Fiks Fare loudly and clearly denounced the bribery deals within the National Chamber of Crafts, which was founded in 2017 and aimed to regulate freelance professions throughout Albania.
A collaborator of the investigative show has uncovered the entire scheme of granting fictitious craft titles, in this case, welder's.
He has requested the title of “master”, but to have this title he must have previously obtained the title of assistant master welder 3 years ago. The title certificate is given after passing an exam and the candidate must have produced several assistant masters. The head of the Chamber of Crafts, Agim Rrapushi, tells the associate that in return for a bribe he will provide all the documents, the seniority of work for 5 years. He even fills out the exam sheet. He puts him in a vest and takes a photo of him “as if he had taken an exam”.
In these conversations, the Fiks Fare associate tells the manager Agim Rrapushi that he wants the title of master, since he previously received the title of assistant master. He asks him how long he has been holding this title, while Agimi answers and asks him whether or not he has years of work as a welder. The law and regulations of the National Chamber of Crafts determine that in order to receive the title of master, you must have 5 years of work, have produced several assistant masters, or have 3 years with the title of assistant master.
The person in charge tells him that "I'll do all of this for you." He even gives him a reference that he has worked somewhere and gets a certificate from the relevant ministry. An employee also goes to that meeting, while Agim Rrapushi tells her that they will do another job and will get a document that she worked in another country.
"We'll do it quickly, we'll take it to the director's house (because he's sick) and we'll take the action at the ministry," he tells the citizen, as he tells him that he's been waiting for days, he can get the certificate on Monday or Tuesday.
Agim reads the rules for becoming a master. "To have completed compulsory education, to have 3 years of work experience as an assistant master, you must have 3 years and we are doing it quickly. And 5 years of work experience in the specific profession. You must stay here for 10 days to do the internship. to have supervised at least 5 assistant masters, to have hired assistants that you have trained," he tells her, as he again informs her that he pays for everything.
Then the employee comes again, reminding Agimi that a citizen receives the title of master when 3 years have passed since the title of assistant master. Agimi tells him that they will make another move, they will change the dates, although he has the assistant master certificate in February 2025.
But how much does the certificate cost and how is the exam done?!
Në bisedën që bashkëpunëtori i Fiksit ka bërë me punonjësit e Dhomës Kombëtare të Zejtarisë, detajohet e gjithë skema. Përgjegjësi Agim Rrapushi i thotë disa herë se duhet t’ia bëjnë në rregull letrat, pasi vjen Kontrolli i Shtetit dhe e gjen me shkelje.
“Do të bëjmë një tjetër provim. Gjej një fletë bosh që t’a plotësojmë dhe qytetari të bëj një foto (sikur po bën provim). Këtë fletën e provimit i plotësojmë ne të gjitha, po vetëm dua atë që vetëm ta filmosh”, i thotë përgjegjësi një punonjëse.
Ai i thotë bashkëpunëtorit se po t’a dhashë dhe ministria e ka firmosur dhe vënë vulën, tani i bie ku ka punuar 5 vjet. “Këto s’i ke dhe do t’i gjej unë. Tarifa e pranimit është 700 euro për person për titullin mjeshtër. Tani ne do të paguajmë sa do ai për këto 5 vjet dhe atë do ta bisedoj unë. Pastaj 100 mijë lekë të vjetra është një dokument tjetër që e kanë bërë tani ata që vuloset në ambasadë. Kështu që të venë 800 deri tani”, i thotë Agimi.
Qytetari e pyet nëse ka prapë plus. “Do bësh provimin, do t’i marrësh. Edhe kjo që i plotëson shpejt e shpejt do, edhe provimin që do ta plotësosh te unë” i përgjigjet, teksa i saktëson se pagesa bëhet e tëra. “Unë s’do ti jap nga lekët e mia atij tjetrit. Se jam djegur nga kjo punë, i kam bllokuar. U kam thënë kaq bën dhe vlerësoje vetë ti” i thotë ai, teksa më tej i shton se po i bën edhe letrën që ka qenë 10 ditë këtu (s’ka qenë asnjë ditë).
Në këtë bisedë, përgjegjësi i Dhomës Kombëtare të Zejtarisë i thotë se ka 182 zanate. “E do për murator, merre?!” e pyet ai bashkëpunëtorin. Madje, në një moment, Agimi e pyet se “sa paguan për të gjitha ti që ta marrësh këtë javë?”. Bashkëpunëtori i thotë se “s’kam me vete”, ndërkohë që Agimi vijon duke i thënë se nuk është vetëm në këtë punë.
“Të gjithë kanë pjesën e tyre. Të gjithë, të gjithë, të gjithë kanë pjesën e tyre. Mua radhën e parë më ngeli 100 euro nga të gjitha ato që bëra” i thotë ai. Më pas i bën me dije se do të bëjë provimin sot. Gjatë bisedës vjen punonjësja dhe i jep një fletë provimi. “Kjo është për saldim”, teksa i drejtohet qytetarit që të veshë një jelek dhe kapele.
Qytetari vesh jelekun dhe ulet në një bankë. Punonjësja i vendos para fletën e provimit dhe i bën foto. Më pas Agimi i thotë se “testimin me foto e bëmë”, teksa lënë takim pas disa ditësh për vlerën totale të titullit mjeshtër.
Pas disa ditësh, bashkëpunëtori e takon sërish në zyrë, në afërsi të shkollës Vasil Shanto, atje ku gjendet Qendra e Formimit Profesional Publik Nr.4, Zyra e Punës Tiranë dhe Dhoma Kombëtare e Zejtarisë. Përgjegjësi i Dhomës, Agim Rrapushi i thotë bashkëpunëtorit se tani janë mbyllur të gjitha, dosja e të gjitha dokumentet. Bashkëpunëtori e pyet se sa ka shkuar vërtetimi që ka punuar për 5 vjet. Agimi i thotë se “300 mijë lekë dhe është 5 vjeçar se s’ta bën njeri se pa atë s’bëhet ajo”.
Bashkëpunëtori e pyet se sa shkon e gjitha, teksa Agimi i përgjigjet se “11-të” (1 milionë e 100 mijë lekë të vjetra). Më pas i thotë se diskutoje dhe i ke të gjitha të firmosura. Bashkëpunëtori e pyet se 1 milionë e 100 i do të gjitha në dorë. “Po merri njëherë, po qysh në këmbë” i përgjigjet ai.
***
Dhoma Kombëtare e Zejtarisë, bashkëpunëtori i Fiks Fare takon përgjegjësin Agim Rrapushi
Fiksi – Faktikisht unë erdha për të marrë atë që më the ti po të kalosh 3 muaj.
Përgjegjësi – Mjeshtër?
Fiksi – Po, është më mirë.
Përgjegjësi – Ajo është e para. Tani në qoftë se e do i bëjmë letrat prapë.
Fiksi – Po tani do t’i bëjmë nga fillimi?
Përgjegjësi – Çdo gjë është me dosje, të parën e ke bërë për titullin ndihmës mjeshtër.
Fiksi – Për sa e marrim mos të vonohem shumë?
Përgjegjësi – Tani do të bisedoj.
Fiksi – Bisedo me këta ti.
Përgjegjësi – Tani ke vite pune, s’ke vite pune?!
Fiksi – Po a mi ka bërë kjo?
Përgjegjësi – Po i bëjmë ne ato.
Fiksi – Po nuk e di se ato do t’më marrin në intervistë dhe unë s’e di se ku kam punuar.
Përgjegjësi – Ne do të japim referencë ty.
Fiksi – Bravo.
Përgjegjësi – Që filani ka punuar këtu, që ka punuar në filan biznes.
Fiksi – Bravo.
Përgjegjësi – Me emër, me mbiemër me vulë e firmë.
Fiksi – Dhe te Ministria e Ekonomisë jam në rregull unë.
Përgjegjësi – Tani do të bësh këto të tjerat ti, e ke kartën me vete?
Fiksi – E kam.
Përgjegjësi – Ma jep.
(Vjen një punonjëse)
Përgjegjësi – Ku e mori atëherë atë dhe i ka plotësuar ato muajt për mjeshtër.
Punonjësja – Për mjeshtër, po!
Përgjegjësi – Ne do të bëjmë një punë tjetër.
Punonjësja – Ëhë?
Përgjegjësi – Do shikojmë çik atë dokumentin që ka punuar diku në një vend që e mora unë. Që t’ia përsërisim që t’a dijë dhe ky që të marrë një kopje që t’a dijë dhe ky ku ka punuar. Dhe të vazhdojmë ato dokumentet për mjeshtër. Ne do t’i bëjmë këto shpejt e shpejt, pastaj do t’a çojmë në shtëpi që ti vulosë në shtëpi ai (drejtori) dhe veprimet i bëjmë në ministri pastaj.
Fiksi – Ok, në rregull i bëjmë bashkë.
Përgjegjësi – Ne do të bëjmë ato shpejt e shpejt dhe dava me ditë e ke, mund ta marrësh ditë të hënë apo të martë që të bëhesh mjeshtër. Këtij do t’i japim një referencë që ka bërë praktikën në filan vend dhe ka qenë te ne.
Punonjësja – Po.
Përgjegjësi – Dhe pastaj ndihmoje te ajo që t’ia bëjmë mjeshtër. Tani çfarë të thashë.
Fiksi – Ça duhen po, mi shkruaj me letër.
Përgjegjësi – Titulli mjeshtër. Ça profili e ke ti?
Fiksi – Ndihmës mjeshtër.
Përgjegjësi – Jo, jo për çfarë zanati, profesioni?
Fiksi – Saldator.
Përgjegjësi – Saldator.
Fiksi – Saldator jam unë.
Përgjegjësi – Do të të bëjmë ndonjë foto këtu ne. Të shikojmë dhe vërtetimin që do t’a marrim në një vend tjetër.
Fiksi – Vetëm më thuaj.
Përgjegjësi – Vërtetim pune, e do 5 vjet tani.
Fiksi – Sa?
Përgjegjësi – E do 5 vjet, s’e do 3 vjet më.
Fiksi – Ouu.
Përgjegjësi – Ja ku e ke! Këto janë detyruese, këto janë plotësuese. Anëtari i Dhomës Kombëtare të Zejtarisë, mjet identiteti e morëm. Të ketë përfunduar arsimin e detyruar, diplomën e shkollës së mesme.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Të ketë 3 vite eksperiencë pune për ndihmës mjeshtër, duhet të kesh 3 vjet. Ne po ta bëjmë çik shpejt dhe 5 vite eksperiencë në punë në profesionin e caktuar. 5 vite eksperiencë, te mjeshtri.
Fiksi – Po shumë.
Përgjegjësi – Duhet të rrish 10 ditë këtu që të bësh praktikën, kjo është ajo gjëja që ke këtu. Këto s’i ke ti, po ne do të të fotokopjojmë atë ndihmës mjeshtër. Të kesh mbikëqyrur të paktën 5 ndihmës mjeshtra, duhet të kesh nxjerrë ndihmësa ti që ke mësuar.
Fiksi – Tani këtë ma rregullon ajo goca besoj?
Përgjegjësi – Kë?
Fiksi – Këtë të përvojës së punës!
Përgjegjësi – Këtë e rregulloj unë ere, unë ia jap asaj lart.
Fiksi – Në rregull, në rregull.
Përgjegjësi – Ajo nuk e di ku është biznesi.
Fiksi – A bravo.
Përgjegjësi – Prandaj jam unë që shkoj te biznesi. Ajo nuk rregullon gjë, po i çova unë mirë. Ajo tashti do të më nxjerrë kopje mua ku është praktika në filan vend.
Fiksi – Do shkoj në vend tjetër te ta?
Përgjegjësi – Jo nuk do të shkojmë, këtu do t’a bëjmë po duhet t’a dish ku është praktika. Do të tregojmë emrin e asaj, mbiemrin, niptin e të gjitha. Ti nuk e do më 3 vjet, e do 5 vjet për mjeshtrin.
Punonjësja – Po, për mjeshtrin. Po duhet të kenë kaluar 3 vjet nga dita që ka marrë ndihmës mjeshtër, po ec s’ka gjë.
Përgjegjësi – Po do t’i bëjmë ndonjë lëvizje datës.
Punonjësja – E di, po certifikatën e ndihmës mjeshtrit e ka në datën …
Përgjegjësi – Në datë të caktuar.
Punonjësja – E, s’e lëvizim dot!
Përgjegjësi – Po bisedojmë, t’a marrë nga e para.
Punonjësja – Po.
Përgjegjësi – Se ky e ka marrë në shkurt.
Fiksi – Shihe ti, unë të hënën vij këtu.
Përgjegjësi – Kjo do ça i çoni ju të gjitha dosjet, do marr dosjen bosh unë, ja ku e kam dosjen këtu, ja. Do marr dosjen bosh, do t’ia bashkoj çfarë ka ligji dhe do t’ia jap kësaj, apo jo?
Punonjësja – Po.
Përgjegjësi – Kjo e fut atje dhe do të japë provimin, do t’i japësh të tëra.
Fiksi – Në rregull, në rregull.
Përgjegjësi – Më duhej një provim të saldimit, se ky është për saldator. Një kopje nga ato, do t’ma biesh?
Punonjësja – Ëhë.
Përgjegjësi – Nga ato të rejat. Kjo qe e dosjes së parë. Vjen Kontrolli i Shtetit unë do bëj dosjen, do hedh këto.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Një dosje është e ndihmës mjeshtrit, një dosje është e mjeshtrit.
Punonjësja – Provimin e ka këtu.
Përgjegjësi – Provimi është aty! Ma bëj me ngjyra.
Punonjësja – Kjo është me datë tjetër.
Përgjegjësi – S’ka gjë, bëj tjetër unë.
Punonjësja – Po pra, po …
Përgjegjësi – Bëj tjetër provim, po më gjej një si ky.
Punonjësja – Ëhë, si ky!
Përgjegjësi – Bëj një nga këto bosh, të bëhemi gati dhe bëj një kompozim.
Punonjësja – Po.
Përgjegjësi – Të jetë bosh, që t’ia plotësojmë. Tani do t’më bësh një të rregull ti, bëj 2-3 copë provim.
Punonjësja – Bosh i do?
Përgjegjësi – Bosh, i plotësojmë ne këtu. I punojmë të gjitha ne, po vetëm dua atë bosh sa ta filmosh. Sa më pak llafe, se mua më thotë ajo jo është moshë e vogël, moshë e re, se është e miratuar nga ministria. Kjo është e jotja, prandaj duhet edhe ai vërtetimi nga ai punëdhënësi që ke qenë 5 vjet atje, do të plotësoj informacionin e duhur që ke bërë provimin këtu, atë provimin që e kam unë këtu. Të kesh mbikëqyrur 5 ndihmësa. Se ti thua paratë t’i dhashë, këtë e kam marrë, tani unë s’di ku e kam bërë praktikën. Ai do të pyesi ku e ke bërë, ti s’di gjë! Del false ajo. Tani dëgjo me vëmendje se çfarë themi ne. Mirë është të mos flasësh fare, këto me një fletë do të ti jap unë.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Lekët i ke dhënë, unë ta nxora. Se ku do e përdorësh është hesapi jot ai. Po ne duam që të bëjmë punë që mos të pengojë njeri. Tarifa e pranimit për secilën student është 700 euro për person.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Një …
Fiksi – 700?
Përgjegjësi – Euro. për person për titullin mjeshtër. Tani ne do të paguajmë sa do ai për këto 5 vjet tani. Unë s’e di sa do ai.
Fiksi – Ato i zgjidh vetë ti.
Përgjegjësi – Atë do ta zgjidh vetë, po ja do të bisedoj të mbaroj me këtë unë tani, sa të vij çupa tani, të plotësojmë dosjen.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Pastaj 100 mijë lekë është një dokument tjetër që e kanë bërë tani ata që të vuloset në ambasadë, ja ta jap edhe atë unë. Kështu që të vetë 800.
Fiksi – 800?
Përgjegjësi – Deri tani.
Fiksi – Plus, ka prapë plus?
Përgjegjësi – Ëë?
Fiksi – Pasandaj plus?
Përgjegjësi – Tjetër ajo, po do bësh provimin, po do t’i marrësh .. Edhe kjo që po i bën shpejt e shpejt.
Fiksi – Kjo po, po.
Përgjegjësi – Edhe provimin ti do ta plotësosh te unë.
Fiksi – Do bëj pagesën 800, apo jo?
Përgjegjësi – Jo, pagesa bëhet e tëra. Se unë s’bredh me lekët e mia t’ia jap atij tjetrit, jo.
Fiksi – Më thuaj sa bën e tëra.
Përgjegjësi – Se ta marr dhe atë unë, dhe ti them atij tjetrit që s’i kam tashti. Jam djegur unë nga kjo punë, janë bllokuar të gjitha punimet. I kam thënë kaq bën, pastaj unë që t’i bëj këto i vlerëson vetë ti.
Fiksi – Po të hënën fillojmë the?
Përgjegjësi – Po do bëj dhe letrën unë që ke qenë 10 ditë para këtu ti, se të duhen 10 ditë që të punosh e të bësh provimin. Këtu do të vë dhe ditën unë kur ke ardhur ti, do firmosësh te kjo kërkesë. Jam unë Agim Rrapushi, do të them … Këtë ia dërgoj Departamentit të Certifikimit unë.
Fiksi – Po.
Përgjegjësi – Një muaj sa ta kam bërë unë që ti s’ke qenë në praktikë. S’ta bën njeri këtë, se po themi hë se është.
Fiksi – Po për çfarë erdha unë.
Përgjegjësi – Po ky si dokument është 2 mijë euro po t’a marrësh te shteti. Po bëri njeri provimin dje këtu.
Fiksi – Për çfarë?
Përgjegjësi – Për murator.
Fiksi – Për murator.
Përgjegjësi – Punime muratimi.
Fiksi – Edhe për murator?
Përgjegjësi – Ore kam 182 zanate, ti jap unë. S’është halli, e do për murator mere? Tani, sa paguan për të gjitha ti, ta marrësh këtë javë?
Fiksi – Ti paguaj tani, tani s’kam me vete unë. Të hënën.
Përgjegjësi – Po them kësaj radhe.
Fiction – Now you know, tell me and I know you'll talk to him.
Responsibility – Yes, she issued it. Yes, she issued it (the work certificate) and you have had it for 5 years since you worked for her. 800 is the amount of money you need to write here to give you the title of master every month, but we will give it to you as quickly as we did. Everyone has their share.
Fiction – Everyone?
Responsibility – Everyone, everyone, everyone has their share. I initially had 100 euros left, from everything I did. I give you the exam, I do this and you say, I don't know. But why are you coming?
Fiction – Yes.
Supervisor – Let's take that exam and sign it, we have it here. This is for welding.
Employee – Yes.
Responsibility – Put on a vest and get out there.
Fix – (Puts on the vest and takes the exam paper in front)
Supervisor – Yes, the hat. Sit down, sit down because she's going to film you (as if you're taking an exam).
Fiction – Yes, I'm sorry.
Employee – I took the photos.
Responsibility – We did the photo testing, you did the testing here!
Fiction – Meet me here on Monday and tell me the whole story.
Responsibility – Good.
Fiction – Okay, see you on Monday.
***
Fiks Fare's collaborator's meeting with Agim Rrapushi a few days later
Fiction – Tell me what you will…
Responsibility – It is completely closed.
Fiction – With everything?
Responsibility – We closed them.
Fiksi – But you didn't tell me about that certificate, what do you do?
Responsibility – I told you, I closed them.
Fiction – How much, you didn't tell me the price?
Responsibility – Price?
Fiction – Well, how much will I pay for that?
Liability – 300 thousand lek.
Fiction – 300?
Responsibility – For 5 years.
Fiction – 5 years old?
Responsibility – 5 years.
Fiction – I mean, plus those 300 plus?
Responsibility – 300 because no one does it, without it it doesn't happen because you have to have seniority to do it.
Fiction – Where is it, or didn't you do it?
Responsibility – I took him there.
Fiction – Aa. How much is it?
Responsibility – 11 (1.1 million old lek).
Fiction – 11 goes! So, how much does this 5-year-old go for?
Responsibility – 5 years and now
Fix – 3,300, that's a bit of a price hike. I'll take care of those things.
Responsibility – Discuss it, you have this signed too.
Fiction – Do you want all of this 1 million 100 in your hand?
Responsibility – Take it one step at a time./ TCH