OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Vlora Airport/ Courts block lawsuits for contract invalidity and environmental impact!

2025-12-16 12:19:05Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Vlora Airport/ Courts block lawsuits for contract invalidity and environmental
Vlora Airport

For more than three years, the Albanian courts, led by the Supreme Court, have held hostage the judicial investigation process regarding the construction of the Vlora airport.

In addition to a project built in the Vjosa-Nartë protected area, raising serious environmental concerns, the courts are also playing "procedural ping-pong", without yet considering the merits of the case.

The court case related to the invalidity of the administrative contract for the construction of the Vlora International Airport, the repeal of Environmental Declaration No. 55/2021 and decision No. 04/2021 of the KKT, has been in a continuous cycle of procedural reviews for years, without yet being brought to trial on the merits.

Since environmental organizations, in March 2023, sued governing institutions over legal violations found in the procedures that paved the way for the construction of the airport, the process continues to be delayed due to procedural maneuvers by the courts.

Finally, after over two years of waiting, the Supreme Court finally revealed the decision it made in March 2023, with which it returned the process to zero, decided to return the case for retrial in the Appeals Court, a decision that, according to experts, simply prolongs the process, which until now has focused only on the legitimacy of the parties, the deadline for the lawsuit and not on the judicial investigation into the merits of the case.

Court Ping-Pong

On November 25, 2022, the Center for Conservation and Protection of the Natural Environment and the Ornithological Society of Albania filed a lawsuit against the concession contract and permits for the construction of Vlora International Airport.

With a file filled with over 100 pages and 1,400 supporting documents, the plaintiffs argued that the airport violated the law on the protection of protected areas and endangered the Vjosa-Narta protected area. For the plaintiffs, it was more than a legal battle, it was an effort to protect one of the country’s most precious ecosystems.

The plaintiffs argue that the airport violates the law on the protection of protected areas, endangering the flora and fauna of the Narta lagoon, and that the permitting process had serious procedural shortcomings. They emphasize that the associations are legitimate to file this lawsuit as they protect the public interest and have the right to challenge the responsible institutions, including the Ministry of Infrastructure and Energy, the Ministry of Environment, the National Environmental Agency and the National Council of Territories.

Nga ana tjetër, institucionet shtetërore dhe Avokatura e Shtetit argumentojnë se shoqatat nuk kanë legjitimitet për të paditur për aktet normative, se dëmi duhet të provohet në mënyrë konkrete dhe se kontrata për ndërtimin e aeroportit është miratuar me vendim të Këshillit të Ministrave. Gjykata e Lartë, megjithëse ka njohur legjitimitetin e paditësve, ka refuzuar kërkesat për ndalim të ndërtimit dhe operimit, duke lejuar që punimet të vazhdojnë.

Në një seancë që zgjati vetëm shtatë minuta, Gjykata e Tiranës rrëzoi padinë më 2 dhjetor 2022, duke argumentuar se palët paditëse nuk kishin legjitimitet dhe se padia ishte depozituar jashtë afatit. Vendimi u konsiderua nga paditësit si një pengesë e parë në një rrugë të gjatë dhe të komplikuar ligjore.

Vendimi u apelua nga mjedisorët. Më 22 qershor 2023, Gjykata Administrative e Apelit rrëzoi vendimin e Shkallës së Parë, duke identifikuar shkelje procedurale dhe duke urdhëruar rigjykim nga një panel gjyqtarësh i ri. Të pandehurit depozituan ankim në Gjykatën e Lartë më 23 tetor 2023, duke kërkuar rivendosjen e vendimit të Shkallës së Parë.

Pas seancave në shkurt dhe mars 2024, Gjykata e Lartë referoi rastin përsëri në Gjykatën e Apelit.

Edhe pse legjitimiteti i palëve ishte trajtuar më herët në kuadër të vendimeve për sigurimin e padisë, Gjykata e Lartë, me vendimin nr. 00-2024-5494, prishi vendimin e Gjykatës Administrative të Apelit dhe e ktheu çështjen për rishqyrtim, duke hapur sërish diskutimin mbi çështje që konsideroheshin të konsoliduara.

Manovrat proceduriale

Ndërkohë, kërkesat për ndalim të punimeve dhe operimit të aeroportit u refuzuan, duke lejuar që koncesionari të përparojë si të mos ekzistonte ndonjë pengesë ligjore.

Në vendimin e saj, Gjykata e Lartë parashtronte pyetje shtesë për Apelin, të cilat, sipas ekspertëve, vonuan sërish shqyrtimin e çështjes.

Vendimi i Gjykatës së Lartë u zbardh në prill 2025, pas një viti nga seanca e marsit 2024, vetëm pas ankimimeve të bëra nga mjedisorët për shkelje të afateve kushtetuese, duke argumentuar shkelje të të drejtës për një gjyq të drejtë dhe mosrespektim të standardeve ndërkombëtare për mbrojtjen e mjedisit.

Gjykata e Lartë vlerësoi se Apeli nuk i kishte sqaruar siç duhet disa aspekte të procedurës. Ajo i kërkoi Apelit të korrigjonte këto mangësi procedurale, ndërkohë që shqyrtimi i vetë thelbit të çështjes ende nuk ka nisur.

Kjo ndërhyrje e papritur dhe e paarsyeshme e Gjykatës së Lartë e shtyu me mbi dy vjet të tjera procesin gjyqësor për ligjshmërinë e aeroportit.

Megjithatë, vendimi për të shtjelluar pyetje shtesë konsiderohet i panevojshëm dhe ka zgjatur procesin. Për më tepër, vendimi i Gjykatës së Lartë u zbardh vetëm në prill 2025, një vit pas seancës së marsit 2024, pas ankimimeve të palëve për çështje procedure kushtetuese.

Lidhur me vonesat, kronologjia e çështjes tregon qartë se vonesat e Gjykatës së Lartë nuk kanë qenë thjesht teknike, por funksionale. Vendimi i marsit 2024, me të cilin gjykata ktheu çështjen për rigjykim në Apel duke hapur diskutime të panevojshme mbi legjitimimin e paditësve, mbeti i pazbardhur për më shumë se një vit, duke e bllokuar procesin dhe duke e mbajtur dosjen praktikisht jashtë çdo gjykimi substancial. 

Por menjëherë sapo paditësit depozituan kërkesën për sigurim padie, një kërkesë që duhej shqyrtuar nga gjykata që kishte dosjen në dorë, metadatat e sistemit gjyqësor tregojnë se Gjykata e Lartë arsyetoi dhe e zbardhi vendimin dhe e përcolli dosjen në Gjykatën e Apelit brenda 24 orëve. Pra, dosja që nuk lëvizi për më shumë se një vit, u “çlirua” brenda një dite vetëm për t’i shmangur shqyrtimit të kërkesës për sigurim padie. Ky fakt i dokumentuar rrëzon çdo ide se zvarritja ishte e rastësishme. Gjykata i ka përdorur vonesat dhe procedurat si mekanizma kontrolli mbi kohën dhe ritmin e procesit, duke shtyrë gjykimin real të themelit me vite të tëra.

“Rasti i Aeroportit të Vlorës është shembulli më i qartë i mënyrës se si drejtësia mjedisore mund të bllokohet përmes zvarritjes. Në vend që t’i hapte rrugë hetimit të një çështjeje me rëndësi të jashtëzakonshme publike, Gjykata e Lartë ka treguar mungesë vullneti për ta lënë çështjen të përballet me themelin e mosmarrëveshjes. Ajo është rrotulluar në probleme procedurale plotësisht të panevojshme dhe madje të paprecedenta, duke shtyrë procesin pa asnjë arsye ligjore të arsyetueshme.

Një nga shembujt më domethënës të këtij absurdi juridik është kërkesa që Gjykata e Apelit të hetojë përsëri legjitimimin e paditësve, ndërkohë që vetë Gjykata e Lartë i ka legjitimuar të njëjtët paditës më herët, kur shqyrtoi kërkesën për pezullimin e ndërtimit të aeroportit në zonën e mbrojtur. Ky është vetëm një nga disa arsyetime kontradiktore që tregojnë qartë se vendimmarrja nuk ka synuar zgjidhjen e çështjes, por shtyrjen e saj. Arsyetim që, në fakt, e ka mbajtur çështjen larg gjykimit për të paktën dy vite dhe, me ritmin që kjo gjykatë ka demonstruar, pritet ta mbajë ende të ngrirë për shumë kohë a vite të tjera, përpara se dosja të kthehet aty ku duhet, në gjykimin e shkallës së parë dhe të hetohet më në fund në themel. Ndërkohë ne mbetemi duke diskutuar të njëjtat formalitete, ‘e lagu, se lagu’, procedura të shmangshme që vetëm sa e vonojnë drejtësinë.

Në vend që të garantonte një gjykim efektiv dhe brenda një afati të arsyeshëm, gjykata krijoi një ping–pong procedural që në praktikë ka sabotuar kontrollin gjyqësor mbi ligjshmërinë e projekteve në zonat e mbrojtura. Procesi nuk është ndihmuar, është penguar. Dhe ky pengim ka pasoja reale për mjedisin, për të drejtën e publikut dhe për vetë besimin tek drejtësia.” thotë Av. Irena Dule, nga qendra Res Publica.

Çështja u kthye në Apel për të përcaktuar legjitimitetin e palëve dhe procedurat që duhen ndjekur.

Tre vite pas

Në fillim të nëntorit të 2025, Gjykata rishqyrtoi sërish çështjen e Aeroportit të Vlorës, duke marrë në konsideratë edhe çështjet e lëna si detyrë nga Gjykata e Lartë.

Gjatë seancës së fundit, pala paditëse argumentoi se ndërtimi i aeroportit bie ndesh me ligjet dhe konventat ndërkombëtare për mbrojtjen e zonave të mbrojtura dhe se rreziku ndaj florës dhe faunës së lagunës së Nartës është i menjëhershëm dhe i pakthyeshëm. Pala paditura, përfaqësuar nga Ministria e Mjedisit, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe Avokatura e Shtetit, kundërshtoi, duke thënë se shoqatat nuk kanë legjitimitet për të paditur për aktet normative dhe se dëmi duhet të provohet me dokumente konkrete.

Pas dy seancave të gjata debati, Gjykata Administrative e Apelit vendosi për herë të dytë që çështja të shqyrtohet në themel, aty ku duhej të kishte nisur gjykimi që tre vjet më parë, në Gjykatën Administrative të Shkallës së Parë Tiranë. Me këtë vendim, u ezaurua përfundimisht çështja e legjitimimit të paditësve dhe e afatit të padisë. Argumentet e palës paditëse, të paraqitura në mënyrë të qartë dhe të detajuar, u vlerësuan si të qëndrueshme nga trupi gjykues, i cili vendosi që procesi të vazhdojë mbi përmbajtjen e kërkesës, pa u penguar më nga teknikalitetet procedurale.

Megjithatë, pritet që “topi” të kthehet sërish në Gjykatën e Lartë, e cila më parë e kishte kthyer dosjen në Apel për pyetje procedurale, duke vonuar shqyrtimin e thelbit të çështjes. E njëjta gjykatë refuzon edhe pezullimin e ndërtimit dhe operimit të aeroportit, si kërkesa të veçanta të paditësve.

Në lidhje me çështjen gjyqësore për pavlefshmërinë e kontratës administrative dhe shfuqizimin e akteve që hapën rrugë ndërtimit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës, “shteg.org” i është drejtuar zyrtarisht Gjykatës së Lartë për koment mbi një sërë zhvillimesh proceduriale që kanë shoqëruar trajtimin e padisë.

Në kërkesën e saj për të drejtën e informimit, “shteg.org” ka ngritur pyetje mbi domosdoshmërinë e rikthimit të çështjes në Gjykatën Administrative të Apelit për të rivlerësuar legjitimitetin e palëve, pavarësisht se kjo çështje ishte trajtuar më herët në vendimet për sigurimin e padisë, si dhe mbi rrezikun që këto vendime të çojnë në shtyrje të shqyrtimit të çështjes në themel.

“Shteg.org” ka kërkuar gjithashtu sqarime mbi vonesën mbi një vit në zbardhjen e vendimit të Gjykatës së Lartë, ndikimin e manovrave proceduriale të mundshme nga palët e paditura dhe personi i tretë, si dhe mbi praktikat e rikthimit të përsëritur të çështjes ndërmjet shkallëve gjyqësore.

Deri në publikimin e këtij shkrimi, Gjykata e Lartë nuk ka dhënë asnjë përgjigje ndaj kërkesës për koment.

Nga ana tjetër, ekspertët paralajmërojnë se kjo “lojë ping-pong procedural” mund të vazhdojë, duke bllokuar qytetarët dhe organizatat mjedisore në një labirint burokratik dhe duke lejuar koncesionarin të avancojë me projektin sikur drejtësia të mos ekzistonte.

The Vlora Airport project was initially presented as an electoral promise by Prime Minister Edi Rama during the campaign six years ago. Shortly after, the Albanian government signed a construction contract worth 104 million euros, signed a few days before the parliamentary elections in April, a move that the opposition called in violation of the electoral law.

The project was won by an international consortium consisting of: YDA Construction (Turkey), with close ties to Erdogan's party (AKP), Mabetex Group, owned by Kosovar businessman Behgjet Pacolli, and 2A Group sh.pk, owned by Valon Ademi, former Honorary Consul of Albania in Kosovo.

A British company disqualified from the tender has filed a civil lawsuit and a criminal complaint with SPAK, accusing the government of manipulating the tender and fictitious introduction of a company to give the impression of competition. It is also alleged that documents were fabricated.

The project has encountered strong resistance from environmentalists and organizations, who say the airport is located near the Vjosa-Narta Lagoon, one of the most important ecological areas in the Mediterranean.

The wetlands are home to over 200 species of birds, including the Dalmatian pelican and flamingos .

To pave the way for the project, authorities dubiously changed maps of protected areas, removing legal protection for 26.7% of Albania's coastal ecosystem. The National Territorial Council, led by Rama, approved the changes.

The construction of the Vlora airport has been opposed by the European Commission, the European Parliament, and the Standing Committee of the Bern Convention. The Commission's 2021–2024 reports emphasize that the project severely damages the environment and violates international conventions on nature protection. In September 2023, the Bern Convention called for the immediate suspension of the works, a recommendation confirmed in December 2023 and 2024./ shteg.org


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×