Alarm bells in the Balkans

2026-09-23 20:20:02Pikëpamje SHKRUAR NGA CARL BILDT

Alarm bells in the Balkans

Recent developments in the Balkans should serve as a wake-up call for Europe, given the risk that nationalist provocations in one country could spread to other parts of the region. The multiple elections due next month increase the risk of a dangerous slide into political instability.

Short-sighted politics are making a comeback in the Balkans. This month’s semi-official funeral in Belgrade for convicted war criminal Ratko Mladić, whom many Bosnian Serbs continue to venerate, has brought back past traumas and reignited nationalist tensions. Diplomatic relations between Serbia and Bosnia are deteriorating, adding further questions to Serbia’s already stalled European Union accession process.

Worse, while Europe and the United States were once largely aligned in their support for the fragile political process in Bosnia, that is no longer true. Previous American presidents may have been accused of excessive interference, but the Donald Trump administration has shown almost no interest in the region’s delicate political processes. Its only concern seems to be advancing narrow economic interests, and that has meant tolerating, or even supporting, hardline Serbian nationalists in Bosnia.

For example, the Trump administration has backed a gas pipeline project that would connect the Croatian coast to Sarajevo, the capital of Bosnia. At first glance, such a project makes sense, given that it could reduce the region's dependence on Russian gas. But when you consider that contracts could be suspiciously awarded to a previously virtually unknown company whose executives have "personal ties to Donald Trump," alarm bells start ringing.

But alarm bells are also ringing on the political front. Bosnia will hold elections this October, and depending on the outcome, hardline Serb forces could join forces with nationalist Croats to change the country’s governing framework. The timing for such a maneuver is ideal, because the United States would likely look the other way. But if it were successful, the Bosnian Muslim community would inevitably feel threatened and react accordingly, raising the risk of a downward spiral that could deeply destabilize the country.

Edhe Serbia do të mbajë zgjedhje në tetor. Pas vitesh protestash masive studentore, qeveria përballet me një koalicion partish opozitare të bashkuara nën një flamur të vetëm. Me rezultatin ende tepër të paqartë, mund të imagjinohet lehtësisht një skenar në të cilin regjimi populist i presidentit Aleksandar Vučić thjesht shpall fitoren, duke shkaktuar edhe më shumë destabilitet.

Situata në Kosovë nuk është aspak më e qetë. Negociatat pajtuese mes Serbisë dhe Kosovës kanë ngecur, ndërsa autoriteteve vendore në qytetin e ndarë të Mitrovicës ende nuk u është dhënë përgjegjësia për urën që lidh zonat serbe dhe shqiptare, për shkak të frikës për atë që mund të pasojë.


Në një plan më të gjerë, sistemi politik i vendit është i bllokuar dhe zemërimi pas dënimit të fundit nga Dhomat e Specializuara të Kosovës të Hashim Thaçit, ish-udhëheqës ushtarak dhe president i Kosovës nga viti 2016 deri në 2020, e ka larguar edhe më shumë vendin nga partnerët e tij të mëparshëm ndërkombëtarë.

Asnjë prej këtyre zhvillimeve, i marrë veçmas, nuk do të ishte domosdoshmërisht destabilizues. Por të marra së bashku, ato rrezikojnë të krijojnë një masë kritike të ndjenjave nacionaliste. Ideja qendrore mbi të cilën u ndërtuan proceset e paqes një çerek shekulli më parë ishte se kombinimi i negociatave për anëtarësim në BE dhe pajtimit të lehtësuar nga tribunalet e ndryshme ndërkombëtare do të sillte gradualisht stabilitet dhe bashkëpunim në rajon. Por kjo shpresë nuk është përmbushur.

Me përjashtim të Malit të Zi dhe, ndoshta, Shqipërisë, integrimi në BE ka ngecur dhe ka humbur një pjesë të madhe të fuqisë së tij si forcë motivuese. Po aq zhgënjyese është fakti se proceset e zhvilluara nga tribunalet ndërkombëtare në Hagë janë zgjatur në mënyrë kaq groteske, saqë nuk kanë më thuajse asnjë mundësi të nxisin pajtimin. Madje mund ta përkeqësojnë situatën.

Mali i Zi i vogël vazhdon të jetë në një trajektore premtuese, por është larg së qeni e sigurt nëse kandidatura e tij për anëtarësim në BE do të mund t’i mbijetonte një stuhie të re trazirash rajonale. Nëse Serbia ka interes të destabilizojë fqinjin e saj, ajo mund ta bëjë këtë lehtësisht.

Si gjithmonë në Ballkan, nuk ka zgjidhje të thjeshta për tensionet në rritje. Secili vend ka proceset e veta politike, por rreziku që krizat të ushqejnë njëra-tjetrën përtej kufijve është i lartë. Me SHBA-në të përqendruar vetëm te interesa private ekonomike dhe me BE-në të shpërqendruar nga agresioni rus dhe paparashikueshmëria amerikane, perspektiva për politika ndërkombëtare koherente që të rikthejnë stabilitetin, të nxisin pajtimin dhe të mbështesin integrimin është e zymtë.

This does not mean that we are heading for a new round of Balkan wars. But even limited clashes could be enough to push the entire region onto a more uncertain and dangerous path. Political leaders, especially in Europe, should take the alarm seriously. The Balkans brought major wars to Europe twice in the last century and could easily create instability in this century as well.

Project Sindycate


Video