Poeti Leonidas Malenis e krahasoi Qipron e tij të lindjes me një “gjethe të gjelbër-artë të hedhur në det”, por vitet e fundit shteti ishullor i Mesdheut lindor ka fituar një reputacion më të errët.
Qipro ka kaluar vite duke u ballafaquar me paratë dhe investimet ruse, dhe në këtë proces është shndërruar në një ishull ofruesish shërbimesh të korporatave. Qindra bankierë, kontabilistë, auditorë dhe avokatë filluan të kujdesen për një rrymë klientësh të pasur rusë, duke i ndihmuar ata të bëjnë biznes pas një velloje të fshehtësisë së korporatës. Sot ishulli nganjëherë quhet “Moska në Mesdhe”.
Kur Qiproja u bashkua me Bashkimin Evropian në 2004, ishulli u bë gjithashtu porta e tyre për në Evropë. Më pak se dhjetë vjet më vonë, kishte rreth 31 miliardë dollarë asete ruse në Qipro, sipas vlerësimeve të Moody's. Deri në vitin 2018, kreu i shoqatës së biznesit rus të Qipros në Nikosia po pretendonte se 300 kompanitë qipriote në grup kishin “vlerë rreth 80 për qind të pasurisë së Qipros”.
“Fillimisht nuk u bënë shumë pyetje kur erdhën këto investime”, tha Hubert Faustmann, një profesor i historisë dhe politikës qipriote në Universitetin e Nikosias.
Por ndërsa BE-ja synonte gjithnjë e më shumë rusët e lidhur me Kremlinin dhe pasurinë e tyre si pasojë e pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt 2022, vëmendja u rrit mbi Qipron dhe historikun e saj për të ndihmuar në organizimin e perandorive të tyre të biznesit.
OCCRP dhe partnerët e saj mediatikë udhëhoqën raportimin e hershëm se si firmat dhe avokatët qipriotë ndihmuan rusët e fuqishëm të ristrukturonin asetet e tyre për të zbutur ndikimin e sanksioneve perëndimore. Tani, një bashkëpunim global i udhëhequr nga Konsorciumi Ndërkombëtar i Gazetarëve Hulumtues (ICIJ) dhe Paper Trail Media, i bazuar në më shumë se 3.6 milionë dokumente të zbuluara nga ofruesit e shërbimeve qipriote, ofron një pasqyrë të paparë se si këto firma ndihmuan oligarkët dhe miliarderët rusë të organizoheshin - dhe të fshinin — pasurinë e tyre ndër vite.
Dosjet e zbuluara e bëjnë të qartë se sa rusë kërkuan këto shërbime. Shumica e rusëve që shfaqen në listën e miliarderëve të Forbes ishin klientë të ofruesve të shërbimeve qipriote, sipas një analize të ICIJ. Dhe më shumë se 650 truste dhe kompani të regjistruara në ishull zotëroheshin ose kontrolloheshin nga rusët të cilët janë sanksionuar që nga viti 2014.
Historitë nga OCCRP dhe partnerët e saj tregojnë se si rusët e fuqishëm përdorën Qipron dhe industrinë e saj të shërbimeve për të bërë gjithçka, nga shpërngulja e miliona njerëzve nëpër botë, deri te blerja e të drejtave për lojtarët e rinj të futbollit. Ofruesit e shërbimeve qipriotë i ndihmuan klientët e tyre edhe kur kërcënonte sanksionet e BE-së.
Ndër to bie në sy ndihma që i është dhënë oligarkut rus të sanksionuar Roman Abramovich të fshehë thesarin e tij të veprave të artit me vlerë 1 miliard dollarë si dhe të lëvizë fondet lirshëm në të gjithë botën.