Albanian exporters lost 225 million euros last year from the devaluation of the Euro by 6.6 lek in the exchange rate. If they had not had this loss, the Albanian factories could have renewed the technology, to lead the production towards a new cycle.
The steady devaluation of the Euro against the Lek is turning into a serious challenge for exports, which are under the pressure of rising costs from the minimum wage, cash and labor shortage issues. The volume of exports started falling last year and has continued in the first two months of 2023.
Factories, pessimistic: The departure of customers has started. On the other hand, importers face high profits from the fall of the Euro. Although food prices in international markets have decreased, these developments are not reflected in minority markets.
The INCA company, which mainly exports processed food products, is systematically losing almost 3% of its value for each export invoice.
"From the moment we deliver the goods to the time we pay the invoice, we have a loss in value of over 3%, just from the devaluation of the Euro against the Lek", said Alban Zusi, the owner of the company.
The steady devaluation of the Euro against the Lek is turning into a serious challenge for Albanian exporters, who are currently under the great pressure of increasing costs from the minimum wage, cash and the problems of the lack of employees.
On the other hand, importers are profiting tirelessly only from changes in the exchange rate. Economic logic dictates that gains from the exchange rate should translate into cheaper prices in domestic markets.
The history of these 30 years of transition has proven that the Albanian market is inelastic in terms of the transmission of the exchange rate to lower prices.
Prices in retail items remain high, with measurable reductions only for some food products such as oil and flour, while for others they are the same.
Inflation in February this year increased by 7.1%, at a time when prices in international markets and the exchange rate have been favorable.
Major importers claim that the exchange rate has been favorable, but rising wages and operating costs have generally eroded exchange rate gains.
Në janar të këtij viti, importet e mallrave arritën vlerën 58,1 miliardë lekë, prej të cilave 49% u blenë në euro, sipas të dhënave zyrtare nga Doganat.
Kursi zyrtar që përdorën doganat 6.5% më i lirë se në janarin e vitit 2022. Vetëm nga nënçmimi i Euros në një muaj importuesit fituan 1,8 miliardë lekë, ose rreth 16 milionë euro.

Burimet nga kompania “Teuta”, një nga më të mëdhatë në importin e ushqimeve, shpjeguan se nga muaji në muaj, luhatjet e kursit krijojnë herë humbje, herë fitime.
Mirëpo rritja e pagës minimale dhe shtrenjtimi i çmimeve në tregjet ndërkombëtare për ushqimet nuk lejon që fitimet në kurs të përcillen në tregjet e pakicës.
Teksa eksportuesit po përballen me humbje të papritura, për shkak të kursit të këmbimit, duhej që së paku të kishin përfituar konsumatorët, por as kjo nuk po ndodh.
Çmimet e ushqimeve në vend, që nga koha e krizës, janë rritur me ritme dy herë më të larta se inflacioni.

Kursi rrënoi eksportuesit, 225 milionë euro humbje më 2022
Gjatë 8 viteve të fundit, nënçmimi sistematik i Euros ndaj Lekut ka çuar në rënie të qëndrueshme në të ardhurat e eksportuesve.
Vitin e kaluar, vlera totale e eksporteve, sipas të dhënave zyrtare nga INSTAT, arriti në 486 miliardë lekë, 80% e të cilave (389 miliardë lekë) u ishin në euro.
Në janar të vitit 2022, kursi mesatar i këmbimit të Bankës së Shqipërisë ishte 121.5 lekë, ndërsa në dhjetor, 114.9 lekë.
Në harkun kohor të një viti, euro u këmbye me 6.6 lekë më pak, duke krijuar humbje të pastër 25.7 miliardë lekë, ose 225 milionë euro.
Eksportuesit shqiptarë punojnë me norma të ulëta fitimi, për shkak se mallrat që prodhohen në Shqipëri janë produkte gjysmë të gatshme kryesisht nga industria fason.
Humbjet që po vijnë nga kursi i këmbimit po gërryejnë fitimet, të cilat do të mund të investoheshin në përmirësimin teknologjik të kompanive.
Fabrikat shqiptare, në mungesë të krahut të punës, duhet të investojnë në novacion, në mënyrë që ulin varësinë nga burimet njerëzore dhe të mund të realizojnë produkte që shiten shtrenjtë në tregjet huaja.
Me rreth 225 milionë eurot e humbura nga kursi i këmbimit, vetëm në një vit, mund të ishte rinovuar e gjithë teknologjia e sektorit fason dhe e industrive që lidhen me eksportin.
Nëse në vitin 2022, kursi i këmbimit të Euros do të ishte 140 lekë, si në vitin 2016, të ardhurat e eksportuesve do të ishin 650 milionë euro më të larta.
Vetëm për janarin 2023 llogariten 20,1 miliardë lekë, ose rreth 19 milionë euro humbje. Eksportet shqiptare arritën vlerën 42 miliardë lekë në janar. Në janarin 2023, kursi i këmbimit ishte rreth 114 lekë, ndërsa në janar 2022, rreth 121 lekë.
Eksportuesit janë të shqetësuar se ekonomia shqiptare është duke u bërë gjithnjë e më shumë jokonkurruese për sektorin e prodhimit.
Evdin Prençe, nga Shoqata Proeksport, që gjithashtu zotëron një fabrikë të prodhimit të këpucëve për eksport, tha se sektori fason humbi në total 2.5 milionë euro, vetëm në 10 ditë në muajin dhjetor 2022, kur kursi i këmbimit nga 116 ra në 113 lekë.
Humbjet e eksportuesve, për shkak të kursit të këmbimit, janë bërë të qëndrueshme, pasi rënia po vijon me ritme të larta nga viti në vit.
Në pranverën e vitit 2016, 1 euro kushtonte rreth 140 lekë. Që nga ajo kohë, Euro është nënçmuar ndaj Lekut me 26 lekë, ose 18.5%. Po në këtë masë kanë rënë edhe të ardhurat e eksportuesve.

Humbjet nga kursi i këmbimit nuk transferohen në çmimet e eksportit
Ndryshe nga kostot e tjera të aktivitetit, eksportuesit nuk mund të transferojnë në çmimet finale humbjet që vijnë nga kursi i këmbimit, – tha Alban Zusi nga Shoqata e Eksportuesve.
Kur negociohen çmimet, kontraktorët e huaj marrin në konsideratë kostot e lëndëve të para që janë rritur në të gjithë botën, kostot që vijnë nga paga minimale, por nuk pranojnë të përfshijnë në çmime humbjet nga kursi i këmbimit.
Pjesa më e madhe e eksportuesve shqiptarë punojnë me kontrata. Nga dorëzimi i mallrave deri te pagesa kalojnë zakonisht 4-6 muaj.
But in this period, the euro is depreciated by 3-4 lek. For example, if an export invoice of 10,000 euros in January 2022 earned 1,215,000 ALL, in December, only 1,149,000 ALL.
While financial plans are made taking into consideration a normal logic of the exchange rate, the appreciation beyond any forecast of the Lek is straining the producers.
The exchange rate has created some positive effects on the payments of exporters' loans in euros, however, the excess income from this process is taxed again as profits and in the end, the exchange rate is creating losses./Monitor