
Four businessmen from Serbia, close to the current government, have been included in a list of individuals against whom Republican US Congressman Joe Wilson has requested that US Secretary of State Marco Rubio impose sanctions.
The list of persons for whom sanctions are proposed are: Ivan Bosnjak and Stojan Vujko, from the Millennium Team company, Davor Macura, from Alta Banka, and Zeljko Mitrovic, owner of Pink television.
According to the October 14 letter, which Radio Free Europe has had access to, Wilson is requesting that these four businessmen be banned from entering the United States and using the American financial system.
Wilson addressed the US Secretary of State in his capacity as co-chair of the Commission on Security and Cooperation in Europe, known as the US Helsinki Commission.
In the request, the four businessmen are described as associates of former Serbian President Aleksandar Vučić, who are exploiting public resources for personal enrichment.
"They prop up his corrupt regime, have acted to undermine US interests in Serbia and the region, and have been actively involved in the manipulation of the October 25 elections," the letter states.
Millennium Team and Alta Banka have denied these allegations in their responses to Radio Free Europe, calling them untrue, while Zeljko Mitrovic has not directly responded to the accusations.
None of these three companies is under international sanctions and has not been in the past.
Neither have businessmen Ivan Bosnjak, Stojan Vujko, and Davor Macura ever been sanctioned.
The exception is Zeljko Mitrovic, the owner of Pink television, who was sanctioned by the US and the European Union during the regime of Slobodan Milosevic.
Vučić's Serbian Progressive Party did not respond to REL's request for comment.
The October 25 snap parliamentary elections in Serbia are seen as one of the biggest electoral challenges for Vučić, who is running for prime minister this time.
He and his Serbian Progressive Party have been in power in Serbia for the past 14 years.
How is the request for sanctions justified?
The request for sanctions states that Ivan Bosnjak and Stojan Vujko, from the company Millennium Team, benefit from numerous contracts with the state and Chinese companies, which are suspected of being linked to corruption.
According to the request, this practice gradually excludes Western companies - including American ones - from the Serbian market, favoring businesses close to power.
Për Alta Bankën pretendohet se është e përfshirë në veprimtari të pastrimit të parave, ndërsa televizioni Pink akuzohet se po përqendron kontrollin mbi mediat dhe se shërben si mjet propagandistik i pushtetit.
Kongresisti Joe Wilson vlerëson se Vuçiq e ka dobësuar sundimin e ligjit dhe se ka bërë përpjekje për ta eliminuar konkurrencën demokratike në Serbi.
“Ai u ka dhënë shumë premtime Shteteve të Bashkuara, por nuk ka përmbushur asnjë. Në vend të kësaj, regjimi i tij kleptokratik i ka hapur dyert për ndikimin rus dhe kinez”, thuhet në letër.
Wilson i bën thirrje sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, t’i ndërmarrë masat e propozuara “për të siguruar që regjimi i Vuçiqit të mos mund t’i vjedhë zgjedhjet”.
Komisioni amerikan i Helsinkit, bashkëkryesues i të cilit është Wilson, është një komision i pavarur i Qeverisë federale amerikane.
Sipas faqes së tij zyrtare, komisioni synon të forcojë sigurinë përmes promovimit të të drejtave të njeriut, demokracisë dhe bashkëpunimit ekonomik, mjedisor e ushtarak në hapësirën e Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE), e cila përfshin 57 shtete.
Disa ditë para zgjedhjeve, edhe një grup senatorësh amerikanë nga të dyja partitë u bëri thirrje autoriteteve serbe të sigurojnë kushte të barabarta për të gjithë pjesëmarrësit në zgjedhjet e 25 tetorit, duke shprehur shqetësim për zhvillimet para votimeve.
Ata i cilësuan si “thellësisht shqetësuese” raportimet për përgjime të paligjshme të pjesëtarëve të opozitës dhe për përpjekje për të diskredituar dhe penguar misionet e vëzhgimit të zgjedhjeve.
Si u përgjigjen biznesmenët serbë kërkesave për sanksione?
Alta Banka, në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, i hedh poshtë pretendimet se Alta Group, Alta Banka apo Davor Macura janë të përfshirë në pastrim parash, korrupsion, keqpërdorim të burimeve publike apo ndërhyrje në procesin zgjedhor.
“Asnjë autoritet kompetent, në asnjë juridiksion, nuk ka nxjerrë ndonjë konstatim apo vendim të tillë ndaj Alta Bankës, Alta Pay Group apo zotit Macura”, thuhet në përgjigjen e zëdhënësit të bankës.
Sipas tij, Davor Macura nuk është politikan, por sipërmarrës privat, aktivitetet e të cilit përfshijnë sektorin bankar, shërbimet e pagesave dhe fusha të tjera.
Alta Banka thekson se vepron nën mbikëqyrjen e Bankës Kombëtare të Serbisë dhe se zbaton standardet më të larta për parandalimin e pastrimit të parave dhe respektimin e rregullave financiare.
“Efektiviteti i këtyre kontrolleve dhe i sistemit të përputhshmërisë me rregullat është konfirmuar disa herë përmes auditimeve të brendshme dhe të jashtme”, thotë zëdhënësi i bankës.
Ai shton se banka mbetet e përkushtuar ndaj bashkëpunimit me autoritetet rregullatore dhe organet e zbatimit të ligjit, për të luftuar rrjedhat e paligjshme financiare.
Në përgjigje thuhet, gjithashtu, se banka nuk ka parë asnjë provë që kërkesa për sanksione i është dërguar Departamentit amerikan të Shtetit dhe se do të kërkojë sqarime nga autoritetet kompetente lidhur me pretendimet e ngritura.
Edhe kompania Millennium Team, në përgjigjen e saj për REL-in, thotë se vepron “në mënyrë transparente dhe në përputhje me ligjin”.
“Nuk komentojmë pretendime të pavërteta dhe të pabazuara. Në rast të publikimit të tyre, të drejtat tona do t’i mbrojmë përmes mjeteve ligjore që kemi në dispozicion”, thuhet në përgjigjen e kompanisë.
Ndërkaq, Zhelko Mitroviq, pronar i Pink Media Group, në vend të një përgjigjeje të drejtpërdrejtë në pyetjet e REL-it, dërgoi një postim të tij në Instagram, të publikuar më 2 korrik, në të cilin u kishte uruar amerikanëve Ditën e Pavarësisë.
“Personalisht, jam shumë i lumtur që Serbia dhe Amerika kanë hyrë në një epokë të re të zhvillimit të shpejtë të marrëdhënieve pozitive dhe miqësore”, kishte shkruar ai.
Në atë postim, Mitroviq kishte përmendur edhe një “ndërprerje të shkurtër në marrëdhëniet” mes Serbisë dhe SHBA-së në fund të viteve 1990, të cilën e kishte cilësuar si periudhë të karakterizuar nga “keqkuptimet dhe mungesa e mirëkuptimit”.
Në fund të viteve 1990, Mitroviq ishte përfshirë në listën e sanksioneve amerikane si person i afërt me regjimin e Sllobodan Millosheviqit, aktivitetet e të cilit mbështesnin atë regjim.
Millosheviq, ish-president i Serbisë dhe i Republikës Federale të Jugosllavisë, vdiq në paraburgimin e Tribunalit të Hagës, ndërsa po gjykohej nën akuzat për krime lufte.
Sanksionet e atëhershme ndaj Mitroviqit përfshinin ndalimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara, si dhe ndalimin e marrëdhënieve tregtare dhe financiare me kompani dhe individë amerikanë.
Në atë periudhë, Mitroviq ishte i sanksionuar edhe nga Bashkimi Evropian.
Kush janë personat për të cilët kërkohen sanksione?
Ivan Boshnjak dhe Stojan Vujko janë pronarë të kompanisë Millennium Team - një prej kompanive të mëdha të përfshira në projektet kryesore infrastrukturore në Serbi.
Kompania u themelua në fillim të vitit 2003 dhe fillimisht merrej me tregtimin e produkteve ushqimore dhe mbeturinave.
Dy vjet më vonë, ajo nisi të merrej edhe me ndërtimtari.
Që atëherë, Millennium Team është angazhuar në disa prej projekteve më të mëdha në Serbi, përfshirë ndërtimin e kompleksit “Beogradi mbi ujë” dhe të objekteve për ekspozitën ndërkombëtare EXPO 2027, e cila do të mbahet në Beograd.
Sipas dokumenteve financiare publike të kompanisë, të analizuara më herët nga Radio Evropa e Lirë, fitimi i saj në fund të vitit të kaluar tejkaloi 21 milionë euro.
Boshnjak dhe Vujko janë gjithashtu pronarë të rreth 15 kompanive të tjera në Serbi dhe në rajon.
Millennium Team ka edhe një kontratë lobimi në Shtetet e Bashkuara me firmën ligjore Steptoe LLP, me seli në Uashington, sipas regjistrit të agjentëve të huaj të Departamentit amerikan të Drejtësisë.
Firma ligjore Steptoe, në dokumentet e dorëzuara tek autoritetet amerikane, ka bërë të ditur se bashkëpunimi me kompaninë serbe, Millennium Team, përfshin marrëdhëniet me mediat, si dhe kontaktet me institucionet dhe zyrtarët në Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe Bashkimin Evropian.
“Aktivitetet në SHBA përfshijnë lobimin pranë Kongresit, si dhe departamenteve dhe agjencive të pushtetit ekzekutiv”, thuhet në dokumente.
Pronari i Alta Group, Davor Macura, ishte në qendër të vëmendjes së publikut në mes të tetorit, pasi autoritetet e Malit të Zi nuk e lejuan të hynte në atë vend dhe e kthyen nga Aeroporti i Podgoricës.
Kompania deklaroi atëkohë se Macurës nuk i ishte dhënë ndonjë shpjegim për ndalimin e hyrjes.
Sipas saj, në procesverbalin e policisë kufitare ishte shënuar si arsye “mbrojtja e sigurisë kombëtare, përkatësisht e sigurisë së brendshme ose e shëndetit publik”.
Kompania theksoi se procesverbali nuk përmbante “asnjë arsyetim, bazë faktike apo provë”.
Davor Macura e nisi biznesin në vitin 2008, kur hapi një këmbimore valutore me emrin Alta në Zemun të Beogradit.
Në vitin 2014, ai e kaloi veprimtarinë në kompaninë Alta d.o.o.
Me kalimin e viteve, kompania e zgjeroi aktivitetin nga këmbimi i valutave në shërbimet e pagesave.
Në vitin 2019, ajo ndryshoi emrin në Alta Pay Group, ndërsa në vitin 2025 në Alta Group.
Në vitin 2024, Alta Pay u vu nën shqyrtimin e Bankës Qendrore Evropiane për mënyrën se si, së bashku me kompaninë Diplomat Pay, kishte siguruar aksione në bankën austriake Addiko.
Gazeta Financial Times raportoi atëherë se Banka Qendrore Evropiane kishte hetuar për muaj të tërë kompaninë Alta Pay, për shkak të dyshimeve lidhur me kontrollet kundër pastrimit të parave dhe pyetjeve për origjinën e kapitalit të Davor Macurës.
Alta Pay deklaroi se nuk kishte dijeni për një hetim të tillë, se autoriteteve rregullatore u kishte dorëzuar dokumentacionin për origjinën e mjeteve financiare dhe kontrollet e brendshme, dhe se pretendimet për parregullsi të mundshme ishin të pabazuara dhe të pavërteta.
Ndër aktivitetet e Macurës dhe kompanive të tij që kanë tërhequr vëmendjen e publikut, është edhe bashkëpunimi i Alta Pay me Ndërmarrjen Elektroenergjetike të Serbisë (EPS).
Që nga nëntori i vitit 2023, Alta Pay Group ndërmjetëson pagesat elektronike të faturave të energjisë elektrike përmes faqes dhe aplikacionit të EPS-it, “Uvid u raçun”.
Ndërsa, nga qershori i vitit 2025, qytetarët e Beogradit nuk i paguajnë më faturat e energjisë në llogarinë e EPS-it pranë Thesarit të Shtetit, por në një llogari të hapur në Alta Banka.
EPS-i ka deklaruar se Alta është vetëm njëra nga bankat me të cilat bashkëpunon me sukses. Megjithatë, kontratat që përcaktojnë hollësitë e këtij bashkëpunimi, nuk janë publike.
Nga një këmbimore e hapur në vitin 2008, Macura e ka zgjeruar biznesin në sektorin bankar, përmes blerjes së JUBMES Bankës, si dhe në shërbimet e pagesave, pasuri të paluajtshme dhe ndërtimtari.
Në vitin 2026, përmes kompanisë Alta Retail, ai mori në pronësi edhe zinxhirët tregtarë Idea, Roda dhe Mercator në Serbi.
Zhelko Mitroviq drejton kompaninë Pink Media Group, veprimtaria kryesore e së cilës është prodhimi i programeve televizive.
He started his business in the late 1990s, during the regime of Slobodan Milosevic, when he founded the Pink radio and television, and later the record company City Records.
At that time, Mitrović was part of the leadership of the Yugoslav Left (JUL) - a party led by Mirjana Marković, the wife of Slobodan Milošević.
Currently, Mitrović is the owner or co-owner of 18 companies operating in various sectors - from media and cinematography, to the production of chocolates, chewing gum and drones.
Relations between Serbia and the USA
Serbia has increasingly come to the attention of members of the US Congress in recent months.
In August, Republican Congressman Joe Wilson and Democrat Bill Keating introduced a bill in the House of Representatives calling for measures against Serbia due to its democratic backsliding and ties to Russia and China.
Subsequently, another bill for Serbia was introduced in the Senate, supported by both parties, at the initiative of Republican Senator Chuck Grassley and Democratic Senator Richard Blumenthal.
In addition to financial sanctions and visa restrictions for Serbian officials, the draft laws also provide for the suspension or conditioning of the Strategic Dialogue between the US and Serbia.
Serbian authorities did not comment on these legal initiatives.
The United States and Serbia launched the Strategic Dialogue in mid-July, with the aim of deepening cooperation between the two countries.
Within the framework of this dialogue, the parties signed a memorandum of understanding on energy infrastructure and regional energy security.
The meeting of American and Serbian officials, on July 17, was opened by US Secretary of State Marco Rubio./ REL