Fatlumi, a 60-year-old electrician who lives in the Kukës district in the mountains of northern Albania, sympathizes with the young people who have tried their luck by illegally crossing the English Channel even though they face an uncertain future in Britain.
"They have relatives there," he says at a roadside cafe overlooking the terraced valleys where there is little employment other than poorly paid farm work. "They go for honest work. Only those with uncaring families can end up with drug gangs.”
There is a noticeable lack of 20-year-old men in Kukes. Almost everyone in this region seems to have relatives among the estimated 150,000 Albanians living in the United Kingdom. They are part of a national exodus that has increased this year.
According to UK government figures, the number of Albanians arriving illegally through the Channel rose by 43% between May and September this year. Suella Braverman, the interior secretary, called the wave an "invasion" and described many of the migrants as "criminals", prompting an angry response from Albanian Prime Minister Edi Rama.
Situated at a crossroads between Greeks, Turks and Slavs, Albanians have a tradition of migration abroad that dates back centuries. The last generation was the one in the 1990s that took the road after decades of extreme poverty and isolation under the communist regime of Enver Hoxha.
This was followed by another exodus of people fleeing economic hardship. Then another like ethnic Albanians who fled the war in neighboring Kosovo around 2000. According to INSTAT, the Albanian Institute of Statistics, about a third or 1.7 million of all Albanians now live in the diaspora.
For those who remained in the country, the average monthly salary is 60 thousand lek or 450 pounds per month, according to INSTAT. However, in deep rural areas like Kukësi, wages can be significantly lower. Many people make ends meet through side jobs that are not reflected in official statistics.
Fatlum, who declined to give his full name, survives by looking after the homes of his 3 brothers who work in London. 2 are electricians and one works as a bus driver. Fatlum's BMW has UK number plates.
"The contrast between economic opportunities in remote valleys like Kukësi and the UK is stark," says Edval Zoto, an independent consultant who runs a new UK government-funded program in the region.
"The situation in Kukës is like a watershed. Institutions have been abandoned. Schools built for 300 children now have only 50. Jobs disappear, as does support for the safety of families. The University of Tirana closed its local branch. There is no career advancement. There is no vision for life in this country," he said.
Ai shtoi se të rinjtë e rajonit tundohen nga një botë e parave të lehta të portretizuara nga trafikantët që përdorin imazhe dhe video në një fushatë të sofistikuar në mediat sociale në Instagram dhe TikTok.
“Parë nga veriu i Shqipërisë rurale, Londra është jashtëzakonisht e pasur… edhe për ata që merren me drogë,” – tha Zoto, duke shtuar se prindërit në zonë janë të tmerruar se djemtë e tyre do të tërhiqen nga bandat e drogës. “Shoqëria shqiptare është e habitur nga ato video të TikTok,” – tha ai. “Ato e bëjnë krimin magjepsës.”
Programi i financuar nga Britania e Madhe ka një vlerë prej 8.3 milionë paund për 4 vjet. Kjo synon t’u përgjigjet fushatave të bandave në mediat sociale, si dhe të ndihmojë të rinjtë vendas të gjejnë punësim domethënës në bizneset shqiptare. Kjo përfshin zhvillimin e turizmit lokal duke trajnuar punëtorët e shpëtimit malor dhe guidat. Bën fjalë për hapjen e një qendre informacioni turistik dhe krijimin e një qendre rinore ku të rinjtë mund të mësojnë gjuhë dhe aftësi kompjuterike.
Në një afat më të shkurtër kur dimri mund të ngadalësojë migrimin, ekspertët vendas presin që shifrat të rriten përsëri vitin e ardhshëm. Dikur kishte një procedurë të shtrenjtë që kushtonte deri në 20 mijë £ për në Britani. Ajo përfshinte dokumente të rreme, ryshfete kufitare dhe fluturime ose udhëtime me kamionë. Këtë vit kostoja e një udhëtimi në Mbretërinë e Bashkuar ka rënë në rreth 5 mijë £. Kjo pasi kontrabandistët po përdorin varka të vogla për kalimin e Kanalit.
Në një video të fundit, Alastair King-Smith, ambasadori i Mbretërisë së Bashkuar në Shqipëri, iu lut shqiptarëve për të mos besuar tek trafikantët. “Ajo që po shfaqet në mediat sociale nuk është realiteti. Mos shkoni ilegalisht”, – tha ai. Kryeministri i Shqipërisë, i cili kundërshton qëndrimet britanike për numrin e shqiptarëve që kalojnë kanalin, tha në një intervistë për Financial Times se ai ka diskutuar mënyrat për të goditur bandat e drogës me qeveritë e njëpasnjëshme britanike, por propozimet e tij nuk u ndoqën kurrë.
Kur Boris Johnson ishte Sekretar i Jashtëm, ai (rriti) krimin shqiptar në Londër, tha Rama. “I thashë, në rregull. Sillni 6 profesionistë nga agjencitë tuaja në Tiranë. Ne do t’i vendosim ata në një zyrë me 6 nga njerëzit tanë, [me] akses të plotë në të gjitha dosjet tona kriminale.” Ai shtoi se propozimi i është bërë edhe Theresa May, atëherë kryeministre, por edhe Priti Patel, ish-sekretares së brendshme, por grupi i përbashkët i punës nuk u materializua kurrë.
“Me pak agjentë të fshehtë në Kukës. Mëson kë duhet të telefonosh. Kush i pret nga ana tjetër. Nëse keni britanikët [në bord] ju lidhni pikat. Nuk po flasim për 1 milion refugjatë. Ky është një komunitet i vogël” – thotë Rama. Megjithatë, gjatë mandatit të Ramës, bandat shqiptare janë ngritur mbi një traditë dekadash të kultivimit dhe eksportit të kanabisit. Ata kanë krijuar një rrjet të fuqishëm global trafikimi, sipas një raporti të Departamentit të Shtetit të SHBA.
“Shtetasit shqiptarë luajnë një rol të jashtëzakonshëm në trafikun ndërkombëtar të narkotikëve dhe rrjetet e krimit të organizuar, dhe Shqipëria është një element kyç i rrugës ballkanike të trafikut të drogës në Evropën Perëndimore dhe në Mbretërinë e Bashkuar” – thuhet në raport.
“Sundimi relativisht i dobët i ligjit, korrupsioni dhe niveli i lartë i papunësisë janë shtytësit kryesorë të problemit të kontrollit të drogës në Shqipëri”, – citon raporti i DASH.
Rama i hedh poshtë akuzat, por Partia Demokratike në opozitë akuzon kryeministrin se ka ndërtuar një regjim të korruptuar dhe autokratik gjatë 9 viteve të tij në detyrë, duke i lënë shqiptarët e shtresës së mesme me pak shanse për të ecur përpara, përveçse duke u larguar nga vendi.
Një tubim i thirrur nga kjo parti për të protestuar kundër korrupsionit, varfërisë dhe emigracionit jashtë zyrës së Ramës mblodhi dhjetëra mijëra njerëz këtë të shtunë. Aldo Bumçi, ish-ministri i Jashtëm dhe i Drejtësisë i Partisë Demokratike, akuzoi Perëndimin se mbylli sytë ndaj shkeljeve të Ramës, sepse Shqipëria është një aleate besnike perëndimore në një zonë destabiliteti.
"Rama has money. It is undefeated and the internationals say nothing. This is the reason why people are leaving in these biblical numbers" - said Bumçi. / Financial Times