DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

The tragic story/ How the young student was raped inside the cell, the one who arrested her became the director

2022-07-15 09:44:01Histori SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

The tragic story/ How the young student was raped inside the cell, the one who

" God's Back and Girlfriend ", the novel by the well-known writer Visar Zhiti, has a provocative and thought-provoking title. It is a title that carries within itself the inspiring and guiding ideas of the work. It is not an expression of denial or affirmation, as it may seem at first glance, even though the elements of these concepts are not foreign to him. There is a clearly defined symbolism in the finding of that title, the consummation of a squeezing of vital material to extract the quintessence, the essence which, at the same time, is the reflection and generalization of an experience that far exceeds the feats of a man's life or of a society in a certain period of its existence.


The novel has at its center a love story, at the time of punishments during the communist dictatorship, in the land of hatred, exiles and political prisons. It was a love with a capital D, one that encapsulates and forcefully unfolds all its possible manifestations, from physical passion, the power of flesh and blood to the ideal, poetry, supreme pleasure along with pain. exhausting and annihilating and the self-sacrifice that its dimensions, willy-nilly, make obligatory in the last tragic presence of the main element of the pair. But love continues even after death, it has the power of immortality.

The first spark of this love ignites in an unusual environment, in a courtroom, in which a young girl, a high school student from Shkodra, answers before a jury of the dictatorship of the proletariat for her ideas, expressed in school and outside , ideas that conflict with the communist regime and a hardened reality based on the dogma of violence and deception. In that room, by chance, there is a soldier, a young man from Lushnja, the author's place of residence, for whom the image of the beautiful "reactionary" girl remains embedded in his mind and rooted in his heart.

The spark of that court day turns into a big flame after a few years when the girl, exiled in remote Bedat, on the edge of the Karavasta marsh, after serving her sentence, meets the boy who came every day from the city to work in construction. It is one of those "forbidden" loves, for the destruction of which, in the Albanian "Absurdland" an entire party and state apparatus was activated that spoke and acted through the State Security, the most typical and wildest representatives of the "proletarian state ".

Ema Marku and Feliks Kondi are skillfully portrayed by the author and emerge from his pen as living people, with whom the reader sympathizes and has the impression that he has known them for a long time. Their destiny grabs him, makes him a participant in their life, in every particle of it, makes him rejoice, rejoice, sue, fight, get excited, feel the pain, the disappointment, the awareness of the impossibility to change the course of events in the civil battle to establish that order of things, in which the individual is not conditioned by the state in the creation of his life.

The individual and the State, the relationship between them, mutual dependence, the love-hate complex, the limits and proportions of the fusion of common destinies, from life to dream and vice versa, the responsibilities of each in the permanent conflict that inevitably accompanies the millennial march of humanity towards known and unknown paths, towards freedom, that of the interior first, these are the dominant motives of the work, they constitute the civic concern of the writer. He does not treat them academically, as the drama of his novel is set in times and settings that are analyzed with chilling realism.

It belongs to the period of two decades, the last one of the communist system in Albania and the first one of democracy, when hopes were born. It is a period that carries the most diverse phenomena, from the violence and arbitrariness of the "socialist" police state, to the demagoguery of the "democratic" one, from the extreme poverty of the years of "continuity", to "eating grass", do not bend, to the completeness of the market of a country freed from the shackles of state planning, whose population, with a drop of the stick, turned into an emigrant of biblical proportions and a merchant in its overwhelming part.

In this time and historical framework, the love of the young couple takes shape, blossoms and goes to its tragic end, a love that, in the author's view, constitutes the most powerful challenge to the world of crime. That tragedy is the natural daughter of a society that comes from a criminal system, in front of which "Dante's Hell" is a pale image, passing through a very short "purgatory", consisting of planting illusions, changing jackets and triskash party, from a majority of converts to democrats, who took the spirit of the newly started democracy, in which the perpetrators of crimes cannot punish themselves, and even gain immunity in the name of the principles that until a day ago called "bourgeois", "reactionary", "reprehensible", for whose assertion they have been sent to the slaughterhouse for half a century,

It is this discovered nervous problem in which the writer's thought constantly revolves, it is the motive for the exhausting weaving of his character through the long-desired and dull Europe, where the bag of indictment papers never finds a judge's table to open it. unfolded.

The new time in which Ema and Felix believe, is full of hopes and illusions, especially for former "class enemies", for those who spent their years in prisons and internment camps. But the disappointments will soon come that, in Zhiti's novel, reach the climax in the murder of the main character, Emma, ​​distinguished at that time for her intense activity in the indictment and condemnation of the dictatorship.

The couple, while enjoying free love while trying to improve life in their country, encounters every day the representatives of the past crime, people already enriched and placed in high positions of the democratic administration. Thus the Operative officer of the Security, who tried to separate the couple at the dawn of love and recruit Felix, becomes one of the leaders of the pyramid firms, the biggest financial fraud suffered by the Albanians, in the short history of their democracy, and then newspaper director!!!

Ai që kishte arrestuar nxënësen e re bëhet drejtor i Antikrimit në Ministrinë e Brendshme, siç duket për “aftësinë” e spikatur në zbulimin e krimeve, si ai që dënohej nga neni 55/1 i ish-Kodit Penal. Sekretari i parë, që kish firmosur arrestimin, shfaqet çdo ditë në lokalin ku Ema e Feliksi kanë dëshirë të pinë një kafe, i privatizuar prej gruas së tij. “Edhe ne duhet të privatizojmë burgjet, qesëndiste një shoku ynë, po tregonte Ema…”!

Zhgënjimi i personazheve kryesore të romanit është pasqyrë e zhgënjimit të pjesës dërmuese të shqiptarëve që shfaqej në mënyra të ndryshme: nëpërmjet mërgimit masiv, shkrimeve që arrinin të botoheshin, rritjes sistematike të numrit t’atyre që nuk votonin, ftohjes dhe indiferentizmit ndaj vetë konceptit t’Atdheut. Qytetari dhe Atdheu, simboli dhe realiteti, ndjenja dhe detyra e ndërsjelltë në fundin e mijëvjeçarit, të mbështjella me jetë dhe ëndërr – ja një tjetër pistë në të cilën derdhet shqetësimi i shkrimtarit, një temë e guximshme që thyen tabu të mendimit shqiptar të rrënjosura thellë.

A duhet të njëjtësohet Atdheu me klasën drejtuese të tij? A mund të jetë e njëjtë dashuria për të e të gjithë bijve të tij edhe atëherë kur për shumë prej tyre ai nuk është nënë por njerkë, madje dhe vrastare? Çfarë caqesh duhet të ketë sakrifica për të e deri në ç’masë duhet të ndahet fati i qytetarit me atë të tij?

Në regjimin e kaluar, shërbimi ndaj Atdheut ishte sinonim mashtrues i shërbimit ndaj diktaturës që nëpërkëmbte çdo vlerë njerëzore. Si pasojë, koncepti i vërtetë përmbysej, mbasi interesi i Atdheut ishte i kundërt me atë të pushtetit që përfaqësonte zyrtarisht atë. Në demokraci, ku qytetari duhet të jetë zot i fateve të tij, në teori jo Atdheu, por klasa e tij politike, duhet të njëjtësohet me të, si shprehëse e aspiratave, vullnetit e personalitetit të popullit të saj.

Por kur dhe demokracia dëmtohet nga forma të luftës së klaneve për pushtet e pasurim të paligjshëm, kur ajo merr në drejtim të saj kastën e spiunëve të Sigurimit të Shtetit me mendësinë e së shkuarës, kur ajo i vë pengesa çdo shtegu të përtëritjes e shpresave për ndryshim, është e drejtë e ligjshme e qytetarëve t’a kërkojnë fatin e tyre në botën e madhe e njëkohësisht të kërkojnë dëmshpërblimin për padrejtësitë e pësuara e të ëndërrojnë gjyqin e madh për të gjithë. Ky roman guxon edhe gjyq për Atdheun, është i pari.

Të drejta e detyra – një çift nocionesh që harmonizon marrëdhëniet mes qytetarit dhe Atdheut, mes shtetasit dhe Shtetit, mes qytetarëve, të kaluarës dhe të tashmes. Ajo shoqëri që arrin të sendërtojë drejtpeshimin mes tyre është një model për t’u marrë si shembull. Sa më larg atij modeli aq më e padrejtë e mëkatare është jeta e saj. Është edhe ky një nga përfundimet e filozofisë së kësaj vepre.

Për personazhin kryesor të romanit, Ema Marku, që jeton në kapërcyell të dy epokave, “njërës që nuk don të vdesë e tjetrës e pafuqishme të lindë”, Atdheu nuk është vetëm prangat në duart e njoma, humbja e virgjërisë në një qeli hetuesie mbas një përdhunimi nga “mbrojtësit e rendit”, dënimi në një gjyq që nuk ka asgjë të përbashkët me parimet fillestare të drejtësisë, vuajtja e dënimit në një kamp pune të detyrueshme, mes një morie viktimash të pafajshme, internimi pa motiv mbas kryerjes së dënimit, internimi i prindërve në një fshat të thellë të malësisë, përpjekja për t’a privuar nga e vetmja gjë e bukur që jeta i dha, dashuria.

Atdheu është edhe objekti ku zënë fill ëndrrat e iluzionet për një jetë më të mirë, për një Vend që ve në themel të qenies së tij lirinë e begatinë e bijve të tij, që vetë-pastrohet nga mëkatet, që e dënon me forcë krimin, që i jep përparësi dëmshpërblimit moral e material të kundërshtarëve e viktimave të dhunës, që është i aftë të ndërtojë një shoqëri ku të zotërojë drejtësia, respekti i ndërsjellët, meritokracia.

Heroina e romanit është një idealiste, një përfaqësuese e denjë e vajzës shqiptare të përndjekur nga diktatura, një rezervë e paçmuar dhe paraprirës ndërkohë e një shoqërie që synon të ribëjë vetveten nëpërmjet një demokracie të vërtetë. Ajo pëson por edhe lufton, rreshtohet në barrikadën e pjesës më të shëndoshë të popullit të saj, nuk kursehet, del në pah e vihet në shënjestrën e ithtarëve të errësirës, t’atyre që si kameleoni kanë ndryshuar vetëm ngjyrën e lëkurës, por që mbeten në thellësi forca të së keqes, të kthimit mbrapsht, të paligjshmërisë, të krimit. Ema përfundon e vrarë.



Autori i romanit është një shkrimtar që nuk i pëlqejnë sajesat, fundet e lumtura. Ai ka meritën e madhe të pasqyrojë në art jetën, epokën e shoqërinë ashtu siç i shpalosen tani. Në roman merr rolin dhe simbolikën e një personazhi një pasqyrë e madhe, misterioze në lashtësinë e mondani-tetin e saj. Ajo pasqyrë thyhet në ditën e varrimit të heroinës së romanit, thyhet nga goditja e cepit të arkivolit të saj. Copëzat e xhamit të thyer të pasqyrës simbolizojnë thyerjen e shpresave, të iluzioneve, të jetës.

Nëse optimizmi nuk merr tone triumfuese në veprën e shkrimtarit, ai ekziston në vetëdijen dhe mesazhin e tij, në kërkimin e së mirës, të dritës, dhe nëse ngjyra gri dhe e zezë zotërojnë tablonë e saj, nuk është mungesë subjektive e shkrimtarit, por një e vërtetë me të cilën ndeshemi çdo ditë.

Në stilin e filozofinë e tij nuk zotëron i burgosuri i zonës së tretë të Spaçit, por qytetari dhe artisti shqiptar i vetëdijshëm për misionin e tij, që vëzhgon, përsiat, arrin në përfundime, që e don vendin e tij më shumë se çdo gjë tjetër, që e don atë më të mirë, më të drejtë, më të shëndetshëm, më të përparuar, më të respektuar, “një Atdhe i pastër, i larë, jo me gjak, jo, por me ujë. Me ujin e zakonshëm të jetës”. Prandaj ai padit, çirret, ulurin nëpërmjet personazheve të tij, himnizon dashurinë, jo vetëm si krijesë mishi dhe ëndrre, por dhe si elementi kryesor përbërës i botës drejt së cilës priret e për të cilën lufton me të gjithë forcën e pendës së tij.

Vrasja e Emës kthehet në simbol, është vrasja e ëndrrës, e cila bëhet më e fortë se vdekja, duke e sfiduar atë. Kemi ëndërruar Shqipërinë evropiane, Atdheun që shkon përpara, që ka forcën të shkulë nga trupi i tij tumorin e së keqes, që jep shpresë për brezat e ardhshëm. Vrasja e saj mbetet pa autor dhe pa ndëshkim, si ato të Vera Dumes, të Bujar Kaloshit, si shumë të tjera në vitet nëntëdhjetë. Megjithatë lufta vazhdon, nëpërmjet Feliksit që ka ndarë me të jo vetëm shtratin e dashurisë, por edhe aspiratat fisnike. Veprimi i tij tashmë zhvendoset jashtë Shqipërisë, kërkon hapësira më shumë. Në Shqipëri nuk ka vend për idealistë, ata janë të paracaktuar të humbin…!

Feliks Kondi niset për në Evropë i armatosur me një çantë dokumentesh e me një ide të ngulitur në tru: të padisë Atdheun në Gjykatat Ndërkombëtare, të shpalosë para opinionit publik tragjedinë e tij e të Vendit të tij, të kërkojë Emën që i ka premtuar se, “do më gjesh duke ikur”! Ndërmarrja është e vështirë por vullneti i personazhit është i madh.

Udhëtimin n’Evropë e fillon nga Italia, përtej deti kaq shumë i lidhur me të shkuarën në të mirë e në të keq e me projektet e shqiptarëve për t’ardhmen, Vendi nga do të niste shëtitja e çiftit të ri në kontinentin e lirë. Personi i parë që has në Romë është një mik i vjetër i familjes, Omer Starja. Emri i tij mbulon atë të Dr. Mentor Çokut, një pikë referimi për shumë shqiptarë që vinin n’Itali në vitet e para të mërgimit.

Autori e përshkruan me shumë dashamirësi e respekt. Për ata që e kanë njohur e gjejnë menjëherë atë, ishte një prind e mësues i thjeshtë e i dashur. Por ishte një nga personalitetet më të spikatura të diasporës shqiptare, një ithtar i përjetshëm i lirisë, një atdhetar, një politikan largpamës e me kulturë të gjerë që dha ndihmesën e tij, edhe nëpërmjet këshillave shumë të vyera në nivelet më të larta, në formimin e shëndetshëm të demokracisë së re shqiptare.

Tek ai dhe familja e tij Feliksi gjeti një oaz ngushëllimi e mirëkuptimi dhe ndihmën e parë, aq shumë të nevojshme, për këdo që ndërmerr rrugën e mërgimit për herë të parë. N’atë mjedis të ngrohtë i shfaqet vegimi i shtratit martesor, si pasqyrë e lumturisë së thyer. I shoqëruar prej tij apo mbesës studente të Drejtësisë, Feliksi njeh Romën dhe monumentet e saj mijëvjeçare. Me ndihmën e tyre rregullon dokumentet, gjen punë të ndryshme, fillon të grumbullojë para, madje edhe të ndihmojë nënën e motrën studente në Shqipëri.

Por kjo jetë në mërgim, jo ashtu si qindra e mijra të tjera të shqiptarëve gjithandej në botë, nuk mund të bëhej kurrë një jetë normale. Personaliteti i personazhit ka kushtëzim shumë të fortë nga humbja e së dashurës që, në mënyrë irracionale, e kërkon në çdo vajzë që has në pikturat e mjeshtërve të mëdhenj apo tek ato me të cilat ndeshet çdo ditë.

Po aq i fuqishëm është ankthi që e ka mbërthyer për të realizuar synimin të dëshmojë para botës tragjedinë e tij e të padisë: “Më kap një ankth i madh e një ndjenjë e madhe faji, kudo gjej fajin, dëshmitë e tij, i mbledh, i sistemoj, i fsheh si i marrë, ulërij, vij në vete, s’di ku të iki, çdo nisje më çon te kurmi i saj i copëtuar dhe fustani i gjakosur. Ky është tempulli im tani, që më mban. Dua shpagim, por të tillë ashtu siç e meriton ajo, siç më porosit zëri i saj…”!

Jeta e tij bëhet frenetike, kalon sa në një vend të Evropës në një tjetër, mes dëshmish, bisedash me bashkatdhetarë apo vendas, që nuk arrijnë të kapin mesazhin që don të përcjellë. Kaq absurde e të pabesueshme janë ngjarjet që ai tregon mbi “të vetmin vend në botën moderne që ka dënuar jo vetëm njerëzit, por edhe emrat, edhe varret, madje edhe kuajt, pemët deri dhe fotografitë…”, saqë “Dëgjuesit iknin nga takimi pa qenë të sigurt kush kishte qënë i çmendur: referuesi apo vendi nga ai vinte a të dy bashkë”!

Pak nga pak në vetëdijen e personazhit fillojnë të ngrihen mure të reja, edhe pse prej xhamash vezullues ndonjëherë, por prapë mure, pikërisht nga ajo Evropë që, në një gjysëm shekulli errësire, kishte qenë për iluzionet e shqiptarëve një rreze drite, një shpresë, por edhe shkak vuajtjesh e dënimesh, mbasi shkohej në burg pse lexoheshin shkrimtarët e filozofët e saj t’ashtuquajtur “reaksionarë”, pse dëgjoheshin këngët e saj, pse simpatizoheshin artistët e sportistët e saj, pse bisedohej për politikanët e saj, thjesht pse ëndërrohej për të.

Kur mbas hapjes së kufijve ne shkuam n’Evropë, e cila kishte qenë oazi i gjelbër ku nanuriseshin iluzionet tona për t’i shpëtuar erës përvëluese të shkretëtirës që na rrethonte, me keqardhje pamë se pak kush, për të mos thënë askush, shfaqte një mirëkuptim aktiv e një vlerësim thelbësor për kalvarin tonë të posaçëm të burgjeve e internimeve. Madje dëshmitë tona ndonjëherë jepnin bezdi, mbasi viktimat e komunizmit ishin të një kategorie tjetër.

Evropa nuk parapëlqente të fliste për ta, mbasi goja e saj ishte gjithnjë e mbushur me viktimat e nazifashizmit. Parlamenti i saj hodhi poshtë një rezolutë të suedezit Lindblad, që nuk pohonte asgjë tjetër veç faktit që: viktimat janë të tilla e duhen trajtuar si të tilla, pavarësisht nëse xhelatët quhen fashistë, nazistë apo komunistë.

Heroi i romanit të Visar Zhitit, bie ndesh me këtë mendësi e qëndrim t’Evropës që po i jepte strehim e përkrahje jo pak xhelatëve me “dëshmi persekutimi” dhe emrat e qyteteve të saj si Haga, Brukseli, Luksemburgu, Strasburgu, mbetën vetëm mirazhe të një projekti që nuk do të realizohej kurrë, mbasi për institucionet e tyre nuk ekziston krimi komunist, madje dhe Ema e tij, është vrarë nga fashistët…!

Ngarkesa emotive e jashtëzakonshme së bashku me hidhërimin që buron nga pamundësia për të sendërtuar ëndrrën e jetës, përbëjnë një përzierje mbytëse që jo rrallë çon në një fund vetë-shkatërrues. Feliks Kondi, përfundon jetën e tij duke u hedhur nga ura mbi Danub, në kryeqytetin e lashtë të ish- Perandorisë mike të Atdheut të tij, mbasi heq dorë plotësisht nga padija që do t’i bënte këtij të fundit.

Por padija mbetet në filozofinë e veprës, në nënë-ndërgjegjen e lexuesit, në besimin se ëndrrat edhe se të vrara, ringjallen e lulëzojnë tek të tjerë njerëz që do të vazhdojnë të luftojnë për të sendërtuar shoqërinë e shpresave. Kjo është kredo–ja e autorit edhe se në çastet e fundit Feliksit, i aviten dy hije, të lidhura me tragjedinë e tij e të vajzës së dashur, përfaqësues të asaj kastë që e dënoi e mbase dhe e vrau Emën e tij. “Ç’doni u tha me inat hyjnish. Se mos pendohesh, të të shtyjmë…”! Vrasës të pa penduar deri në fund, profesionistë të krimit.

Feliksi dhe Ema takohen në një botë tjetër ku, shpresohet, të mos ketë, sekretarë, operativë, policë që të endin fatkeqësinë e tyre. Romani mbyllet me një vetëvrasje e lexuesit i mbetet hidhësira në gojë, mbasi vepra është një zinxhir i pafund zhgënjimesh, të cilat autori i pasqyron me një stil marramendës e të fuqishëm letrar, duke i bërë një shërbim të madh bashkatdhetarëve të brezit të tij e, ndoshta, edhe më të madh atyre që do të vijnë.

Vepra paraqet aspekte të kohës së cilës i referohet, ka vlerën e dëshmisë së saj, por si çdo krijim letrar, nuk merr përsipër të kryejë funksionin e një dosje me dokumenta, tashmë historike. Historia e heronjve kryesorë të saj, me gjithë vërtetësinë therëse të paraqitjes, nuk mund të përgjithësohet dhe as bën tipiken e shoqërisë shqiptare. Kemi të bëjmë me një roman që ka në themel estetikën e dhimbjes dhe ekzaltimin e ndjenjës, që përbën një himn për gruan shqiptare të dënuar nga diktatura e jep në tërësinë e tij personalitetin e saj.

I tried to elaborate a part of the author's ideas, a more complete analysis, especially that of artistic knitting, mixed with the damaged psyche of a time, would require more space. However, I consider the novel "God back and beloved", one of the most accomplished works of our literature of the new era, in which we should have had more works of this type and of this level, reflections of a reality that, even though we have left it behind, it will continue to condition us for a long time, especially in the field of culture./ Memorie.al


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×