There is a smoke about the recently rumored issue of Belind Kelliçi's matriculation certificate.
The parties accuse each other on a political and propaganda level, but the issue in question is fundamentally legal and technical and as such, a technical explanation prevails.
Hashtag.al has contacted three experts of the education system, two of whom previously worked in the diploma equivalency sector at the Ministry of Education.
So far the fourfold proven fable is this:
Belind Kelliçi studied for 4 years at "Harry Fultz" high school in Tirana in the years 2001-2005.
It turns out that he completed 4 years in this high school and left the fifth year unfinished. Because the study period of high school in this school was 5 years.
After he finished the fourth year, the school issued him a list of grades certified with an apostille stamp, this list of grades Kelliçi presented in the USA to "Coppin" University of Baltimore.
This university belongs to the American education and qualification system, as such it operates with a different methodology, the English-speaking world has what is called "common law" as the basis of its state formation and the functioning of its institutions, while Albania operates with "civil law".
This change in the sole and carabiner of the system is also reflected in education, since unlike Albania, where you cannot go to the third grade if you have not completed the second grade (linear system), in the USA the system gives you the opportunity to skip if you prove in a transverse and clear way that you pass the obstacles (circular system).
Transverse methods do not work in Albania, the guarantor of the system is the linear procedure. Which means that if the procedure asks you to have a high school diploma to go to university, you need this diploma, otherwise you can't go to university and the lack of diploma automatically disqualifies you from the school stage secondary school in the territory of the Republic of Albania.
Universiteti Coppin operon me pranimin e studentëve të huaj, nëpërmjet sistemit që në gjuhën teknike njihet si SAT “student apostile transcipt”, ose e thënë në shqip, operon me një listë të vërtetuar noteriale notash.
Nëse ti vërteton se ke kryer një numër të caktuar lëndësh që universiteti i quan të domosdoshme dhe “nivel dysheme” pranimi, atëherë mund të regjistrohesh pa problem dhe të vazhdosh studimet e larta.
Në këtë pikë çdo aludim se Këlliçi ka mashtruar universitetin amerikan, apo se i vëllai i tij e ka favorizuar apo se shkolla Harry Fultz mund të ketë shkelur ligjin rrëzohet.
Shkolla Harry Fultz nuk detyron dot asnjë gjimnazist që të vazhdojë studimet deri në fund, kushdo mund të shkëputet në vitin e katërt dhe të shkojë në një universitet ndërkombëtar.
Gjithashtu pranimi nga universoiteti Coppin në SHBA rezulton krejt i ligjshëm për sa kohë kriteret e pranimit me metodën SAT nga ky universitet përmbusheshin nga lista e dorëzuar e notave të Këlliçit.
Deri këtu Këlliçi është xixë, krejt në rregull dhe i pastër.
Problemi i tij fillon në momentin kur ai ka synuar që diplomën amerikane ta bëjë funksionale në strukturën institucionale shqiptare, pra ka dashur të shndërrojë rrethin në vijë, sistemin rrethor amerikan ta përshtasë në sistemin linear shqiptar.
Ka plot studentë që nga shkolla Harry Fultz kanë shkuar në universitete perëndimore me listë notash pa e vrarë shumë mendjen, pasi synimi i tyre në pjesën dërrmuese nuk ka qenë ri-kthimi në Shqipëri, por karriera jashtë vendit. Karriera në korporata private më shumë se sa në sistemin institucional shtetëror shqiptar.
Për pasojë Këlliçi me diplomën e universitetit Coppin mund të punojë dhe në koorporatën Apple po të dojë, ose në JP Morgan, ose dhe te Raiffeisen në Tiranë, nuk ka rëndësi fare për entet private kjo gjë.
Problemi nis kur ti pasi ke çeduar dhe ke lënë të papërfunduar etapën e shkollës së mesme në institucion arsimor shqiptar, rikthehesh për të njehësuar diplomën ose për të punuar në institucion shtetëror shqiptar.
Këtu ka një problem.
Sepse siç e shpjeguam më lartë, sistemi “civil law” ose sistemi linear i funksionimit në Shqipëri, e ka kriter detyrues paisjen me dëftesë të shkollës së mesme.
Nëse nuk e ke këtë dëftesë, ti rezulton pa shkollë të mesme në territorin e Republikës së Shqipërisë dhe i papranueshëm për sistemin e rekrutimit si pjesë e administratës shtetërore shqiptare.
Ekspertët arsimorë të kontaktuar nga Hashtag.al në këtë pikë evidentuan 2 probleme:
1) Ekuivalentimi i diplomës së shkollës së Lartë të Këlliçit në Ministrinë e Arsimit në vitin 2010 në Tiranë ka gjasa të jetë bërë në shkelje të kriterit të dëftesës së shkollës së mesme. Ose Këlliçi ka bërë deklarim të rremë se e posedon këtë dëftesë, ose komisioni e ka favorizuar duke kryer ekuivalentimin në shkelje të ligjit dhe në mungesë së dëftesës.
2) Përllogaritja dhe njohja e masterit në Tiranë, ndërsa ai dyshohet se në SHBA ka kryer një kualifikim të thjeshtë Bachelor, mund të jetë një shkelje e dytë nga ana e komisionit në Ministrinë e Arsimit në vitin 2010.
Ekspertët thanë se për ta bërë më të qartë atë që ka ndodhur duhet parë me kujdes mënyra si kanë arsyetuar asokohe anëtarët e komisionit në Ministrinë e Arsimit dhe sidomos duhen parë raste të tjera të ngjashme, ku ish-gjimnazistë të Harry Fultz, janë paraqitur të ekuivalentojnë diplomën e shkollës amerikane në mungesë të dëftesës së shkollës së mesme.
“Nëse janë skualifikuar dhe u është mohuar konvertimi i diplomës rasteve të ngjashme me Këlliçin, kjo do të vinte në dyshim procesin dhe do të hapte automatikisht një hetim për favorizim korruptiv nga ana e ministrisë”, – tha në kushte anonimati një ish-drejtuese arsimore e kryeqytetit.
According to experts, the absence of a high school certificate is automatically an unfulfilled criterion and to definitively clarify the clash between the American circuit systems and the linear Albanian ones, it would be necessary first for the ministry to reject the equivalence of Kelliç's diploma and then this in the end, he could request through a court decision the full clarification of the circumstances and get the right with a court decision, as a way that freed the Ministry of Education from any favoritism or breach of criteria as well as giving Kelliç his right to qualify in the conditions where he may have found himself as a "victim" of the essential procedural difference between the system in the USA and the one in Albania./Taken from Hashtag