11 years ago, Albanians elected for the first time Prime Minister Edi Rama with a large majority of votes. As mayor of Tirana, the streets were painted in bright colors as he declared war on the corrupt judiciary. Today, critics accuse Rama of having contacts with the accused, which he denies.
But corruption is by no means Albania's only problem. The war in Ukraine, only about 1,000 kilometers away, is reopening old wounds in the region. Great powers are clashing again in an already fragile Western Balkans. In recent months, the tensions between Serbia and Kosovo, which is closely connected with Albania, have intensified again. At stake is nothing but peace in the Balkans.
Like Ukraine, Serbia threatens to become a bone of contention between Russia and the West: the country is trying to join the EU, but cannot break away from its ally Russia. While Putin is cutting off gas supplies to Europe, Russia is supplying Belgrade with energy and weapons. The price for this is loyalty, a demand that is tearing Serbia apart.
"No one will destroy our relations with Serbia," Russian Foreign Minister Sergey Lavrov said recently when his planned visit to Belgrade was canceled due to the closure of airspace. It looked like a threat. Russia cannot hide its desire to curb US influence in the Western Balkans.
The sea glistens behind Rama and the concrete skeletons of half-finished luxury hotels rise from the hills of Dhërmiu Bay. Several 5-star hotels will be opening here soon. It is hard to imagine that 2 decades ago Albania was still on the brink of civil war, when the country was fighting gangs, militias and local groups after the fall of the communist system. Today the new state relies on the tourism industry.
Albania is smaller than Brandenburg and with only 2.8 million inhabitants. Fewer people live here than in Berlin. However, the Western Balkan country is important for strategic defense, even against possible disruptive maneuvers by Moscow. A member of NATO since 2009, trying to join the EU, Tirana acts as a kind of counterweight to Serbia.
Shortly before the Russian attack on Ukraine, NATO had just begun converting an old airport in southern Albania into an air force base. Rama's government also offered the transatlantic alliance to build a NATO naval base near the port city of Durrës in the future. If there were conflicts between Serbs and Albanians in the future, for example in the north of Kosovo, Tirana would probably play a central role.
Rama shpjegon se banorët në rajon ndahen në ata që kundërshtojnë Putinin dhe ata që e mbështesin atë. Ai beson se “Rusia do të ishte e kënaqur nëse diçka do të lëvizte në drejtim të konfliktit në Ballkan”.
“80% e serbëve ortodoksë mendojnë se Putini thjesht po i tregon Perëndimit topat në Ukrainë… nëse mund ta themi kështu”, – thotë kryeministri Rama. Tensionet e reja në Ballkan po shkojnë thuajse përgjatë linjave të vjetra të ndikimit sovjetik dhe perëndimor.
Në Shqipëri, nga ana tjetër, miratimi për veprimet e Putinit ishte vetëm 0.7%. Qeveria e tij i zbuloi numrat me anë të një sondazhi.
Rama beson se simpatitë për Moskën janë “të forta” në Serbi, madje “shumë të forta” në Republikën Srpska, ku jetojnë shumica e serbëve të Bosnje-Hercegovinës.
Në Mal të Zi, nga ana tjetër, ka një përçarje të thellë mes popullatës malazeze dhe serbe. Duhet të jemi të vetëdijshëm se ky ndikim mund të kthehet në diçka të tmerrshme.
Edhe 23 vjet pasi trupat e NATO-s ndërhynë në Kosovë, rajoni ende kontrollohet nga aleanca ushtarake perëndimore. Në vitin 2008, Kosova më në fund shpalli pavarësinë e saj.
Mosmarrëveshja me Serbinë nuk është zgjidhur asnjëherë politikisht. Humbja e krahinës e populluar kryesisht me shqiptarë, prek edhe sot Beogradin. Për shumë serbë, paqja mbetet e pazbatuar edhe sot e kësaj dite.
Për të ndaluar vrasjen e mijëra shqiptarëve dhe shpërnguljen e qindra mijëra njerëzve në vitin 1999, aleanca e NATO-s theu rregullat e veta. Sulmi ndaj Serbisë, bombardimi i Beogradit, nuk u mbulua nga asnjë mandat i OKB-së. Politikanët në Uashington dhe Berlin e justifikuan masën si një “përpjekje humanitare”.
Gati 100 vende e kanë njohur tani Kosovën. Megjithatë, Rusia, Kina dhe disa vende të BE-së, përfshirë Spanjën dhe Greqinë, nuk e kanë njohur atë.
Mund të thuhet gjithashtu se misioni i NATO-s në Kosovë, shërben si një lloj justifikimi për politikën agresive të aneksimit të Putinit në Krime, Donetsk, Luhansk, Abkhazi dhe Gjeorgji.
Ndoshta ishte fillimi i krizës së sotme. A mund të përsëritet katastrofa e luftërave jugosllave?
Rama i përgjigjet me një kundërpyetje: “A keni dëgjuar sa herë Putini përmend Kosovën në fjalimet e tij? Ai përsërit vazhdimisht: “Kosova, Kosova, Kosova”.
Shefi i Kremlinit nxit “problemet më të dhimbshme nga të gjitha të pazgjidhurat” në Ballkan dhe e bën gjithçka për të krijuar një fitil të ri.
Rama e sheh vendin e tij të ankoruar fort në Perëndim. Si pak politikanë në rajon, ai ka kapur botën e interesave të ndryshme dhe kultivon ato ndërkombëtare. Mban kontakte nga Riadi në Stamboll, Paris dhe Uashington.
”Kur Hillary Clinton më telefonoi një vit më parë dhe kërkoi të merrja disa mijëra refugjatë afganë pa dokumente, përgjigjja ishte menjëherë po”, – theksoi Rama. Për shkak të mbështetjes në luftën e Kosovës në vitin 1999, Rama nuk do ta refuzonte kurrë një dëshirë të Clinton.
Në fund të shekullit të kaluar ishte profesor në akademinë e artit të Tiranës dhe djali i një skulptori të njohur, i lidhur me lëvizjen për demokraci nuk kishte shumë si ai në atë kohë: atlet i mirë, artist i lirë, folës frymëzues.
Por në luftën e Ramës për njohjen e një Kosove të vetëvendosur, tonet nacionaliste shqiptare ndonjëherë ngatërrohen. Kur Rama udhëheq mbledhje të përbashkëta të qeverive të Prishtinës dhe Tiranës, kjo i shkakton Beogradit atë që i frikësohet, krijimit të “Shqipërisë së Madhe”.
Rama u rrit në një vend të izoluar. Për dekada Shqipëria u konsiderua si Koreja e Veriut në Europë.
Bazuar në këtë përvojë, 58-vjeçari po provon një ekuilibër të vështirë: ai dëshiron të integrojë Ballkanin Perëndimor dhe të garantojë Kosovën si shtet të pavarur, por në të njëjtën kohë të shërojë dhimbjet fantazmë të Serbisë.
“Vendimi për pavarësinë e Kosovës ishte i duhuri!”, – thotë Rama duke shtrirë duart në ajrin e ngrohtë të verës.
“Në fund të fundit, tani ka edhe një “proces paqeje dhe pajtimi” edhe nëse do të vazhdojë për një kohë të gjatë”.
Pas zgjedhjes së tij në 2013, Rama udhëtoi për në Beograd, vizita e parë e një kreu të qeverisë së Tiranës në 68 vjet. Kur Rama i kërkoi qeverisë serbe që të njihte Kosovën, homologu i tij serb Vuçiç e mori mënjanë dhe tha se ”stafi i tij po i kërkonte që të dëbonte mikpritësin e guximshëm”.
Sipas Ramës, ai i është përgjigjur Vuçiç se “këta ishin thjesht zyrtarë të tij, por ai ishte më i zgjuar dhe për rrjedhojë, kreu i qeverisë”.
“Megjithatë, kohët e fundit ka pasur edhe zhvillime inkurajuese në Ballkan. Kështu që unë dua që Serbia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut të krijojnë një lloj mini-zone Shengen për të bërë shkëmbime më të mira”.
Projekti “Ballkani i Hapur” e bashkon atë me “armikun e tij më të dashur Aleksandar Vuçiç”. Premtimi për lirinë e lëvizjes ndërmjet vendeve është një ndjesi e vogël.
Në përfundim të vizitës, Rama thotë se në fakt e gjitha ka qenë ideja e Angela Merkelit. Përmes saj, ai dhe Vuçiç gjetën një marrëdhënie të qëndrueshme pune, “pavarësisht historisë së dhimbshme”.
Në vitin 2014, Kancelarja ftoi 6 krerët e qeverive të Ballkanit Perëndimor në Gjermani, të cilën e quajti “Procesi i Berlinit”. Merkel tha se “ishim evropianë, edhe pse jo ende anëtarë të Bashkimit Evropian”.
"For the first time in the history of the Balkans, senior politicians sat together at a table once a year, always in different European cities, in London, Paris, Trieste, Vienna. Until she left politics, Merkel was personally present every time. This has changed everything", says the Albanian Prime Minister, Edi Rama.
In these talks, the 6 leaders of the Balkan countries agreed to disagree. But they all had a common will, says Edi Rama: "To overturn the fate of history"./ Der Spiegel