
Largimi i parakohshëm i Christine Lagarde nga drejtimi i Bankës Qendrore Evropiane (BQE) ka hapur garën për zgjedhjen e pasuesit të saj dhe ka vënë në lëvizje llogaritë politike të fuqive kryesore të Evropës.
Pas këtij zhvillimi qëndrojnë dy arsye kryesore: dëshira e presidentit francez Emmanuel Macron për të ndikuar në emërimin e drejtuesit të ri përpara zgjedhjeve presidenciale në Francë dhe mundësia që Lagarde të marrë drejtimin e Forumit Ekonomik Botëror në Davos. Mandati i saj përfundon normalisht pas rreth një viti, por një largim i parakohshëm do të ndryshonte kalendarin dhe ekuilibrat politikë të kësaj zgjedhjeje.
Macron mund të kërkojë të shfrytëzojë kohën që i mbetet në presidencë për të ndikuar në përzgjedhjen e drejtuesit të ardhshëm të BQE-së. Nëse zgjedhjet presidenciale franceze të pranverës sjellin një ndryshim politik dhe në pushtet vjen Marine Le Pen ose një përfaqësues tjetër i së djathtës ekstreme, Franca mund të ketë më pak mundësi për të ndikuar në këtë proces.
Për këtë arsye, emërimi i pasuesit të Lagarde përpara zgjedhjeve do të ishte politikisht i rëndësishëm për Macron. Edhe pse asnjë shtet nuk ka të drejtë vetoje mbi këtë emërim, pesha e Francës në institucionet evropiane e bën të vështirë marrjen e një vendimi të tillë, pa mbështetjen e Parisit.
Një tjetër shpjegim lidhet me të ardhmen profesionale të vetë Lagarde. Ajo mund të jetë e interesuar të marrë drejtimin e Forumit Ekonomik Botëror, organizatës që zhvillon takimin e përvitshëm të elitave politike, ekonomike dhe teknologjike në Davos. Duke qenë se organizata aktualisht nuk ka një drejtues, kjo mundësi mund të përbëjë një alternativë tërheqëse për të. Megjithatë, largimi nga një institucion kaq i rëndësishëm si BQE-ja për të drejtuar një forum ndërkombëtar do të ngrinte pikëpyetje mbi përgjegjësinë institucionale dhe përkushtimin ndaj mandatit publik.
Kritika kryesore ndaj Lagarde lidhet me pasigurinë e krijuar për një kohë të gjatë rreth qëllimeve të saj. Në një periudhë kur Evropa përballet me luftëra, rrezik të rikthimit të inflacionit, tensione tregtare, paqëndrueshmëri në tregjet e borxhit dhe ndryshime të shpejta teknologjike, drejtimi i bankës qendrore kërkon qartësi dhe vazhdimësi. BQE-ja luan një rol vendimtar në përcaktimin e normave të interesit dhe në ruajtjen e stabilitetit të çmimeve në eurozonë. Prandaj, pasiguria për të ardhmen e drejtueses së saj mund të shtojë shqetësimet e qeverive dhe të tregjeve financiare.
Në garën për pasuesin e Lagarde, dy emrat kryesorë janë Pablo Hernández de Cos, ish-guvernator i Bankës së Spanjës dhe aktualisht president i Bankës së Rregullimeve Ndërkombëtare, si dhe Klaas Knot, ish-guvernator i Bankës Qendrore të Holandës. Të dy kanë përvojë të gjerë në politikën monetare dhe konsiderohen kandidatë me përgatitje të fortë teknike. Knot deri vonë shihej si favoriti, por shanset e Hernández de Cos janë rritur gjatë ditëve të fundit. Gjithsesi, gara mbetet e hapur dhe nuk përjashtohet mundësia që në fund të dalë një kandidat tjetër si kompromis mes vendeve anëtare.
Një nga çështjet më të ndërlikuara është marrëveshja mes Francës dhe Gjermanisë për postet e tjera të rëndësishme në drejtimin e BQE-së, veçanërisht atë të kryeekonomistit dhe atë përgjegjës për operacionet e tregut. Franca kërkon të ketë ndikim në përcaktimin e politikës ekonomike të bankës, ndërsa Gjermania mund të kundërshtojë një konfigurim ku presidenca i takon Spanjës dhe posti i kryeekonomistit një kandidati francez. Ky negociim tregon se zgjedhja nuk do të përcaktohet vetëm nga aftësitë profesionale të kandidatëve, por edhe nga ekuilibrat politikë dhe kombëtarë brenda Bashkimit Evropian.
Situata bëhet edhe më delikate për shkak të vështirësive financiare të Francës dhe dobësimit të besimit të tregjeve te borxhi i saj publik. Nëse Franca do të kishte nevojë për mbështetje nga BQE-ja në muajt e ardhshëm, marrëdhënia mes qeverisë franceze dhe drejtimit të bankës qendrore do të ishte veçanërisht e ndjeshme. Kjo e bën edhe më të rëndësishme që pasuesi i Lagarde të gëzojë besueshmëri, pavarësi dhe mbështetje të gjerë evropiane.
Gara për drejtimin e BQE-së është më shumë se një zgjedhje për një post të rëndësishëm financiar. Ajo pasqyron rivalitetin mes fuqive evropiane, interesat politike të Francës dhe Gjermanisë dhe nevojën për të ruajtur besimin te institucionet e përbashkëta. Sfidë për liderët evropianë do të jetë të zgjedhin një drejtues me përvojë dhe autoritet, pa e kthyer procesin në një përplasje interesash kombëtare. Në një periudhë pasigurie ekonomike dhe politike, një emërim i vonuar ose i shoqëruar me përçarje do të dëmtonte imazhin e Evropës dhe besimin te aftësia e saj për të vepruar në mënyrë të bashkuar.
Corriere della Sera