ËNDRRA / Kryeministri jep dorëheqjen dhe zgjohet poshtë urës pariziene!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Zbulimi i jashtëzakonshëm i një ylli të rrallë hedh dritë mbi origjinën e universit

22 March 2026, 21:23Lifestyle SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Zbulimi i jashtëzakonshëm i një ylli të rrallë hedh

Shkencëtarët kanë bërë një zbulim të jashtëzakonshëm që hedh dritë mbi fazat më të hershme të evolucionit të universit.

Duke vepruar si “arkeologë kozmikë”, ata kanë identifikuar një yll të rrallë të gjeneratës së dytë, i cili përmban sasi tepër të ulët hekuri dhe ruan në përbërjen e tij gjurmë të proceseve të para kimike që ndodhën pas lindjes së universit.

Ylli, i njohur si PicII-503, ndodhet në galaktikën xhuxhe Pictor II, rreth 150 mijë vite dritë larg Tokës. Ai është zbuluar me ndihmën e instrumenteve të avancuara astronomike, përfshirë kamerën DECam të vendosur në teleskopin Víctor M. Blanco në Kili. Ajo që e bën këtë objekt kaq të veçantë është përmbajtja jashtëzakonisht e ulët e hekurit, vetëm 1/40.000 e asaj që gjendet në Diell, duke e bërë një nga yjet më primitivë të identifikuar ndonjëherë jashtë Galaktikës sonë.

Megjithatë, tipari më i habitshëm i këtij ylli nuk është vetëm mungesa e hekurit.

Zbulimi i jashtëzakonshëm i një ylli të rrallë hedh

Studiuesit kanë zbuluar se ai përmban një sasi jashtëzakonisht të lartë karboni, me një raport karbon-hekur mbi 1.500 herë më të madh se ai i Diellit. Ky kombinim unik përbën një “nënshkrim kimik” që lidhet drejtpërdrejt me yjet e parë të universit.

Një dritare drejt së kaluarës kozmike

Yjet e parë, të njohur si yje të popullsisë III (POP III), u formuan në një univers që përmbante kryesisht hidrogjen dhe helium, me pothuajse asnjë element më të rëndë. Pikërisht këta yje krijuan për herë të parë elemente si karboni dhe hekuri në brendësinë e tyre. Kur shpërthyen si supernova në fund të jetës së tyre, këto elemente u shpërndanë në hapësirë, duke pasuruar gazin ndëryjor.

Nga ky material i pasuruar u formuan yjet e gjeneratës së dytë (POP II), si PicII-503. Për këtë arsye, ata konsiderohen si “kapsula kohe” që ruajnë informacion mbi një etapë kyçe të evolucionit kimik të universit.

Sipas studiuesve, zbulimi i një ylli të tillë është jashtëzakonisht i rrallë dhe deri vonë konsiderohej pothuajse i pamundur. PicII-503 ofron një mundësi unike për të kuptuar se si janë prodhuar elementet e para dhe si është ndërtuar gradualisht përbërja kimike e universit.

Një zbulim që sfidon teoritë

Analizat sugjerojnë se raporti i pazakontë midis karbonit dhe hekurit mund të shpjegohet me natyrën e shpërthimeve të para supernova. Nëse këto shpërthime kanë qenë me energji të ulët, elementet më të lehta si karboni janë shpërndarë në hapësirë, ndërsa elementet më të rënda si hekuri kanë mbetur të bllokuara në mbetjet e shpërthimit.

Fakti që ky yll ndodhet në një galaktikë shumë të vogël me gravitet të dobët e mbështet këtë teori, duke sugjeruar se kushtet në universin e hershëm kanë qenë shumë të ndryshme nga ato që vërejmë sot.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×