OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

2026-10-22 20:21:04Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

The snap parliamentary elections in Serbia, which will be held on October 25, are seen by many as the biggest test yet for populist leader Aleksandar Vučić.

In a climate of deep divisions and social tensions, Vučić's Serbian Progressive Party (SNS) aims to retain power after massive anti-government protests across the country.

Her main challenger is a student movement, which emerged after a two-year wave of protests against corruption.

"These are the first elections in more than a decade whose outcome is really very uncertain," Vladimir Bilčik, former European Parliament rapporteur for Serbia, told Radio Free Europe (RFE/RL).

Vučić resigned from the post of president at the end of September, paving the way for himself to enter the race for prime minister.

Polls so far show that the electorate in Serbia is largely divided between those who support a broad coalition built around the ruling party and those who support the student movement.

The students have no formal leaders, while their electoral list consists of non-partisan figures, most of whom are university professors.

A total of 18 lists are participating in the elections, including two opposition coalitions that have so far had seats in Parliament, one pro-European and the other right-wing, with Eurosceptic stances.

The race will be for 250 seats in the Serbian Parliament. To win seats, lists must secure at least 3 percent of the vote. Nine minority lists are exempt from the regular electoral threshold and must pass a lower threshold.

Local and international observers have warned of possible abuses by the authorities, following reports of pressure on voters and irregularities at polling stations during the previous elections, in 2023.

The government says it has since implemented all recommendations made by the Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) election observation mission.

However, Radio Free Europe/Radio Liberty's research has revealed irregularities in the first phase of the electoral process: in the voter list.

The elections are also being held at a time when allegations of illegal wiretapping and arrests of government opponents have been raised, while Vučić has tightened his control over the security services during his 14 years in power.

Between East and West

The elections are being held just days before the second anniversary of the tragedy in Novi Sad.

Vdekja e 16 personave, pas shembjes së një strehe të saporinovuar në stacionin hekurudhor të këtij qyteti, më 1 nëntor 2024, nxiti protesta kundër Qeverisë në mbarë vendin. Të udhëhequr nga studentët, protestuesit kërkuan përgjegjësi dhe i akuzuan autoritetet për korrupsion.

Qeveria i ka hedhur poshtë vazhdimisht këto akuza, megjithëse disa zyrtarë, përfshirë dy ministra, u arrestuan ose dhanë dorëheqje pas tragjedisë. Procedurat gjyqësore për përcaktimin e përgjegjësisë për shembjen ende nuk kanë përfunduar.

Protestat u shoqëruan me përleshje, dhunë policore dhe arrestime. Vuçiç, i cili në atë kohë ishte ende president, e hodhi poshtë për një vit të plotë kërkesën e studentëve për zgjedhje të parakohshme.

Ai i hodhi poshtë akuzat për korrupsion dhe lidhje me krimin e organizuar dhe, pa paraqitur prova, pretendoi se protestat organizoheshin dhe financoheshin nga jashtë, si dhe kontrolloheshin nga shërbime të paidentifikuara të inteligjencës së huaj.

Ai i cilësoi ato si një “përpjekje për revolucion me ngjyra”, term që përdoret nga Kremlini për të diskredituar lëvizjet pro demokracisë që sfidojnë qeveritë autoritare në ish-republikat sovjetike.

Një nga incidentet më serioze ndodhi gjatë një proteste më 15 mars 2025, kur autoritetet dyshohet se përdorën një armë zanore në mënyrë të paligjshme kundër protestuesve paqësorë, sipas opozitës dhe ekspertëve vendorë e ndërkombëtarë.

Mohimet e Vuçiçit se ishte përdorur një armë e tillë u mbështetën nga Moska zyrtare.

Presidenti rus, Vladimir Putin, e ka shprehur personalisht mbështetjen e tij për Vuçiçin para zgjedhjeve.

Disa ligjvënës amerikanë kanë paralajmëruar se Moska mund të luajë rol aktiv në zgjedhjet në Serbi, ndërsa edhe Parlamenti Evropian ka ngritur shqetësime për operacionet e ndikimit rus në vend. Beogradi mban lidhje të ngushta me Kremlinin.

“Rusia po vë në dispozicion burimet, taktikat dhe metodat e saj më të mira për të monitoruar, shtypur dhe penguar qytetarët e Serbisë, si dhe lëvizjen e fuqishme studentore që dëshiron të rivendosë sundimin e ligjit në vend”, tha për REL-in kongresisti republikan Joe Wilson.

Përveç Rusisë, furnizuesit kryesor të Serbisë me gaz, Vuçiçi është përpjekur t’i forcojë lidhjet me Kinën, një investitor i madh në vend, duke ruajtur njëkohësisht synimin e kahershëm për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ai është përpjekur gjithashtu t’i përmirësojë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.

Gjatë fushatës zgjedhore, Vuçiçi u zotua se do ta vazhdojë këtë kurs të politikës së jashtme, përfshirë refuzimin për t’iu përgjigjur thirrjeve të BE-së për vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës.

Lëvizja studentore e ka përqendruar fushatën te lufta kundër korrupsionit, duke e lënë politikën e jashtme në plan të dytë.

Megjithatë, studentët kanë kundërshtuar sanksionet ndaj Rusisë dhe e kanë përsëritur mbështetjen për qëndrimin zyrtar të Beogradit, i cili refuzon ta njohë pavarësinë e Kosovës.

Në një dokument të publikuar në maj, ata thanë se “ruajtja e Kosovës është emëruesi i përbashkët i të gjitha përpjekjeve të tyre”.

“Kjo tregon se edhe studentët nuk janë në gjendje t’i shpëtojnë kurthit të politikës nacionaliste të Serbisë, e cila ndërtohet mbi mitin e Kosovës”, tha në atë kohë për REL-in profesori nga Beogradi, Zarko Korac.

Ndërkohë, procesi i integrimit të Serbisë në BE ka ngecur, duke e lënë vendin, i cili dikur ishte ndër kandidatët kryesorë së bashku me Malin e Zi, ndër vendet e fundit në këtë rrugë.

Që nga fundi i vitit 2021 nuk është hapur asnjë kapitull i ri në negociatat për anëtarësimin e Serbisë në BE.

Rënia e standardeve demokratike, marrëdhëniet e pazgjidhura me Kosovën dhe, mbi të gjitha, refuzimi i Serbisë për të vendosur sanksione ndaj Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës, janë ndër arsyet kryesore të bllokimit të procesit.

Shqetësimet për integritetin e zgjedhjeve

Një grup dypartiak senatorësh amerikanë u ka bërë thirrje autoriteteve serbe të sigurojnë kushte të barabarta për të gjithë pjesëmarrësit në zgjedhje, duke iu referuar “shenjave shqetësuese” para votimit të 25 tetorit.

Një deklaratë e publikuar më 21 tetor nga Komiteti i Senatit për Marrëdhënie me Jashtë përmendi raportimet për përgjim të paligjshëm të anëtarëve të opozitës dhe përpjekjet për të diskredituar e penguar misionet e vëzhgimit të zgjedhjeve.

Një analizë e pavarur forenzike, e kryer nga ekspertë vendorë dhe ndërkombëtarë, ka konfirmuar gati 20 raste të përdorimit të programeve të paligjshme të përgjimit që nga fillimi i vitit 2026.

Opozita dhe studentët i akuzojnë autoritetet për kryerjen e përgjimeve, ndërsa zyrtarët qeveritarë mohojnë se po spiunojnë kundërshtarët e tyre.

Autoritetet kanë hedhur poshtë gjithashtu akuzat për mungesë të kushteve të barabarta në zgjedhje, presion ndaj votuesve dhe punonjësve të sektorit publik, keqpërdorim të burimeve publike, mbulim të pabarabartë mediatik dhe probleme me listën e votuesve. Këto çështje u theksuan nga misioni i vëzhgimit të zgjedhjeve i OSBE-së pas votimit të vitit 2023.

Qeveria pretendon se i ka zbatuar të gjitha rekomandimet e bëra nga Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR), përmes ndryshimeve në katër ligje zgjedhore.

Megjithatë, katër punonjës të institucioneve që veprojnë nën autoritetin e Beogradit zyrtar në Kosovë i kanë thënë REL-it se po përballen me presion për të votuar për partinë në pushtet në zgjedhjet e 25 tetorit.

Ata pranuan të flasin me kusht që të mos u publikohej identiteti.

Vëzhguesit vendorë të zgjedhjeve kanë dokumentuar praktika të ngjashme në vendet e punës në disa komuna të Serbisë.

ODIHR-i ka angazhuar më shumë se 300 vëzhgues për zgjedhjet.

Në raportin e tij të ndërmjetëm, të publikuar para votimit të 25 tetorit, misioni tha se disa nga rekomandimet e tij ende nuk ishin zbatuar, përfshirë ato që lidhen me saktësinë e listës së votuesve. Në raport u vunë në dukje numra jashtëzakonisht të lartë votuesish të regjistruar në disa komuna dhe në adresa të caktuara.

“Raporti i ndërmjetëm mbulon disa nga çështjet për të cilat po dëgjojmë, si dhe ato që mund t’i shqyrtojmë më hollësisht dhe të vazhdojmë t’i monitorojmë. Po i qasemi këtij procesi praktikisht nga e para, pa pasur paraprakisht ndonjë përfundim të paracaktuar”, tha për REL-in Thomas Rymer, zyrtar i misionit të OSBE-së/ODIHR-it.

Autoritetet thonë se lista e votuesve, e cila përmban rreth 6.5 milionë persona me të drejtë vote, është “më e përditësuara ndonjëherë”.

Por REL-i zbuloi se më shumë se 500.000 persona të regjistruar në listë nuk kishin një adresë të saktë të shënuar, që do të thotë se adresave të tyre të regjistruara u mungonte emri i rrugës ose numri i shtëpisë.

REL-i zbuloi gjithashtu se qindra votues ishin regjistruar në objekte publike, përfshirë qendra të punës sociale, si dhe në shtëpi ku nuk mund të banonin aq shumë persona.

Këto gjetje kanë tërhequr vëmendjen e publikut, pasi vëzhguesit vendorë dhe ndërkombëtarë kanë ngritur më parë dyshime se autoritetet organizuan “migrimin masiv” të votuesve: qytetarë serbë nga vendet fqinje, të cilët dyshohet se u regjistruan në adresa në Serbi për të fituar të drejtën e votës atje, duke i sjellë potencialisht përfitime partisë në pushtet.

Autoritetet i kanë hedhur poshtë këto akuza.

Në të njëjtën kohë, hulumtimet e REL-it zbuluan se numri i personave me të drejtë vote në zgjedhjet serbe në Bosnje e Hercegovinë dhe në Kosovë ishte rritur para votimit.

Në të dyja këto vende, serbët etnikë konsiderohen një bazë e rëndësishme mbështetjeje për partinë e Vuçiçit.

Ndërkohë, votimi është bërë më i vështirë për pjesën tjetër të diasporës serbe.

Pavarësisht një numri rekord të personave që u regjistruan për të votuar jashtë vendit, tri herë më shumë sesa në zgjedhjet e mëparshme, autoritetet refuzuan kërkesat për hapjen e vendvotimeve në dhjetëra qytete, pa dhënë shpjegime.

Për këtë arsye, disa votues do të duhet të udhëtojnë mijëra kilometra për ta ushtruar të drejtën e votës. Një tjetër ndërlikim është se vendvotimet do të funksionojnë sipas orës së Serbisë, që do të thotë se në disa pjesë të botës ato do të mbeten të hapura deri vonë gjatë natës.

Këto do të jenë zgjedhjet e gjashta parlamentare që nga ardhja në pushtet e Partisë Përparimtare Serbe (SNS), në vitin 2012. Vuçiçi e themeloi këtë parti pasi u nda nga Partia Radikale Serbe e ekstremit të djathtë, e udhëhequr nga Vojislav Shesheli, i cili u dënua për krime lufte nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY). Partia e Sheshelit tani e mbështet SNS-në.

Që atëherë, SNS-ja i ka fituar të gjitha zgjedhjet.

Over the last decade, Serbia has seen a decline in freedoms, a trend that is also highlighted in the latest report by the international watchdog organization Freedom House.

The report ranks Serbia among the countries that have experienced the most pronounced declines in the level of freedoms. (REL)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×