
Gjykata Kushtetuese merr një vendim që ngre dyshime të rënda për pavarësinë e saj. Shtatë gjyqtarë votojnë që ish-vëzhguesit ndërkombëtarë të vettingut të hyjnë deri në dhomën e këshillimit, aty ku diskutohet dhe formohet vendimi gjyqësor. Por kush ua dha këtë kompetencë? Kushtetuta apo vetë gjyqtarët që duhet ta mbrojnë atë?!
Një vendim i paprecedentë dhe thellësisht shqetësues për drejtësinë shqiptare!
Gjykata Kushtetuese, institucioni më i lartë që garanton respektimin e Kushtetutës, ka miratuar më 2 nëntor një rregullore që u hap dyert vëzhguesve ndërkombëtarë të Operacionit Ndërkombëtar të Monitorimit (ONM), madje edhe në dhomën e këshillimit.
Po çfarë kërkojnë këta ndërkombëtarë në dhomën ku gjyqtarët kushtetues diskutojnë dhe marrin vendime?!
Operacioni Ndërkombëtar i Monitorimit u krijua për procesin e jashtëzakonshëm të vettingut, për të monitoruar rivlerësimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve në Komisionin e Pavarur të Kualifikimit (KPK) dhe Kolegjin e Posaçëm të Apelimit (KPA).
Jo për t’u ulur në dhomat e këshillimit të Gjykatës Kushtetuese!
Mandati i KPA-së përfundoi më 17 qershor 2026. Procesi i vettingut u mbyll. Por tani, përmes një rregulloreje të brendshme, Gjykata Kushtetuese u njeh ish-vëzhguesve të këtij procesi të drejtën të shohin dosjet, të paraqesin mendime dhe të jenë të pranishëm edhe gjatë këshillimit të gjyqtarëve.
Kjo nuk është një çështje e zakonshme administrative. Është një çështje që prek drejtpërdrejt pavarësinë dhe autoritetin e gjykimit kushtetues.
Ku shkruhet se ish-vëzhguesit e vettingut duhet të qëndrojnë në dhomën e këshillimit të Gjykatës Kushtetuese? Cili nen i Kushtetutës ua njeh shprehimisht këtë të drejtë?
A mundet një rregullore e brendshme të zgjerojë kompetencat e një mekanizmi ndërkombëtar, mandati i të cilit ishte i lidhur me një proces të përkohshëm?
Dhe mbi të gjitha, përse shtatë gjyqtarë kushtetues e konsiderojnë të nevojshme praninë e të huajve në diskutimet e tyre të brendshme?
Çfarë kanë frikë të vendosin vetë? Kujt duhet t’i japin llogari për mendimet e tyre?
Këtu nuk diskutohet nëse ndërkombëtarët kanë ndihmuar apo jo reformën në drejtësi. Diskutohet nëse Gjykata Kushtetuese mund të krijojë, me një rregullore, një procedurë që ngre pikëpyetje për kufijtë e monitorimit dhe fshehtësinë e këshillimit gjyqësor.
Madje, absurdi bëhet edhe më i madh kur kujtojmë se pikërisht kjo gjykatë do të shqyrtojë çështje të gjyqtarëve dhe prokurorëve që pretendojnë se janë dëmtuar nga vendimet e vettingut.
Pra, ish-vëzhgues të procesit që kontrolloi dhe monitoroi vettingun mund të jenë të pranishëm në dhomën ku shqyrtohen kundërshtimet ndaj atij procesi!
Po ku mbetet garancia e paanshmërisë? Kush i mbron ish-gjyqtarët dhe ish-prokurorët nga çdo ndikim, qoftë edhe i tërthortë, i personave që kanë qenë pjesë e mekanizmit monitorues të vettingut?
Thuhet se ndërkombëtarët nuk kanë të drejtë vote. Por pavarësia e gjyqtarit nuk fillon dhe nuk mbaron te vota. Ajo përfshin edhe lirinë për të diskutuar, për të kundërshtuar dhe për të formuar bindjen juridike pa praninë apo ndikimin e personave të jashtëm.
Vendimi është miratuar nga Fiona Papajorgji, Sandër Beci, Genti Ibrahimi, Ilir Toska, Marsida Xhaferllari, Asim Vokshi dhe Marjana Semini.
Vetëm gjyqtarja Sonila Bejtja votoi kundër!
Përse shtatë gjyqtarët e tjerë e miratuan këtë procedurë? Cila është domosdoshmëria juridike? Cili është kufiri i rolit të vëzhguesve dhe çfarë ndodh nëse një gjyqtar nuk dëshiron praninë e tyre gjatë këshillimit?
Gjykata Kushtetuese duhet t’u përgjigjet këtyre pyetjeve, sepse nuk mjafton të thuhet se ndërkombëtarët vetëm monitorojnë.
Një gjykatë që mbron Kushtetutën nuk mund ta trajtojë fshehtësinë e këshillimit si një formalitet që ndryshohet me rregullore.
Shqipëria nuk mund të mbetet pafundësisht në një sistem drejtësie që ka nevojë për praninë e të huajve edhe kur gjyqtarët e saj kushtetues mbyllen për të diskutuar vendimet.
Kush ka dyshime për aftësinë dhe integritetin e gjyqtarëve kushtetues duhet t’i trajtojë përmes mekanizmave ligjorë. Por nëse vetë gjyqtarët e konsiderojnë të nevojshme këtë prani, atëherë lind një pyetje edhe më e rëndë: çfarë kuptimi ka pavarësia e tyre?
Gjykata Kushtetuese nuk është KPK. Nuk është KPA. Nuk është zyrë e ONM-së. Është Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë!
Dhe pikërisht për këtë arsye, vendimi i saj kërkon një shpjegim publik, të qartë dhe të argumentuar kushtetues.
Sepse monitorimi ndërkombëtar nuk mund të shndërrohet në një arsye të përhershme për të relativizuar pavarësinë e institucioneve shqiptare.
Nëse Gjykata Kushtetuese nuk arrin të garantojë vetë pavarësinë dhe fshehtësinë e këshillimit të saj, kush do ta garantojë Kushtetutën?!
Kjo është pyetja që shtatë gjyqtarët duhet t’u përgjigjen shqiptarëve.
Dhe deri atëherë, mbi këtë rregullore do të rëndojë një dyshim serioz: a po mbrohet drejtësia kushtetuese, apo po zgjatet përtej mandatit një mekanizëm i jashtëzakonshëm monitorimi?
Fatkeqësia më e madhe për drejtësinë nuk është kur ndërkombëtarët kërkojnë të monitorojnë. Është kur vetë institucioni që duhet të mbrojë pavarësinë e gjykimit nuk shpjegon bindshëm përse ua hap atyre edhe derën e dhomës së këshillimit./Mashqip.com