OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Free Professionals, letter to Minister Manja: The Draft Criminal Code violates economic freedom

2025-08-18 08:24:26Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Free Professionals, letter to Minister Manja: The Draft Criminal Code violates

The recent publication of the draft of the new Criminal Code by the Ministry of Justice has caused debate among legal experts and civil society organizations, due to the proposed increase in severity in the imposition of sentences for criminal offenses and misdemeanors.

The new Criminal Code contains 952 articles. Since the end of July, the draft has been published on the website of the Ministry of Justice and has entered the consultation phase.

In this first phase of consultations, the Professionals of the Alliance of Free Professionals (APL), through a letter sent to the Minister of Justice Ulsi Manja, have requested a careful review of the problematic provisions, emphasizing the need to respect the principle of proportionality and protect economic freedoms and freedom of speech.

Raising concern about the unnecessary expansion of criminal intervention in areas that have traditionally been addressed by civil or administrative law, APL brings to attention several articles that, according to them, may have negative consequences in relationships between businesses.

Article 537, which penalizes “inappropriate service tariffs”, should be reviewed as a matter of priority, since in a market economy, prices are determined by the supply-demand relationship and the nature of the service, not by criminal sanctions. The notion is vague and risks penalizing service providers, unnecessarily interfering in contractual relationships traditionally dealt with by civil or administrative law.

Article 604, which provides that failure to pay, within the legal deadline, self-declared tax obligations constitutes a criminal offense, punishable by a fine or imprisonment of up to one year, but without distinguishing between unintentional delays and intentional evasion;

Article 625 may penalize lawful competition in commercial relations, by penalizing the offer in the presence of a prior agreement.

They also raise concerns that other articles (on defamation, impact on the independence of judges, etc.) risk weakening the oversight role of the media and jeopardizing transparency in a functioning state of law.

The Alliance requests that the process of adopting the Code not be rushed, but be accompanied by broad and comprehensive consultations, including legal professionals, business representatives and civil society.

APL professionals express their willingness to contribute with expertise and concrete proposals, emphasizing that this reform should serve to build a more fair, efficient system in line with European standards.

REPUBLIC OF ALBANIA

MINISTRY OF JUSTICE, PRIME MINISTRY, MEDIA

Addressed to: Minister of Justice

For Information: Office of the Prime Minister, Media

From: Alliance of Free Professionals (APL)

Lënda: Propozime dhe gatishmëri për bashkëpunim mbi projekt-Kodin Penal

Të nderuar,

Po ndjekim me vëmendje procesin e hartimit dhe konsultimit publik për projekt-Kodin e ri Penal. Ekspertët tanë janë angazhuar tashmë në analizimin e dispozitave të propozuara dhe kemi nisur identifikimin e fushave ku nevojiten qartësime, harmonizim me legjislacionin ekzistues dhe përafrim me standardet ndërkombëtare, e sidomos të Bashkimit Europian, ku ne po bëjmë përpjekje për t’u bërë pjesë.

Ne mbetemi të gatshëm të kontribuojmë drejtpërdrejt në këtë proces, duke vënë në dispozicion ekspertizën tonë ligjore dhe burimet njerëzore të nevojshme, me synimin për të ndihmuar në përgatitjen e një Kodi Penal të balancuar, të zbatueshëm dhe të harmonizuar me parimet kushtetuese e detyrimet ndërkombëtare të Shqipërisë.

Nga shqyrtimi fillestar, nënvizojmë disa çështje që kërkojnë vlerësim të kujdesshëm gjatë fazës së diskutimit:

Shtrirja e përgjegjësisë penale në fushat civile dhe tregtare
Projekt-Kodi përfshin dispozita që zgjerohen përtej fushës tradicionale të së drejtës penale, duke penalizuar sjellje që deri më tani janë trajtuar përmes instrumenteve civile ose administrative. Një qasje e tillë kërkon vlerësim të kujdesshëm për të ruajtur parimin e proporcionalitetit dhe për të shmangur mbivendosjen e panevojshme të mekanizmave ndëshkues. Disa shembuj për ilustrim:

Shembulli i Nenit 537

Neni 537 i projekt-ndryshimeve në Kodin Penal, që parashikon ndëshkime për “tarifa të papërshtatshme të shërbimit”, duhet të rishikohet me prioritet. Në një ekonomi tregu, çmimet përcaktohen nga marrëdhënia kërkesë–ofertë dhe natyra e shërbimit, jo nga sanksione penale. Vetë nocioni “tarifë e papërshtatshme” është juridikisht i paqartë dhe nuk mund të përbëjë objekt të së drejtës penale, përveç rasteve të provuara të mashtrimit ose fiktivitetit. Përfshirja e tij në Kodin Penal rrezikon të penalizojë padrejtësisht ofrues shërbimesh, duke ndërhyrë në mënyrë të panevojshme në marrëdhënie kontraktuale që tradicionalisht trajtohen nga e drejta civile ose administrative.

Shembulli i Nenit 604

Neni 604 i projektit parashikon se mospagimi, brenda afatit ligjor, i detyrimeve tatimore të vetëdeklaruara përbën kundërvajtje penale, e dënueshme me gjobë ose burgim deri në një vit. Ky është një zgjerim i konsiderueshëm i ndërhyrjes penale në marrëdhënie fiskale, pasi situata të tilla kanë qenë më parë objekt i procedurave administrative ose civile. Penalizimi penal i mospagimit, pavarësisht nëse buron nga pamundësia objektive (p.sh., pagesa të vonuara nga klientët apo institucionet publike) apo nga harresa, nuk dallon mes qëllimit për shmangie dhe vështirësive reale të tregut. Një qasje e tillë cenon parimin e proporcionalitetit dhe mund të dëmtojë bashkëpunimin ndërmjet tatimpaguesve dhe administratës.

Shembulli i Nenit 625

Neni 625 tërheq vëmendjen për shkak se parashikon ndëshkime penale për ofertat alternative të mallrave apo shërbimeve në marrëdhënie tregtare, kur ekziston një marrëveshje paraprake me një palë të tretë. Kjo do të thotë se penalizohet tentativa për të konkurruar një marrëveshje ende të pafinalizuar, edhe në mungesë të mashtrimit apo fiktivitetit. Një parashikim i tillë kufizon lirinë e konkurrencës dhe sjell ndërhyrje penale në marrëdhënie që natyrshëm i përkasin së drejtës civile dhe tregtare. Formulimet e paqarta si “ofertë e bërë me dijeni të një marrëveshjeje paraprake” krijojnë hapësirë për interpretim subjektiv dhe rrezik penalizimi të padrejtë. Në çdo sistem modern, zgjidhja e këtyre çështjeve duhet të bazohet në nevojë të qartë, qëllim të ligjshëm dhe proporcionalitet të saktë.

Ndikimi mbi liritë politike dhe ekonomike
Disa parashikime mund të krijojnë kufizime mbi të drejtat dhe liritë themelore, të mbrojtura nga Kushtetuta dhe marrëveshjet ndërkombëtare ku Shqipëria është palë. Është e rëndësishme që këto dispozita të rishikohen në dritën e standardeve të BE-së dhe jurisprudencës ndërkombëtare për të garantuar përputhshmëri të plotë.

Si për shembull, draft‑Kodi i ri parashikon deri në 3 vjet burg për “profanim” të Republikës, duke përfshirë simbolet shtetërore, institucionet ose individët me statusin e “Martirit të Atdheut”. Përkufizimi përfshin shprehje të paqarta si “fyerje”, “tallje” apo “përbuzje” ndaj këtyre subjekteve. Ky nen cenon lirinë e shprehjes, që është një element themelor i çdo demokracie. Për më tepër, përkufizimet e gjerë dhe subjektive rrisin rrezikun e interpretimeve të gabuara dhe të shtrëngimit të hapësirës për kritikë ndaj institucioneve shtetërore.

Organizatat si “Safe Journalists” dhe ato të shoqërisë civile kanë vënë në dukje se ndryshimet e propozuara (përfshirë nenet për shpifjen, ndikimin në pavarësinë e gjykatësve etj.) do të dobësojnë rolin mbikëqyrës të medias dhe do të rrezikojnë transparencën në një shtet ligjor funksional. Kriminalizimi i gazetarëve apo kufizimi i fjalës së lirë përmes Kodit penal jo vetëm krijon frymë frike, por kërcënon edhe funksionin kyç të medias si kontrollues i pushtetit dhe garantues i transparencës.

Nevoja për kohë të mjaftueshme konsultimi dhe gjithëpërfshirje
Duke qenë se Kodi Penal është një nga aktet më themelore të rendit juridik, procesi i konsultimit duhet të jetë i zgjeruar në kohë dhe përmbajtje, duke përfshirë të gjithë aktorët relevantë, organet e drejtësisë, profesionistët e ligjit, biznesin, akademinë dhe shoqërinë civile. Kohëzgjatja aktuale e konsultimit është e kufizuar për një analizë të plotë të të gjitha aspekteve ligjore dhe praktike.

Other issues identified by us raised as concerns by third parties, colleagues and partner organizations. Justice experts criticize the New Criminal Code for unclear wording in some articles, which leave room for arbitrary interpretations by the courts and the prosecution. This risks undermining justice and increasing corruption. Many observers and civil society organizations raise concerns about the increased powers of the prosecution and police in the code, without effective control mechanisms, endangering the freedom and privacy of citizens. Media and experts criticize the inclusion of some minor or medium-sized violations with criminal measures, making the code harsher than necessary and overloading the judicial system.

cONcluSiON

We see this reform as a valuable opportunity to strengthen the penal framework in our country, making it more effective, fair and in harmony with the principles of the rule of law. We are convinced that, through open cooperation and joint commitment, we can achieve tangible and sustainable results for all citizens.

As the Alliance of Freelance Professionals, we express our willingness to be an active part of this process, offering our expertise, experience and ideas at every stage from discussion to finalization. We believe that constructive dialogue, free exchange of ideas and inter-institutional cooperation are the key to creating a fairer and more functional system.

With respect,

Adela Kanani

Executive Director

/Monitor


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×