The hearing for Erion Veliaj will be held this Tuesday at the GJKKO. Mayor Veliaj is present at the hearing, where he also delivered his speech.
Veliaj says he believes in and respects justice, but adds that fundamental rights must be respected. He adds that he personally has not yet been provided with a physical copy of the acts.
"This is the first time I have appeared in person at this stage of the trial. I want to start by making it clear that this delay has never come from a lack of respect for this panel, nor for the court, much less for justice. On the contrary, precisely because I believe in and respect justice, precisely because I respect the role of the court and the standards that should guide a fair process, I have continuously demanded, throughout these months, justice and high standards in its implementation.
"During all these months, I have only asked for basic rights, rights that the Constitution of the Republic of Albania guarantees to every citizen without exception, but that I, to date, have not been able to exercise. I have asked for dignity and to have full, unlimited and real access, as well as the time and conditions necessary to read the acts, evidence and every statement on which the accusation that brought me before you and placed me in isolation is built," he said.
Veliaj also reiterated that throughout this time he has only claimed basic rights, underlining that they are rights that the Constitution of the Republic of Albania guarantees to every citizen without exception, but that I, to date, have not been able to exercise.
"The fact that it took so long to make available to me a file that has become not only the cause of the deprivation of my freedom, but also of my de facto removal from the exercise of the functions of the Mayor of Tirana, is turning into a tragicomic absurdity. And I say this with great regret and with full respect for this court: the delays and continuous obstacles create the panorama of a complete prejudice of the case, as well as of the treatment of my constitutional rights not as solemn obligations of the state, but as obstacles that must be bypassed in the function of a process, which seems to be required to develop quickly, to close quickly and to be heard as little as possible.
Fakti që mua personalisht, nuk më është vënë ende në dispozicion një kopje fizike e akteve, si dhe koha minimale për t’u njohur me një akuzë të ndërtuar mbi rreth 60 mijë faqe, flet qartë për fatin procedural që po i përgatitet këtij procesi. Një volum i tillë dokumentesh, që do të kishte sfiduar edhe gjykimet më të rënda të historisë moderne nga Nurembergu deri tek Tribunali i Tokios, po përdoret këtu jo për të zbardhur të vërtetën, por për të bërë praktikisht të pamundur ushtrimin e së drejtës sime kushtetuese për t’u mbrojtur. Në këto kushte, është e qartë se procesi rrezikon të humbasë karakterin e tij gjyqësor dhe të kthehet në një procedurë formale ku volumi i akteve zëvendëson dijeninë, ndërsa mungesa e aksesit zëvendëson mbrojtjen”, ka thënë ai.
Më tej Veliaj ka theksuar: “Znj. Gjyqtare, jam para jush sot për të paraqitur dy kërkesa themelore, kërkesa të cilat nuk burojnë nga statusi im publik, por nga atributi im më i thjeshtë dhe më i rëndësishëm: ai i qytetarit të Republikës së Shqipërisë.
Nëse këto kërkesa nuk pranohen, atëherë faktikisht po më përjashtoni nga ky proces gjyqësor, një proces i cili as nuk është nisur nga unë dhe as nuk ka ardhur me iniciativën time. Unë jam thirrur nga kjo gjykatë të marr pjesë në një procedim penal.
Por, nëse nuk më bëhen të ditura të gjitha aspektet e tij, nëse nuk më garantohet e drejta për t’u mbrojtur dhe nëse nuk trajtohem me dinjitetin që i takon çdo qytetari të këtij vendi, çdo qytetari që beson në standardet evropiane të procesit të drejtë, atëherë më keni treguar “derën” në mënyrë më cinike të mundshme. Në atë moment, gjykata e ka konsideruar prezencën time dhe pjesëmarrjen time jo të panevojshme, por të pakuptimtë, sepse nuk mund të ketë pjesëmarrje reale aty ku mungon mbrojtja reale.
I.
Kërkesa për respektimin e dinjitetit, prezumimit të pafajësisë dhe të drejtës për mbrojtje efektive
Znj. Gjyqtare, qëndrimi im prej nëntë muajsh në këtë kafaz metalik, në prani të këtij trupi gjykues, përbën një shkelje të qartë dhe të vazhdueshme të:
* dinjitetit tim njerëzor,
* prezumimit të pafajësisë,
* të drejtës sime për mbrojtje efektive,
* dhe të vetë perceptimit të paanshmërisë së gjykatës.
Ky pozicionim fizik, i pazakontë për një vend që aspiron standarde evropiane, transmeton automatikisht një imazh kriminalizues, krijon idenë se jam një person “i rrezikshëm”, dhe ushqen, qoftë edhe pavetëdijshëm, paragjykime të brendshme brenda vetë trupës gjykuese. Dua të jem shumë i qartë: Këto nuk janë ankesa personale. Këto janë standarde të sanksionuara ndërkombëtarisht, të cilat çdo gjykatë e një shteti anëtar të Këshillit të Evropës është e detyruar t’i respektojë.
Dua të sjell në vëmendje një fakt të pakontestueshëm: para pak ditësh unë kam qenë i pranishëm në Gjykatën Kushtetuese, gjykatën më të lartë të vendit dhe aty kam qenë i ulur, jo i mbyllur në kafaz. Nuk pati asnjë shqetësim, asnjë incident, asnjë arsye sigurie. Nëse gjykata më e lartë e Republikës së Shqipërisë ka vlerësuar se unë mund të paraqitem i lirë dhe me dinjitet para saj, është e pakuptimtë që në një gjykatë më të ulët të paraqitem si kërcënim për rendin publik.
Ky standard i dyfishtë nuk qëndron dhe nuk mund të justifikohet.
a. Praktika e GJEDNJ: Kafazi = shkelje e neneve 3 dhe 6 të KEDNJ
Znj. Gjyqtare, standardet e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut janë të qarta dhe të padiskutueshme: vendosja e të pandehurit në një kafaz është trajtim degradues, poshtërues dhe në kundërshtim të drejtpërdrejtë me nenin 3 dhe nenin 6 të KEDNJ. Në çështjen Svinarenko dhe Slyadnev kundër Rusisë, GJEDNJ konstatoi se mbajtja e të pandehurit në një kafaz metalik përbën trajtim degradues dhe dëmton rëndë prezumimin e pafajësisë. Në çështjen Ashot Harutyunyan kundër Armenisë, Gjykata theksoi se një “kafaz hekuri” krijon menjëherë perceptimin se i akuzuari është një “kriminel i rrezikshëm”, sidomos në rastet, si ky i imi, ku nuk ekziston asnjë rrezik real për sigurinë publike.
Në çështjen Khodorkovskiy dhe Lebedev kundër Rusisë, GJEDNJ ishte edhe më e prerë:
mbajtja e të pandehurve në kafaz:
* dëmtoi komunikimin me mbrojtësit,
* kufizoi pjesëmarrjen reale dhe të ndërgjegjshme në proces,
* minoi të drejtën për një proces të drejtë.
Të gjitha këto standarde janë të detyrueshme edhe për këtë gjykatë dhe në asnjërën prej këtyre çështjeve nuk u gjet ndonjë rrezik konkret që ta justifikonte këtë masë. Ashtu si në rastin tim, nuk ka asnjë arsye ligjore, logjike apo faktike për të më mbajtur në këtë kafaz. Asnjë.
b. Kafazi dëmton mbrojtjen time dhe të drejtën për proces të rregullt
Znj. Gjyqtare, kjo strukturë metalike ku jam vendosur nuk është një detaj fizik i sallës, është një pengesë e drejtpërdrejtë dhe e vazhdueshme për të ushtruar të drejtat e mia themelore dhe një pabarazi proçeduriale ulëritëse. Ky kafaz më pengon:
* të komunikoj lirshëm dhe privatisht me mbrojtësit e mi,
* të ndjPo ek procesin në mënyrë aktive,
* të kontribuoj realisht në mbrojtjen time,
* të kem pozitë të barabartë proçeduriale me palën akuzuese,
* dhe të ruaj dinjitetin që i detyrohet çdo qytetari në një sallë gjyqi.
Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut, në çështjet Moisejevs kundër Lituanisë dhe A.B. kundër Rusisë, ka qenë e prerë: mbajtja e të pandehurit në kafaz cenon mënyrë të pakthyeshme të drejtën për mbrojtje efektive, në kundërshtim të drejtpërdrejtë me nenin 6(3)(b) dhe (c) të KEDNJ. Ky është pikërisht rasti im. Ndaj, kërkesa ime nuk është as privilegj, as përjashtim:
kërkoj thjesht të trajtohem si një qytetar që gëzon prezumimin e pafajësisë dhe barazi proçeduriale, dhe jo si një person i rrezikshëm që duhet ekspozuar në një formë poshtëruese dhe paragjykuese.
II. E drejta ime për t’u njohur me aktet e dosjes e mohuar plotësisht deri sot
Znj. Gjyqtare, ashtu siç theksova më lart edhe me një kërkesë time zyrtare paraqitur kësaj gjykate, deri në këtë moment unë nuk jam njohur asnjëherë, as për një ditë, as për një faqe, me përmbajtjen e dosjes penale që numëron rreth 60.000 faqe. USB-ja që prokuroria i ka përcjellë avokatëve të mi nuk mund të më dorëzohet ligjërisht, sepse rregullorja e paraburgimit ndalon përdorimin e çdo pajisjeje elektronike. Ky nuk është një kufizim i rastësishëm: është një pamundësi objektive, e cila e bën formal çdo pretendim se “dosja më është vënë në dispozicion”. Si pasojë:
* nuk kam parë asnjë faqe të dosjes,
* nuk kam pasur asnjë mundësi reale të kuptoj akuzën ndaj meje,
* nuk kam pasur asnjë mjet për të përgatitur mbrojtjen,
* dhe kështu, e drejta ime për mbrojtje efektive është shkelur brutalisht dhe në mënyrë të vazhdueshme.
Ky nuk është një problem procedurial. Është një shkelje thelbësore e nenit 31 të Kushtetutës, nenit 6 të KEDNJ, dhe një cenim i drejtpërdrejtë i vetë kuptimit të procesit të rregullt ligjor.
Neni 31 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë më garanton:
* të vihem në dijeni menjëherë dhe hollësisht për akuzën që më bëhet, për të drejtat e mia,
* të kem kohën dhe lehtësitë e mjaftueshme për të përgatitur mbrojtjen vetë;
* të mbrohem vetë ose me ndihmën e një mbrojtësi ligjor të zgjedhur prej tij
Neni 6 paragrafi 3 i Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut më rikonfirmon të njëjtat garanci dhe,
Article 34/a of the Code of Criminal Procedure guarantees me:
* to be acquainted with the case materials,
* to have the necessary facilities for defense,
* to communicate privately with the defense attorney,
* to actively participate in the process.
None of these have been respected.
Madam Judge, after about 300 days in detention, I am before you today to take just three minutes with only three elementary requests. Three requests that do not require either privilege or exception, but only the minimum respect for the rights that the Constitution recognizes for all citizens.
My specific requests today
1. The immediate abolition of the measure of placement in a cage, in accordance with the mandatory standards of the ECHR and the jurisprudence of the ECtHR, which consider this practice to be degrading, prejudicial treatment and incompatible with Articles 3 and 6 of the Convention.
2. The full and immediate provision of the file documents in a legible and accessible form, which enables me to be truly informed about the accusation and to have the necessary time to prepare my defense.
3. The postponement of the procedure, until this elementary right, the right to defend myself, is fully and effectively guaranteed to me. No fair process can proceed without respecting these three minimum conditions.
I am called here by you, to defend myself, not to be humiliated. I am here as a citizen of a democratic and free country who demands his right, but also as the Mayor of Tirana, aware that this process affects not only my freedom, but also the most fundamental principles on which justice is built in this country and for which, as a voter, I have my share of responsibility. I want to say it clearly: justice is not built on cages, it is not built on criminalizing perceptions and it is not built by violating the fundamental right to defense. I expect justice with European standards or I refuse to be part of a humiliating procedure that no citizen of this country deserves.
Honorable court, with full confidence in the fulfillment of a due process of law, I request your decision on these requests.