishte pak besim te klanet fisnore të veriut.
Kështu, në kohën kur malësitë dolën nga gati 5 dekada të sundimit komunist në fillim të viteve 1990, u përballën me një botë e mjerë fabrikash boshe, blloqe banimi me tulla të zhveshura, banditizëm dhe grindje.
Optimizmi i krijuar nga ndërtimi i një aeroporti ndërkombëtar në Kukës, një stadium futbolli me 8000 vende dhe rrugëve të reja nuk arritën të përmirësonin asnjë ndjenjë mundësie personale.
“Shumica e kushërinjve të mi janë në Britani” – thotë 24-vjeçarja Era Koleci. Nga qyteti verior i Burrelit ajo punon tashmë në qendrën moderne kulturore në kryeqytet. “Personalisht nuk dua të largohem, por kështu funksionon”, – thotë ajo. “Kushërinjtë marrin kushërinjtë. 3 nga kushërinjtë e mi shkuan në 3 muajt e fundit. Ata shpenzuan 3000 £ secili për kalimin me barka. Nëna ime thotë se ata arritën atje të sigurt. Nëse ata mund të jetojnë një jetë të mirë, pse jo?”
Koleci, e cili ka studiuar administrim biznesi është një nga të rinjtë shqiptarë që duan t’i kthejnë mbrapsht njerëzit e vendit të tyre. Ajo ndodhet në zyrat ultra-moderne të Kongresit Kombëtar të Rinisë, pasi Tiranës iu dha titulli i kryeqytetit rinor europian të këtij viti.
“Mbi 1 mijë delegacione të të rinjve nga e gjithë Evropa na kanë vizituar këtë vit. Ata kanë mbetur shumë të befasuar nga pasioni ynë dhe gjithë puna që po bëjmë,” – thotë 28-vjeçarja Dafina Peci, sekretare e përgjithshme e kongresit. Ajo ankohet për stereotipet mbi imazhin e shqiptarëve në Britani. “I yni është një vizion për të ardhmen, por ka shumë kontradikta në vendin tonë dhe një ndryshim i madh midis zonave urbane dhe rurale.”
Peci është tipikja për një brez të ri shqiptar që kërkon përmirësim të qeverisjes. “Mendoj se problemi ynë më i madh është mosgatishmëria për të folur sinqerisht për gjërat që duhet të na shqetësojnë ne si shoqëri,” – thotë ajo. “Është e tmerrshme të na portretizosh si një komb që lejon migrimin ilegal. Të gjithë e dimë se të largohesh nga zona jote e rehatisë, nga gjuha, nga familja, të gjitha kujtimet që ke, nënkupton një nivel dëshpërimi.”
Në një vend me një popullsi më të vogël se Uellsi, thuhet se çdo familje në Shqipëri tashmë ka një anëtar jashtë vendit. Sondazhet e njëpasnjëshme kanë treguar se të paktën 60% duan të largohen.
Ndërkohë që varfëria mund të jetë forca shtytëse për migrimin në veri, në Tiranë është arsimi dhe dëshira për jetë të lirë dhe pa korrupsion që po i shtyn njerëzit ikin jashtë. Rritja e kërkesave për azil nga të diplomuarit e vendosur për të vazhduar studimet jashtë shtetit është një shqetësim i veçantë për Gëdeshin. Ai i frikësohet një ikjeje të paparë truri.
“Të gjithë duan të ikin,” – thotë Arta Jorgi, e cila është 47 vjeç. Flet tre gjuhë dhe ka tre diploma.
“Korrupsioni këtu është si kanceri. Për të marrë një punë në sektorin publik duhet të premtosh se do të sjellësh 1500 vota. Dhe nuk po bëj shaka. Ata kanë njerëz që i numërojnë. Nuk kam miq në Tiranë sepse të gjithë janë larguar. Në janar kam në plan të shkoj në Amerikë” – thotë ajo.
Në një komb dikur aq të izoluar sa Shqipëria, ardhja e demokracisë rezulton se e përqafuar mirë kapitalizmin. Rrokaqiejt e mëdhenj prej çeliku dhe betoni ngrihen mbi sheshin Skënderbej të Tiranës. SUV-të dhe makinat e shpejta lundrojnë në bulevardet e zbukuruara me korsi biçikletash. Një bollëk restorantesh dhe kafenesh shërbejnë mallra të importuara dhe verëra të shkëlqyera. Ndërkohë po zhvillohen plane për të krijuar një muze dhe një teatër më modern.
Rrokaqiejt dhe shenjat e tjera të kapitalizmit janë, shumë thonë se është një simbol i pastrimit të parave të fitimeve të paligjshme të tregtisë së drogës. Në një lëvizje që ka shkaktuar zemërim në një kohë kur çmimet e pronave janë rritur me më shumë se një të tretën, qeveria ka sinjalizuar se mund të jepet një amnisti për pronarët e pronave të konsiderueshme bankare në këmbim të një takse 10%.
“Ndërsa pjesa tjetër e botës po lëviz në sekonda, ne duket se po lëvizim me orë,” thotë Enkelda Hakrama, një studente shkencore. “Nëse nuk do të kisha një djalë, do të isha larguar me siguri.” Klajdis Rama, i regjistruar në degën e informatikës, është dakord. “Unë jam 18 vjeç, por tashmë e di që dua të jem në Mbretërinë e Bashkuar ose SHBA,” – thotë ai. “Shqipëria nuk ka asnjë të ardhme. Nëse doni të jetoni mirë dhe dëshironi të paguheni më shumë, mos qëndroni këtu”.
Ekspertët ia atribuojnë eksodin një periudhe tranzicioni ekonomik shumë të zgjatur. Kjo e përkeqësuar nga shpresa e humbur për të hyrë në BE, një lëvizje që do të kishte lehtësuar investimet e huaja. Ata kanë frikë se nëse kjo vazhdon, një ekonomi tashmë ndër më të varfrat në Evropë vetëm sa do të përkeqësohet.
"For some time now, businesses have been complaining that they cannot find employees. Now they say they can't find buyers", says Ornela Liperi, editor-in-chief of Monitor, the main economic magazine in the country. She describes the tourism industry as the only bright spot.
"Albanians see skyscrapers and all the rest and it makes them angry because they know that none of them will make their lives better," she says.
©Taken from The Observer/The Guardian.