DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

"I don't know anyone who is afraid of the Russians or the Americans" - The country that refuses to join the EU (at least for now)

2026-08-17 16:46:11Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

"I don't know anyone who is afraid of the Russians or the

Concerns about security, control over fishing rights and the rising cost of living are shaping the debate in Iceland over whether to resume EU membership talks.

The white church stands alone in the Icelandic countryside. The wind blows over the Hvalfjord fjord. Kristjan Ingolfsson, a retired bishop, lives near the Hallgrimskirkja church in Saubaer, surrounded by tranquility and endless landscapes.

But far from this quiet corner of western Iceland, the debate over Europe is heating up. In late August, voters will decide whether to reopen negotiations for membership of the European Union. The referendum is not about immediate EU membership, but about resuming negotiations that were suspended more than a decade ago.

"[Icelandic] people are a bit different from those on the mainland, who always have to think about borders. We don't have borders, we only have the sea around us," says Kristjan Ingolfsson.

"It gives you a special sense of freedom. And I believe that's also part of the whole discussion, that people want to be free."

Whether they campaign for or against rapprochement with Brussels, many Icelanders view the debate through the same concepts: freedom, independence, and sovereignty.

The "Yes" campaign

At the pro-European group's headquarters in the capital Reykjavik, supporters are celebrating the official launch of the campaign. The small office is packed with people and volunteers spill out onto the sidewalk in the afternoon sun. Young people mingle with retirees. A DJ provides the music, while beers and soft drinks are kept in ice buckets.

At the center of it all is Snaeros Sindradottir, executive director of the "Yes" campaign. The 34-year-old mother normally runs an art gallery, but has now put that job on hold. Instead, she spends her days campaigning for a closer relationship with Europe.

The referendum is taking place at a time of growing geopolitical uncertainty. According to Sindradottir, US President Donald Trump's threats against neighboring Greenland have become part of the Icelandic debate about Europe.

"And it's not at all comforting that Trump has confused the name of Greenland with Iceland on several occasions."

Iceland, with a population of around 400,000, has no standing army. Its security is ensured through NATO, of which Iceland is a founding member. The country also has a bilateral defense agreement with Washington. During the Cold War, the US had a significant military base near Reykjavik, although the permanent presence of troops ended in 2006.

"I think our security would definitely increase if we joined the EU," says Sindradottir.

"Duke pasur parasysh situatën në Shtetet e Bashkuara, do të ishte më e mençur të mbështeteshim te aleatët dhe miqtë tanë të vërtetë në Evropë." 

Islanda tashmë është e lidhur ngushtë me Evropën. Vendi është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA), e cila lejon lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe njerëzve midis Islandës dhe shumicës së vendeve të BE-së, edhe pse Islanda nuk është anëtare e BE-së. Ajo gjithashtu bën pjesë në zonën Schengen pa kontrolle pasaportash.

Pawel Bartoszek, kryetar i komisionit parlamentar për punët e jashtme, thekson se Islanda ka një monedhë të vogël dhe relativisht të paqëndrueshme.

"Kjo na ka kushtuar inflacion dhe norma interesi shumë më të larta krahasuar me Evropën kontinentale."

Sipas Bartoszek, adoptimi i euros në të ardhmen mund të ulë kostot e huamarrjes për familjet dhe bizneset. Normat e kredive hipotekore prej 8 deri në 9% janë të zakonshme në Islandë, ndërsa në pjesën tjetër të Evropës huamarrësit shpesh paguajnë afërsisht gjysmën e kësaj norme.

Fushata "Jo"

Në qendër të Reykjavikut, aktivistët e lëvizjes kundër BE-së po paraqesin argumentin e kundërt. Ata kanë vendosur një tavolinë të vogël ku shpërndajnë fletushka dhe badge me mbishkrimin "Jo". Haraldur Olafsson, profesor i fizikës, kalon deri në 12 orë në ditë duke bërë fushatë kundër anëtarësimit.

"Ne jemi këtu për t'u shpjeguar njerëzve se anëtarësimi në Bashkimin Evropian është një hap gjigant larg demokracisë."

"Po i japim pushtet dikujt tjetër që do të vendosë rregulla të cilat ne nuk mund t'i kontrollojmë," shton ai.

Prej vitesh, Olafsson ka bërë fushatë kundër hyrjes në BE. Ai është president i organizatës Heimssyn, e cila bën pjesë në kampin "Jo".

"Nuk njoh askënd në Islandë që ka frikë nga rusët apo amerikanët," thotë Olafsson.

"Sinqerisht, nuk besoj se këto çështje ndërkombëtare kanë shumë rëndësi në politikën lokale. I vetmi kërcënim vjen nga Bashkimi Evropian. BE-ja është e vetmja fuqi e madhe në botë që dëshiron të qeverisë Islandën, të vendosë ligje në Islandë dhe të japë gjykime."

Mbështetësit e anëtarësimit në BE e kundërshtojnë këtë argument, duke theksuar se si anëtare e BE-së, Islanda do të merrte pjesë në procesin vendimmarrës, në vend që thjesht të ndiqte rregulla të vendosura diku tjetër.

Industria e pasur e peshkimit

Industria e peshkimit në Islandë është një nga shtyllat kryesore të mirëqenies ekonomike të vendit. Për këtë arsye, debati mbi anëtarësimin e mundshëm në BE është bërë shumë emocional, me të dyja palët që diskutojnë nëse Bashkimi Evropian do të fitonte kontroll mbi burimet e vlefshme detare të Islandës.

"Bashkimi Evropian nuk ka asgjë për të thënë për burimet natyrore në Islandë, detin apo peshkun," thotë Olafsson.

"BE-ja nuk e ka fjalën e fundit për energjinë, e cila është një burim natyror shumë i rëndësishëm për Islandën." 

Megjithatë, ai argumenton:

"Ekonomia e Islandës është shumë e ndryshme nga ekonomia e Evropës. Disavantazhi kryesor është se BE-ja do të merrte kontrollin mbi administrimin e burimeve tona natyrore."

Më vonë, Olafsson takon në portin e Reykjavikut ish-peshkatarin Agust Österby, i cili po riparon dritaren e vjetër të barkës së tij prej druri. Österby doli për herë të parë në det me të atin kur ishte gjashtë vjeç. Sot, ai restauron anije prej druri.

Sipas tij, islandezët janë kokëfortë dhe të pavarur nga natyra.

"Disi është në gjenet tona që t'i zgjidhim gjërat vetë, të përballemi vetë me jetën, detin dhe motin."

Ai shton: "Ne nuk do t'ia japim kurrë lirinë tonë Bashkimit Evropian. Ne e dimë saktësisht si bëhen gjërat në Islandë. Nuk kemi nevojë për ndihmë nga jashtë."

Ish-peshkatari thotë se nuk beson që islandezët ndihen të kërcënuar nga askush, as nga Donald Trump.

Referendumi për të thyer ngërçin

Politologu Audunn Arnorsson nuk pajtohet me idenë se Islanda mund të mbajë profil të ulët dhe të shmangë presionet ndërkombëtare. Ai frikësohet se kjo strategji "mund të kthehet kundër saj".

Nëse Islanda do të përballej ndonjëherë me presione të ngjashme me ato që Groenlanda ka përjetuar nga "vëllai i madh në Perëndim", mundësia e anëtarësimit në BE do të ishte e vlefshme, përfshirë qasjen në mbrojtjen e përbashkët doganore të bllokut.

Islanda i pati nisur negociatat për anëtarësim edhe më parë, në vitin 2010, pas krizës bankare dhe ekonomike. Ato u pezulluan më vonë pas ndryshimit të qeverisë dhe nuk u rifilluan më.Sipas Arnorsson, referendumi u bë mënyra e vetme për të zhbllokuar ngërçin politik mbi çështjen e rifillimit të negociatave.

Debati që po ndan Islandën

Edhe anëtarët e parlamentit islandez janë të ndarë për çështjen e rifillimit të negociatave me Bashkimin Evropian. Debati tejkalon vijat tradicionale partiake.

Gudrun Hafsteinsdottir, udhëheqëse e Partisë së Pavarësisë në opozitë, beson se një komb i vogël si Islanda mund të ketë një zë më të fortë jashtë BE-së sesa brenda saj.

"Në Parlamentin Evropian do të kishim afërsisht gjashtë vende nga 726. Kemi frikë se thjesht do të zhdukemi në këtë masë që është Bashkimi Evropian."

Shtete të tjera të vogla anëtare të BE-së, si Malta, Luksemburgu dhe Qiproja, kanë gjithashtu minimumin prej gjashtë vendeve në Parlamentin Evropian.

Për Hafsteinsdottir, anëtarësimi në BE nuk është zgjidhja për forcimin e sigurisë së Islandës. "Forca jonë qëndron në NATO dhe në marrëveshjen tonë dypalëshe me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Dhe nuk kemi pasur asnjë sinjal nga pala amerikane se dëshiron ta ndryshojë këtë marrëveshje që kemi pasur në Islandë prej dekadash."

However, something else deeply worries the opposition leader: the divisions the debate has created among families and friends. "We are creating a wound that will not heal for years. We cannot survive in this harsh country if we do not have solidarity among ourselves, so that we can face nature."

Polls predict a very close race, with supporters and opponents of closer EU integration almost evenly matched. The two camps are now fighting for the same group: undecided voters, who will most likely determine the outcome on August 29th.

A "Yes" vote would not mean EU membership. It would only open membership negotiations, while a second referendum would be needed before final entry into the bloc.

But former bishop Kristjan Ingolfsson remains optimistic: "Regardless of the outcome, we will remain one people and this will not build walls between us." (DW)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×