2026-10-21 18:53:00Pikëpamje SHKRUAR NGA VETON SURROI

1.

Prime Minister Rama has begun to publicly display the stone as a symbol of the violence that demonstrators are committing against the state, while a part of the discourse that is close to the demonstrators provides images of the police's rubber baton as a symbol of the state's violence against the demonstrators. This creates a vicious circle in which the discourse closes around two causes presented as increasingly incompatible: the police protecting themselves from the violence of the demonstrators and the demonstrators protecting themselves from the violence of the police.

The Prime Minister has also released, along with the stone, an interpretation of the cause that, in his opinion, this object thrown at the police during demonstrations symbolizes. The stone is the symbol of the cause produced by the enemies of Albania - this time primarily the Antifa ideology, Russia, followed by Iran - who do not want Albania in the EU, do not want tourists in Albania, do not want Albania friendly with President Trump, or do not want Europe as a whole.

Guri, thus, takes on its own weight of ideological warfare. It is directed against an order that has Edi Rama as its elected prime minister.

With this shift, the demand for the removal of a prime minister is translated into an attempt to overthrow the state. The defense of his power takes the name of the defense of Albania.

If this is the case, then even the rubber baton, water cannon, and tear gas take on ideological weight; even physical violence against demonstrators is put into the function of protecting the order that has Edi Rama as its elected prime minister, one of those whom the prime minister's speech presents as instruments of Antifa, Russia, and Iran.

In this ideological translation, the protester ceases to be treated as a citizen with whom the state has obligations and begins to be treated as an enemy from whom the state must protect itself.

2.

Such a definition of sticks and stones has two main implications. One, it recalls the discourse of socialist regimes in their last crisis, when internal opposition was presented as the work of external enemies. Two, it fuels escalation: police officers who, in addition to receiving a 2,500 euro reward, receive praise for defending the sovereignty of the state from Antifa, Russia and Iran, may read this as an incentive for a harsher confrontation. Demonstrators, branded as instruments of anti-Albanian interests, narrow the space for dialogue and increase the impetus for confrontation. The fall of socialism has shown that escalation does not prevent the collapse of order, and this may be a lesson for Prime Minister Rama, who himself participated in the overthrow of a previous order.

Kryeministri rrit njëkohësisht koston e kundërshtimit për protestuesit dhe koston e tërheqjes për veten. Çdo kompromis rrezikon të duket si humbje në një betejë që ai vetë e ka shpallur mbrojtje të shtetit.

Analogjia nuk është, natyrisht, kopje. Pra, Shqipëria nuk ka një rend të diktaturës njëpartiake. Rendi i vendit është i një demokracie parlamentare, të lirive të shprehjes e lëvizjes, lirisë së protestës, një vendi që është më afër se kurrë anëtarësimit në BE, në masë të madhe falë energjisë së pushtetit, gjegjësisht vetë kryeministrit Rama. Por, rendi i vendit është po ashtu edhe mungesa e kundërpeshës demokratike në shtet, personalizimi i pushtetit të përqendruar në duart e kryeministrit Rama, përfshirja e krimit të organizuar në sistemin financiar e ekonomik të vendit.

Ky bashkim kundërshtish aparente në Hungari u quajt nga Viktor Orban si “demokraci joliberale”.
Rendi i Shqipërisë u ilustrua në kushte kreative me “lëvizjen flamingo” e cila u ngrit kundër vendimeve të personalizuara të kryeministrit për pasurinë kombëtare. Protestat treguan se qytetarët e Shqipërisë kanë të drejtë të shprehen por pushteti nuk ndihet i obliguar t’i dëgjojë; qytetarët kanë të drejtë të kërkojnë drejtësi, por sistemi nuk ndihet i obliguar që të adresojë padrejtësinë.

Funksionimi i sistemit, në fakt, është i ndërtuar mbi një padrejtësi: një Parti pa mendim ndryshe, një Parlament ku opozita nuk përbën kundërpeshë efektive të ekzekutivit, një sistem financiar, ekonomik dhe social i çoroditur nga shpërlarja industriale parash nga trafiku ndërkombëtar i drogës, një kryeministër i cili vendos se kush është investitor strategjik në vend, kush merr leje ndërtimi, kush është arkitekti, cili është projekti, dhe që me ligjërimin e vet përcakton se kush shihet si qytetar që proteston e kush si armik që duhet mposhtur. Ç’është e vërteta, padrejtësia nuk është prodhim i një njeriu, ajo është e ndërtuar me tumirjen disavjeçare të heshtur të shumicës, qoftë për shkak të kulturës konsensuale të korrupsionit, qoftë për shkak të paaftësisë së opozitës për ta kundërshtuar apo për shkak të përkrahjes ndërkombëtare që, duke e trajtuar qeverinë si garantuese të stabilitetit dhe integrimit evropian, ka lënë në hije përqendrimin e personalizuar të pushtetit.

Kryeministri Rama u tall me “lëvizjen flamingo” dhe jo pak njerëz në BE u zbavitën me imitimet që ai pretendonte se u bënte protestuesve të kësaj lëvizjeje. Pas verës së talljeve erdhi vjeshta e gurit.

3.

Shqipëria po shkon drejt përshkallëzimit të konfliktit shoqëror dhe këtë nuk po e bën symbyllazi. Ligjërimi gjithnjë e më i acaruar i kryeministrit Rama pasqyron besimin se represioni do ta shuajë revoltën që injorimi dhe tallja nuk arritën ta shuanin. Kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit, qoftë nga “flamingot”, gurhedhësit apo Sindikata e pedagogëve, nuk përbën zgjidhje të konfliktit; është pjesë e tij. Dorëheqja e kryeministrit Rama nuk sjell vetvetiu vendosjen e demokracisë liberale, largimin e krimit të organizuar nga ekonomia dhe financat, apo rikthimin e së drejtës së qytetarit për të vendosur për të mirat publike.

Vendi dhe miqtë e tij euroatlantikë kanë nevojë ta trajtojnë këtë krizë në potencialin e vet. Dhe, për ta bërë këtë, mbase mund të merren parasysh edhe këto tri sugjerime.

Një, guri dhe shkopi duhet të trajtohen pa simbolizëm ideologjik. Hedhësit e gurit nuk janë agjentë të huaj, janë shqiptarë të revoltuar dhe guri do t’u hiqet duarve kur të adresohen çështjet që u ngritën në verë, para se të hidhej guri. Policia ka për detyrë të zbatojë ligjin, qoftë Edi Rama apo kushdo tjetër kryeministër. Ajo ka për detyrë të sigurojë rend bazik, të mbrojë qytetarët dhe pronën private e publike.
Dy, guri dhe shkopi nuk do ta mundin njëri-tjetrin. Hedhësit e gurëve nuk do ta zhbëjnë detyrimin e policisë për të mbrojtur rendin juridik; policia me shkopinj e topa uji nuk do ta zbrapsë revoltën.

Tre, shikuar nga një kënd tjetër, revolta dhe rruga e aderimit në BE nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën. Revolta ka të bëjë me atë anë të Shqipërisë që negociatat e aderimit në BE ende nuk kanë arritur ta ndryshojnë, anën e pushtetit të personalizuar, anën e ndërlidhjes me krimin e organizuar, anën e shpërlarjes industriale të parave të drogës, anën e korrupsionit si kulturë qeverisëse, një kulturë qeverisëse si rregull e jo përjashtim. Në masën që kërkon institucione të përgjegjshme, drejtësi të pavarur dhe çlirimin e ekonomisë nga kapitali kriminal, revolta takohet me objektivat e integrimit evropian. Kjo përputhje nuk e legjitimon dhunën; e bën të domosdoshme përgjigjen politike evropiane ndaj kërkesave të saj.

4.

The current crisis of power in Albania is the struggle between legality and legitimacy. The current government is there legally, with a majority of votes won in parliamentary elections. But the problem of this government and governance is not only the lack of trust in the fairness of the electoral process; even if the elections had been completely fair, the investigations and issues raised by SPAK have called into question the way in which power is exercised and have highlighted serious suspicions of corruption at high levels. Criminal responsibility is determined individually by justice; political responsibility for the way in which government is governed cannot be postponed until the conclusion of each trial. A parliamentary majority gives the government the legal opportunity to continue. But it is not enough to solve the crisis of trust in the way in which power is exercised.

And, this is already a test of the country's maturity, to find the form of a transition towards a new legality and legitimacy of government. The path of transition must be part of the social dialogue and part of this dialogue must be Prime Minister Rama and those who are on the streets demanding his resignation.


Video