By Grace Macaskill - The Sun
In a small village in northern Albania, shop owner Sulejman Brati hasn't had a single customer in hours.
He says only a few residents enter the store each day, while he struggles to generate enough income to survive.
The 67-year-old is forced to rely on aid sent by his two sons, who he admits are living in Britain illegally, one sneaking into a truck and the other paying smugglers to cross the Channel on a dinghy.
“Albania used to be known for mineral production, now it is known for emigration,” he says sadly.
Welcome to the village of Golaj, where residents admit that six in ten young people have already emigrated to Britain. Migration is so widespread that the village school loses at least a dozen pupils every year and businesses and farmers are struggling to find workers as the younger generation chases the British dream.
Most go to the UK illegally and, once they arrive, many are lured into working for Albanian gangs, as they cannot find work without documents. One resident told The Sun: “There are no gangsters left here, they are all in Britain.”
Expensive cars
Golaj's two "exports" are brothers Isuf and Fation Dauti, who were deported from Britain after the National Crime Agency, the British version of the FBI, accused them of being key players in an organized crime network.
Although they supposedly had modest jobs in construction and cleaning, they lived luxurious lives, spending money at Harrods stores, driving luxury cars like Bentleys and renting a flat in Chelsea for £2,700 a month.
It is no wonder that young Albanians are drawn to crime, when desperate families take pride in their children's "success" in Britain, without asking where this money comes from.
In rural areas, it is common to see young people in their twenties and thirties driving around in expensive cars with British plates, mainly Audis and Mercedes. Luxury villas are dotted around the hills, but most are empty. Sources told The Sun that many of them are built to launder money earned from criminal activities in Britain.
Golaj është vetëm dhjetë minuta larg nga Has, një qytet që tashmë njihet si “Londra e Vogël” sepse ka aq shumë banorë që jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar.
Sipas ish-kryetarit të bashkisë së Hasit, Liman Morina, çdo familje në qytet, që ndodhet tre orë nga Tirana, ka nga një deri në tre të afërm në Britani.
Në Golaj, me një popullsi rreth 4,000 banorë, shifra arrin në 60% pasi punët e vetme të disponueshme janë ato me pagesë të ulët në bujqësi ose kafenetë buzë rrugës që mbijetojnë me turistët e rastësishëm.
Mungesa e punës ka shkaktuar një eksod masiv nga Shqipëria, i cili kulmoi në vitin 2022, kur rreth 12,000 shqiptarë mbërritën në Britani me gomone, duke përbërë një në tre hyrje.
Familjet e ndara
Banori vendas, Avoli Brati, 34 vjeç (pa lidhje me Sulejmanin), thotë se gjashtë nga 12 anëtarët e familjes së tij jetojnë në Britani pasi emigruan ilegalisht. Ai thotë se tradita familjare është që një fëmijë të mbetet në shtëpi për të kujdesur për prindërit e moshuar, ndërsa pjesa tjetër zakonisht largohet nga Shqipëria.
“Ata shkojnë në Britani për të fituar para dhe për t’i dërguar tek familja,” thotë ai. “Të gjithë shkuan ilegalisht, nëpërmjet kamionëve nga Dunkerku dhe Kalai, por tani janë legalizuar dhe punojnë. Më i vogli ishte tre vjeç kur iku dhe tani është 13. Nuk ka mundësi këtu sepse nuk ka punë të paguara mirë.”
Ai shton me ironi: “Nuk ka më gangsterë në Shqipëri sepse të gjithë po bëjnë jetën e tyre në Britani.”
Vëllai i tij, Festimi, 42 vjeç, pagoi 6,000 £ për të hyrë në Britani 11 vite më parë, duke u fshehur nën sediljen e një kamioni, ndërsa një vëlla tjetër u fsheh nën një tendë në tavan. Kur e takuam në Golaj, piktori dhe njëkohësisht dekorues, ishte kthyer për pushime në Shqipëri për të shmangur grevat e metrosë në Londrën Veriore.
Babai i tre fëmijëve pranoi: “Familja dhe miqtë mblodhën para dhe shitën çfarë kishin për të paguar kontrabandistët që na çuan në Britani. Tani unë dërgoj para në shtëpi për t’i ndihmuar. Nuk ka të ardhme për fëmijët në Shqipëri. Çfarë mund të bëjnë këtu? Nuk ka punë dhe nuk ka para. E dua vendin tim dhe sikur të kisha punë me pagesë të mirë, do të qëndroja. Por nuk mundem. Fëmijët e mi tani marrin arsim të mirë dhe e shohin veten si anglezë. Jam punëtor dhe nuk jetoj me ndihma. As që do të doja të varem nga to.”
Krimi dhe diaspora
Shumë shqiptarë krenohen për etikën e tyre të punës, por lidhjet me bandat e drogës dhe krimit janë famëkeqe. Sipas shifrave të Ministrisë së Drejtësisë në Britani për vitin e kaluar, një në 50 shqiptarë që jetojnë në Mbretëri ndodhej në burg.
Megjithëse mbërritën ilegalisht, Isuf dhe Fation Dauti u lejuan fillimisht të qëndrojnë pasi u martuan me gra nga vende të BE-së, njëra nga Letonia dhe tjetra nga Bullgaria.
Një jetë familjare e shkatërruar
Në vitin 2021, inteligjenca e Agjencisë Kombëtare të Krimit në Britani zbuloi se Fationi, 40 vjeç, ishte pjesë e një bande shqiptare të përfshirë në drogë, trafikim njerëzish dhe pastrim parash, duke e cilësuar si “rrezik për sigurinë kombëtare.” Vëllai i tij, Isufi, 33 vjeç, thuhej se kishte marrë rol më aktiv në grup pas largimit të Fationit nga Britania. Të dy janë dëbuar tashmë.
The Sun zbulon se këtë javë prokurorët shqiptarë sekuestruan prona dhe biznese të lidhura me Fation Dautin: dy dyqane, një bar në qendër të Tiranës, tokë dhe makina luksoze si BMW e Audi.
Dy kushërinjtë e tyre nga Golaj drejtonin një bandë që kontrabandonte qindra emigrantë ilegalë, përfshirë fëmijë, në Britani me kamionë. Ata tarifonin 13,000 £ për një vend në kabinë dhe 8,000 £ për një vend në pjesën e pasme. Migrantët mbështilleshin me qese plastike në duar e këmbë për të shmangur gjurmët e ADN-së.
Alket Dauti, 38 vjeç, e kundërshtoi ekstradimin për dy vite përpara se të dërgohej në Belgjikë, ku u dënua me dhjetë vjet burg për trafikim njerëzish. Ai vuajti vetëm gjysmën e dënimit përpara se të dëbohej në Shqipëri. Por Alketi, që kishte jetuar në Bromley, Kent, u kthye sërish ilegalisht në Britani dhe në maj të këtij viti u dënua me tetë muaj burg pasi pranoi se hyri pa leje në vend.
Kushëriri i tij, Kujdesi Dauti, 41 vjeç, është dënuar në mungesë nga një gjykatë belge për pjesëmarrje në të njëjtin rrjet kontrabande, por ka shtatë vjet që kundërshton ekstradimin në gjykatë. Ndërkohë, ai pret dënimin për një akuzë tjetër në Britani, për marrje të paligjshme të një automjeti.
Në janar, The Sun publikoi foto të Kujdesit duke shijuar një lojë golfi, ndërsa çështja e tij zvarritej nëpër sistemin gjyqësor.
Në Shqipëri, gjenerata e vjetër ka frikë për të ardhmen e vendit, që ishte shteti i fundit i Ballkanit që doli nga komunizmi në prill 1990. Vendi ishte aq i izoluar, sa shumë qytetarë nuk e dinin se muri i Berlinit kishte rënë në 1989.
Regjimi komunist dështoi të investonte në infrastrukturë bazë si rrugët, energjia elektrike dhe uji i pijshëm. Kalimi në demokraci dhe ekonomi tregu të lirë ishte i vështirë dhe solli papunësi të lartë, duke i detyruar shqiptarët të emigrojnë, një traditë që vazhdon ende sot, sidomos në zonat rurale si Golaj, ku njerëzit mbijetojnë me fermat e tyre të vogla.
Një pronar kafeneje a tha: “Shikoni përreth, këtu nuk ka të më rinj. Fëmijët largohen nga shkolla sepse prindërit i marrin në Britani rreth 12 vetë çdo vit. Dhe nuk gjej dot askënd për punë.”
The shop owner, Suleman Brati, a father of five, thinks that 60% of the young people have fled the village. “They have left,” he says. “But if the boys hadn’t sent me money, I would have nothing. I haven’t seen them since they left in 2011 and they can’t come back because they don’t have papers to return to Britain. I talk to them on the phone, but I haven’t seen them for years. I don’t know what will happen to Golaj. The only thing I know is that my heart is broken and emigration has destroyed my family life. Under communism we had mineral factories, now we have emigration.”