Bujar Leskaj's full reaction:
The final report of the OSCE/ODIHR mission on the parliamentary elections of May 11, 2025 constitutes a clear, detailed and professional document, which testifies to substantial deviations from democratic standards and Albania's international commitments, describing the electoral process as an unequal competition, manipulated and directly influenced by the ruling party.
This report, realistic, impartial and exhaustive in its analysis, confirms that the May 11 elections were a genuine electoral farce, a process devoid of the spirit of free voting and a clear separation between the state and the ruling party.
Following the publication of this report, the Democratic Party of Albania is facing a historic phase, which requires a deep analysis and a necessary process of reform. This is a crucial moment to refresh and synergize the party, building a consolidated leadership and a structure that follows its fundamental principles. These new principles and approaches should be oriented in two main directions: strengthening relations with citizens, with the base/field and strengthening the party's internal structures/apparatus.
The Democratic Party's objective should remain early elections, without Edi Rama as prime minister.
I. The Importance of Analysis and Reformation
In order for the DP to return as a credible political force, it must undergo a detailed and comprehensive analysis of the current situation. This analysis is essential to identify weak points and create a solid foundation for the future.
As I have suggested before (at National Council meetings), a SWOT (strengths, weaknesses, opportunities and threats) analysis is a necessary tool to better understand where the Democratic Party currently stands and what steps need to be taken.
The DP must begin a deep internal analysis of the election loss, to understand why and where we all went wrong, the political leaders, the leaders of the DPA and its branch leaders, the candidates for MPs, and what we need to do to consolidate trust among citizens.
It takes honest reflection and clear planning to correct the mistakes made.
Një hap i nevojshëm në këtë drejtim është që deputetët e listave të mbyllura të lënë gjysmën e mandatit për deputetët e listave të hapura/apo deputetët pasardhës. Kjo është një mënyrë për të hapur Partinë Demokratike, ashtu siç ishin principet e Rithemelimit. Personalisht, pas dy vitesh, do të lë mandatin tim të deputetit tek kandidati pasardhës në listë, për të inkurajuar deputetët e rinj, nxitur rinovimin dhe për të sjellë një frymë të re të të bërit politik. Ky është një proces që duhet të ndiqet nga të gjithë deputetët aktual; të cilët më vonë si ish-deputetët duhet të vazhdojnë të kontribuojnë maksimalisjt si të ishin deputet, me veprimtari.
Kjo formulë në optikën time e bën më të shëndetshme Partinë Demokratike, duke e bërë më të fortë, më te hapur dhe më të sigurt për të ardhmen.
II. Kthimi te Parimet dhe Rritja e Pjesëmarrjes Demokratike:
Një nga aspektet më të rëndësishme të riorganizimit të PD-së është rikthimi te parimet dhe principet me të cilat nisi rithemelimi i saj në vitet 2021-2022 dhe Foltorja. Përshtatja e strukturave dhe politikave të partisë duhet të bazohet në vlerat e llogaridhënies dhe transparencës, duke përfshirë gjithmonë votën e bazës së partisë në zgjedhjen e organeve dhe posteve të rëndësishme brenda strukturës së PD-së. Ky angazhim është i domosdoshëm për të forcuar besimin e qytetarëve dhe simpatizuesve, duke përfshirë dhe ata që kanë ndarë mendime të ndryshme në të kaluarën.
Për të rivendosur besimin te qytetarët, PD duhet të jetë më afër njerëzve. Deputetët e saj duhet të jenë të pranishëm në terren, duke dëgjuar dhe adresuar shqetësimet e qytetarëve, në mënyrë që të ofrojnë zgjidhje konkrete për problemet e përditshme që ata hasin.
Ky angazhim duhet të bëhet nëpërmjet lidhjes së hapur me qytetarët, duke nxitur biseda dhe debate të drejtpërdrejta dhe duke krijuar mundësi që ata të jenë pjesë e procesit të vendimmarrjes së drejtpërdrejtë brenda Partisë Demokratike.
Të kthehemi drejt parimeve të Rithemelimit , të cilat për fat të keq i harruam këtë vit.
III. Përfshirja e Shoqërisë Civile dhe ish të Përndjekurve Politikë:
Një aspekt tjetër që nuk mund të anashkalohet është bashkëpunimi i ngushtë me shoqërinë civile dhe forcimin e institucionit/forumit të ish-të Përndjekurve Politikë dhe Studentëve të Dhjetorit ‘90.
Studentët e Dhjetorit dhe ish-të Përndjekurit Politik, ashtu si dhe Forumi Rinor dhe Forumi i Gruas, duhet të kenë një rol aktiv dhe partneritet në proceset që do të zhvillohen brenda Partisë Demokratike. Roli i tyre është i rëndësishëm, pasi ky angazhim do të jetë thelbësor dhe partneritet koseguent, i institucionalizuar. Ky është një hap që duhet të ndihmojë në rinovimin e PD-së, duke u siguruar që ajo të ketë një lidhje të ngushtë me ish-të Përndjekurit politik dhe Studentët e dhjetorit ‘90,të cilët mbeten shtylla kurrizore e PD.
Vazhdimi i punës, bashkëpunimeve, veprimtarive dhe aksioneve me anëtarë të shoqërisë civile, intelektualé e personalitete, si dhe “Fronti i Shpëtimit Kombëtar”, që PD e nisi shumë mirë gjatë Rithemelimit duhet të konsolidohen gjatë kësaj periudhe.
Kjo është një shtysë e fortë për të rigjallëruar energjitë e PD dhe për të tërhequr intelektualët, që janë thelbësorë për zhvillimin e një partie moderne dhe të fortë.
IV. Nevoja për Riorganizim e PD-së:
Për të ndërtuar një PD më të fortë, është e domosdoshme që partia të fillojë një proces të thellë riorganizimi, i cili duhet të përfshijë çdo nivel të saj. Kjo do të thotë që të krijohen struktura që mund të adresojnë në mënyrë më efektive nevojat e qytetarëve dhe të angazhojnë forca të reja.
Një pikë tjetër ka të bëjë dhe me rolin e institucionit të Drejtuesit Politik. Ky ndryshim nuk duhet parë si një akt formal, por si një proces i thellë rinovimi, që sjell progres për partinë dhe shoqërinë.
Analiza e zgjedhjeve, mbas denoncinit të farsës zgjedhore dhe raportit të OSBE/ODIHR, duhet të fillojë nga drejtuesit politikë që humbën në zgjedhjet e 11 majit në qarqet e tyre, pavarësisht farsës dhe manipulimit të zgjedhjeve.
Këta drejtues duhet ose të japin dorëheqje (personalisht, menjëherë pas zgjedhjeve, në maj 2025, i paraqita Kryetarit të Partisë Demokratike, Prof. Dr. Sali Berishës dorëheqjen time, si drejtues politik i qarkut Vlorë) dhe/ose të zëvendësohen me të rinj, nga kandidatët e PD-së në listat e hapura që fituan ose morën mbështetje të gjerë nga elektorati.
V. Reforma Zgjedhore dhe Territoriale:
Një tjetër hap i rëndësishëm është reforma zgjedhore dhe ajo territoriale, siç është theksuar edhe në raportin e OSBE/ODIHR, që i ka rekomanduar Shqipërisë një përmirësim të mëtejshëm të sistemit zgjedhor dhe reformës territoriale për të rritur përfaqësimin dhe për të garantuar një konkurrencë të drejtë.
Objektivi i Partisë Demokratike duhet të mbetet zgjedhjet e parakohshme, por pa Edi Ramën si kryeministër. Kjo është një kërkesë e domosdoshme për të rikthyer besimin te sistemi politik dhe për të dhënë mundësinë për një ndryshim real në qeverisje.
Zgjedhjet e parakohshme duhet të fillojnë nga një reformë e thellë e sistemit zgjedhor, i cili duhet të kthehet në një sistem më të drejtë dhe më të hapur. Koalicionet parazgjedhore, të cilat Rama i hoqi me ndryshimet që bëri në ligjin zgjedhor, janë të rëndësishme për një konkurrencë të barabartë dhe për të siguruar që të gjitha partitë të kenë mundësi të barabarta në zgjedhje.
Nuk mund të ketë zhvillim të vërtetë demokratik nëse nuk ka një sistem zgjedhor të konsoliduar, me fokus në lirinë e zgjedhjes, koalicionet parazgjedhore dhe lista 100% të hapura. Ky është një parim themelor për të siguruar që qytetarët të kenë mundësinë të zgjedhin përfaqësuesit e tyre në mënyrë të drejtë dhe të qartë.
Partia Demokratike nuk mund të bëhet pjesë e një konsensusi të ngushtë për reformën zgjedhore pa këtë objektiv të rëndësishëm.
This is necessary to build an electoral system that provides equal opportunities for all and ensures that citizens have the opportunity to directly elect their representatives in the Assembly.
For this reason, any effort to reform the electoral system must have this objective at its core, and ensure that citizens have the opportunity to elect their direct representatives through 100% open lists.
I am also against the idea of a bicameral parliament.
I have many arguments for this, which I will address in another article, as I believe that a bicameral parliament would create more obstacles and add complexity to the Albanian political system, making it more difficult for citizens to be represented as they should be.
Electoral reform is an important step in ensuring the development of a healthy democracy in form and content, and this can only be achieved if there is a sincere and full commitment from all political parties to build an electoral system that reflects the true will of the people.
VI. Alternatives and Denunciation of Maladministration:
During this period, the Democratic Party must continuously denounce Edi Rama's misgovernance and abuses of public funds, property, and national assets.
This is a necessary step to develop a concrete and credible alternative for citizens. The corruption and abuses of the current regime have destroyed citizens' trust in institutions and have created a huge gap between the people and the government. To create an opportunity for change, the DP must offer a clear alternative supported by concrete projects to improve the lives of citizens, presenting itself to Albanians as the party of the alternative.
The Democratic Party must act urgently to implement these reforms and create a new model that will reward the engagement and dedication of its citizens and supporters.
Only through a deep process of reorganization and continuous engagement with citizens can the DP regain trust and help consolidate democracy and statehood.
This is a historic moment, the most important in these 35 years to move from words to concrete actions and to transform the DP's vision into reality.