In October, as autumn set in and Russia intensified its bombing of Ukraine's energy grid, the government in neighboring Hungary was mobilizing against an enemy of its own.
On billboards, flyers, news, Facebook and other digital platforms, Hungarians everywhere were faced with the image of a bomb, wrapped in a paper that said "sanctions", as well as the message "sanctions from Brussels are destroying us".
Since Russia started the war in Ukraine, at the end of February, the European Union - of which Hungary is also a part - has undertaken a series of sanctions against it.
The images in Hungary were part of a "national consultation", funded by the state and commissioned by Prime Minister Viktor Orban's government.
The goal was to convince 10 million Hungarians that "bombs don't kill people, sanctions kill people." Or, at least, they pose the greatest threat to their security.
Armed with a super-majority that has enabled his ruling party, Fidesz, to reshape Hungarian politics and institutions since 2010, Orban spent years filling the public broadcaster with allies and enabling oligarchs and their cronies to 'owned almost all the main commercial stations.
Critics say the resulting media landscape has helped Orban portray EU sanctions as a major threat.
The power of choice
In February, Orban looked shaky. The April 3 election was looming and, due to the rising cost of living, the polls signaled a change of Government.
His traditional pre-election gifts and subsidies were draining the budget and, it seemed, fooling almost no one.
There was discontent among teachers, train engineers, gas station workers and others.
His flattery with Moscow and Beijing was also damaging Budapest's position among EU and NATO allies.
"The question is whether there will be some kind of uniform, overwhelming discontent," Andras Biro-Nagy, director of Policy Solutions - a liberal-democratic think tank in Budapest - told Radio Free Europe's Hungarian Service.
“Për momentin, duket se këto pakënaqësi janë të izoluara, se shtresat e ndryshme nuk po bashkohen me njëra-tjetrën”, tha ai më 23 shkurt.
Të nesërmen, presidenti rus, Vladimir Putin, nisi pushtimin më të madh të një vendi në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Orban, fillimisht, u përgjigj duke thënë se gjëja më e keqe do të ishte “të lejonim që Hungaria të ngatërrohej në luftë”.
“Kjo nuk duhet të ndodhë”, tha ai për Televizionin shtetëror M1, më 28 shkurt.
“Unë e quaj këtë qetësi strategjike. Kjo është ajo për të cilën ne kemi nevojë tani”, tha ai.
Vetëm disa ditë pasi dhjetëra mijëra trupa dhe tanke ruse u futën në Ukrainë, Orban tërhoqi një paralele mes ukrainasve dhe hungarezëve, duke thënë se të dy popujt kishin kaluar dekada duke vuajtur nën hegjemoninë e Moskës, përpara se të binte Bashkimi Sovjetik.
“Dekada e ardhshme do të jetë rreth asaj se kush është në gjendje të krijojë një mjedis të sigurt për vendin e tij, për jetën e përditshme të njerëzve”, tha Orban.
Më vonë, në një fjalim në Ditën Kombëtare, derisa kishin mbetur më pak se tri javë deri në zgjedhje, ai foli sërish për ngjarjet në Ukrainë.
Ai nuk përmendi vuajtjet e ukrainasve në përgjithësi, por rrezikun për “qindra mijëra hungarezë” që jetojnë në Ukrainën perëndimore.
Orban nuk paralajmëroi për imperializmin rus, por, përkundrazi, barazoi “interesat” ruse dhe ukrainase dhe dërgoi mesazhe te SHBA-ja dhe BE-ja.
“Ne duhet t’i përfaqësojmë interesat tona, me qetësi dhe guxim. Ne duhet të qëndrojmë jashtë kësaj lufte”, tha Orban.
Kjo ndjenjë është përkthyer në refuzim të çdo veprimi - përfshirë mbështetjen ushtarake ose furnizimin me armë të Ukrainës - që mund të interpretohet si ndërhyrje në konflikt, thotë Marton Bene, studiues i lartë në Qendrën MTA për Shkenca Sociale në Institutin e Budapestit për Shkenca Politike.
“Prizmi i interesave të Hungarisë” e ka bërë gjithashtu Budapestin të promovojë nevojën për një fund të armiqësive ushtarake dhe për bisedime të paqes, thotë ai.
Po sipas tij, Qeveria hungareze pranoi se Rusia është agresore, por, në përgjithësi, “shmangu vlerësimet normative” të luftës dhe e cilësoi atë si “një konflikt midis SHBA-së dhe Rusisë dhe jo si një luftë të pastër rajonale”.
Rreziku më i madh për Hungarinë, u tha Orban hungarezëve në Ditën Kombëtare, do të ishte “hyrja në një luftë mizore, të gjatë dhe të përgjakshme”.
Budapesti, tha ai, nuk do të dërgojë armë në Ukrainë, siç kërkojnë Shtetet e Bashkuara dhe disa aleatë të tjerë të NATO-s.
Lakmusz - një projekt hungarez për kontrollimin e fakteve - e përshkroi më vonë strategjinë parazgjedhore të Orbanit si “zhvendosje të fokusit nga temat e brendshme në tema gjeopolitike dhe të sigurisë”.
Dhe, më 3 prill, Fidesz i fitoi zgjedhjet.
Biro-Nagy, nga instituti Policy Solutions, tha më vonë se “beteja për të interpretuar luftën në Ukrainë, tregon fuqinë e perandorisë mediatike të Fidesz-it”.
Orban, tha ai, fitoi “duke e portretizuar veten si garantues të paqes dhe sigurisë, ndërsa akuzoi opozitën e bashkuar për futjen e mundshme të Hungarisë në luftë”.
Raportimi në media
Blanka Zoldi, kryeredaktore në Lakmusz, thotë se që nga fillimi i luftës në Ukrainë, në Hungari qarkullojnë mesazhe pro-ruse “që kanë origjinën nga niveli më i lartë i elitës politike hungareze” e që më pas “përhapen nga një eko-sistem i centralizuar mediatik, përfshirë mediat publike, mediat pro-qeveritare dhe influencuesit në mediat sociale”.
Në shumë raste, sipas saj, përhapen informacione të rreme, të mbështetura nga reklamat shtetërore dhe paratë publike.
Agnes Urban, profesoreshë e info-komunikimeve në Universitetin Corvinus të Budapestit, thotë se, së voni, lajmet e transmetuesve publikë në Hungari kanë nisur të mbushen me raporte për mungesën e energjisë dhe rritjen e çmimeve, si pasojë e sanksioneve që pengojnë rrjedhën e gazit rus.
Ajo thotë se transmetuesit publikë shmangin “legjitimimin e luftës” dhe nuk i bëjnë jehonë raportimit të mediave ruse për zhvillimet në fushëbetejë. Nga ky këndvështrim, thotë ajo, “është raportim relativisht i drejtë”.
“Por, nga pikëpamja e krizës energjetike, ata me të vërtetë ndjekin qasjen e Kremlinit”, thotë Urban.
“Në mediat pro-qeveritare, nuk ka çështje të sigurisë kombëtare, nuk ka rrezik për ndjekjen e politikave pro-ruse. E vetmja ngjarje e rëndësishme është siguria energjetike”, thotë Urban.
Sipas saj, media dhe shoqëria hungareze janë “plotësisht të polarizuara” si rezultat i “komunikimit shumë të kontrolluar nga Qeveria” dhe aleatët e saj mediatikë.
“Sigurisht, ekziston një pjesë e shoqërisë që ndjek komunikimin pro-perëndimor, por zëri i saj është mjaft i kufizuar”, thotë Urban.
"I mean, even if many of them are opinion leaders, they cannot compete with this pro-Fidesz media empire," she adds.
National security issues and NATO unity, according to her, are frequent topics of conversation among independent media, including "what it means for Hungary to be the least reliable member of the Western alliance and what kind of risks it carries." this for Hungary in the long run".
These discussions, Urban says, fuel arguments that Hungary has often been on the wrong side of major geopolitical developments in the past century./REL