DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Eureporter: A delegation of MEPs visits the Western Balkan countries to assess the progress of EU membership

2026-02-18 17:41:34Politikë SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Eureporter: A delegation of MEPs visits the Western Balkan countries to assess

Eureporter / Several members of the European Parliament have spoken out against the continued use of pre-trial detention, saying the practice raises “serious concerns”. The President of the European Council, Antonio Costa, has said that the Western Balkan countries “belong” to the European Union and Albania, along with Montenegro, has been considered by the EU as “roadmappers at the forefront of enlargement”. The MEPs, who generally support the accession of these countries to the EU, are currently in both candidate countries for EU membership on a short fact-finding visit. The visit ends on 18 February.

However, several issues and potential obstacles still remain, one of them related to the rule of law and, specifically, the practice of pre-trial detention. One case that has received attention is that of Erion Veliaj, the three-time elected mayor of Tirana.

This month (February) marks the one-year anniversary of what some call his “unfair” detention and highlights current shortcomings in detention practice. Concerns about pre-trial detention “show exactly why justice reforms must deliver real results in people’s daily lives, not just legal changes on paper,” said a senior MEP.

DETENTION

The latest data shows that Albania has a high pre-trial detention rate, with around 58% of its prison population — approximately 2,653 people — reportedly being held in pre-trial detention, a rate up to five times higher than the EU average (94.6 per 100,000 inhabitants). Pre-trial detention is said to be frequently used for offences such as corruption, with an average length of stay of 253 days. The World Organisation Against Torture (OMCT) says that the high proportion of pre-trial detainees causes “significant” overcrowding.

Albania is praised by the EU for "rapid" progress towards closing the chapters of its EU negotiations, which could be completed as early as next year, as well as its readiness to join the 27-member bloc by 2030. Activists have highlighted Veliaj's case because they claim it sheds light on Albania's current credentials for EU membership.

Visit of the delegation of MEPs

This issue is receiving increased attention as a group of MEPs are currently in Albania (and Montenegro) to assess the progress each country is making on its path towards what is expected to be EU membership by the end of this decade. A delegation from the European Parliament’s influential Committee on Foreign Affairs (AFET) is visiting Podgorica and Tirana from 16 to 18 February, led by AFET Chair David McAllister.

An EU Parliament source said: “The visit will enable AFET MEPs to assess the state of play of the accession negotiations and the outstanding reform priorities in each country and to reaffirm Parliament’s commitment to supporting both countries on their European paths.”

The Veliaj case

Activists have highlighted the case of Veliaj, 46, a three-time elected mayor of Tirana, who was arrested on February 10, 2025, on charges of corruption and money laundering. He strongly denies any wrongdoing and says he was held in prison, without charge, from February to July of last year. In September, his detention was reportedly cited by the Tirana City Council as the basis for his removal from office as mayor.

Last November, it was also reported that the Constitutional Court rejected any attempt to remove Veliaj from office, confirming his mandate and ensuring that he remains mayor until 2027. Veliaj claims that he was denied access to some 60,000 pages of evidence, and the case has attracted considerable attention as a test for justice reform in Albania.

Ben Brandon, from leading British law firm Mishcon de Reya LLP, and one of Veliaj's international advisors, spoke to this site about the matter.

Brandon said: “When it all comes down to it, the point for me is that he shouldn’t have been in custody. It’s a ridiculous decision. Regardless of the nature of the allegations against him (the evidentiary basis of which appears increasingly shaky and without merit as the case progresses) he is a democratically elected mayor, with very strong connections in the jurisdiction, who has every reason to participate in the process and defend himself in court.”

He added: “The continued detention not only seriously compromises his ability to exercise his mandate as mayor, but also to properly defend himself against the charges brought against him. Given how this case has developed over the past 12 months, his arrest, detention and ultimately prosecution bear all the hallmarks of politically motivated persecution,” the London-based lawyer, a partner in the law firm, claimed.

Rule of law

Attention has focused in part on the role of SPAK (Special Structure Against Corruption and Organized Crime), the specialized, independent structure against corruption and organized crime in Albania, established in 2019–2020 and a key part of justice reforms.

The New York-based law firm Kasowitz LLP last October co-authored a report alleging that, last February, SPAK “escalated the investigation by arresting and detaining Mayor Veliaj on unspecified, undisclosed, and uncharged allegations of ‘passive corruption.'” SPAK, according to the firm, only formally announced charges against Veliaj on July 23, 2025.

“It is remarkable that, of the 18 defendants involved in the SPAK ‘passive corruption’ case, Veliaj is the only defendant whose request for conditional release/bail has been denied. 17 other defendants in this case have been released on minimal conditions,” the report claims. It claims that Veliaj has been “deprived of full access to his legal counsel, which has impaired his ability to adequately prepare his defense.”

The report concludes by claiming that the case “raises serious concerns about Albania’s respect for the rule of law and represents the most prominent example of systemic abuse of pre-trial detention in Albania.”

The firm’s report continues: “Such actions undermine the principles of democracy, judicial independence and the rule of law. The Veliaj case thus raises a direct and troubling question: whether the Albanian authorities, willing to disregard constitutional guarantees and override the democratic will of its citizens, can credibly claim compliance with the standards of governance and justice required of EU member states.”

In the latest development, mayors of member municipalities of the B40 Balkan Cities Network, an organization of Balkan cities, expressed their concern over the continued detention of mayors. In a joint letter, the leaders of 76 municipalities called this a “dangerous trend” that “threatens” local democracy in the Balkans and beyond.

Venice Commission

They highlighted a finding in the 2025 Venice Commission Report of the Strasbourg-based Council of Europe that “the use of pre-trial detention against incumbent mayors poses a serious risk to democratic governance” because it “effectively deprives citizens of their right to representation by bypassing their elected representatives without due process.” In its report last fall, the Venice Commission said the use of pre-trial detention “may call into question multiple conventional rights.”

“When political figures such as mayors are detained for long periods without trial, voters lose the opportunity to hold their local leaders accountable through democratic means,” it emphasized.

Rule of Law Report

Separately, the European Union's annual Rule of Law Report for 2025 highlighted the fact that Albania had made key progress and major improvements towards meeting the membership criteria and had continued to implement justice reforms.

Ai tha gjithashtu se procesi i rivlerësimit (vetting) të gjyqtarëve dhe prokurorëve në Shqipëri “forcon më tej” llogaridhënien. Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Evropian, për më tepër, ka “lavdëruar” përparimin “e jashtëzakonshëm” të Shqipërisë në rrugën drejt anëtarësimit në BE, ndërsa Antonio Costa e ka vlerësuar Shqipërinë për hapjen e të gjitha grupeve të negociatave në një kohë “shumë të shkurtër”, me të fundit vetëm në nëntor 2025.

Nevoja për reforma të mëtejshme

Natyrisht, shqetësime të caktuara mbi kredencialet aktuale të vendeve që janë (ose synojnë të jenë) në proces anëtarësimi nuk kufizohen vetëm te Shqipëria dhe eurodeputetë të të gjitha ngjyrave politike kanë theksuar vazhdimisht “nevojën urgjente” për të intensifikuar reformat. Disa sfida mbeten, përfshirë perceptimin mes ekspertëve, qytetarëve dhe komunitetit të biznesit se korrupsioni në sektorin publik “është i lartë”.

Kjo faqe i është drejtuar vazhdimisht si Misionit të Shqipërisë pranë BE-së, ashtu edhe Qeverisë, për një koment, por në kohën e botimit nuk kishte marrë përgjigje.

Reagimi i eurodeputetëve

Ndërkohë, eurodeputetë të lartë kanë folur për këtë faqe për disa nga shqetësimet e tyre, përfshirë çështjen e paraburgimit.

Mes tyre është David McAllister, eurodeputet i lartë gjerman, i cili, përpara nisjes këtë javë me delegacionin parlamentar drejt Tiranës, tha: “Shteti i së drejtës është një shtyllë themelore e Bashkimit Evropian dhe një kriter thelbësor për procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.”

Ai tha: “Ndërsa Shqipëria ka ndërmarrë hapa të rëndësishëm në reformat në drejtësi, shqetësimet mbeten lidhur me zbatimin e qëndrueshëm të shtetit të së drejtës, pavarësinë e gjyqësorit dhe ndarjen efektive të pushteteve. Në veçanti, përdorimi i vazhdueshëm i paraburgimit ngre shqetësime serioze për të drejtat themelore, procesin e rregullt ligjor dhe prezumimin e pafajësisë.” “Paraburgimi duhet të mbetet një masë e jashtëzakonshme, e zbatuar vetëm kur është rreptësisht e nevojshme, proporcionale dhe e nënshtruar mbikëqyrjes së rreptë gjyqësore,” tha eurodeputeti veteran.

Eurodeputeti lituanez i Renew Europe, Petras Auštrevičius, raportues i Parlamentit Evropian për zgjerimin, tha: “Shqetësimet lidhur me praktikat e paraburgimit në Shqipëri tregojnë pikërisht pse reformat në drejtësi duhet të japin rezultate reale në jetën e përditshme të njerëzve, jo thjesht ndryshime ligjore në letër. Nuk mund të ketë rrugë të shkurtra për vlerat dhe parimet themelore të BE-së – përparimi duhet të jetë i prekshëm dhe i pakthyeshëm.” Deputeti shtoi: “Megjithatë, mbetem i bindur se Shqipëria, me vendosmëri të vazhdueshme dhe mbështetje të BE-së, mund të arrijë reformat e nevojshme.”

Eurodeputeti danez Anders Vistisen, nga grupi Patriots for Europe, tha: “Sistemi seriozisht i mangët i drejtësisë në shumë prej këtyre shteteve para anëtarësimit, si Shqipëria, duhet të jetë një kambanë serioze alarmi për këdo që ka minimumin e respektit për të drejtat e njeriut dhe shtetin e së drejtës. Në disa prej këtyre shteteve, paraburgimi mund të shihet si mjet i censurës politike dhe ndëshkimit financiar. Nuk i shërben qëllimit,” pretendoi ai. Një eurodeputet tjetër, Barry Andrews nga Irlanda (Renew Europe), vuri në dukje: “Fati i Shqipërisë është brenda Bashkimit Evropian, por ata duhet të përmbushin të gjitha standardet e shtetit të së drejtës të kërkuara.”

Ndërkohë, raportuesi i Parlamentit për Shqipërinë, Andreas Schieder, socialist austriak, tha: “Për të arritur objektivin e anëtarësimit të plotë në BE deri në vitin 2030, është thelbësore (për Shqipërinë) të vazhdojë punën e mirë duke zgjeruar modelin ekonomik, krijuar vende pune dhe përmirësuar modelin e mirëqenies sociale, si edhe duke zbatuar një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse dhe përfshirëse.”

Eurodeputeti i lartë tha se SPAK po luante një rol “vendimtar” në luftën kundër korrupsionit në Shqipëri dhe “tregon se qeveria shqiptare e merr këtë detyrë shumë seriozisht”, duke shtuar: “Puna e tyre është thelbësore për një qasje konsekuente për të përmbushur reformat e kërkuara para anëtarësimit.

“Megjithatë, duhet të sigurohemi që hetimet e nevojshme të ndiqen nga procese të shpejta,” i tha ai këtij portali.

Raporti i EESC-së

Jose Antonio Moreno Diaz është president i Grupit FRRL (Të Drejtat Themelore dhe Shteti i së Drejtës) pranë Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian (EESC) me seli në Bruksel. Ai vizitoi Shqipërinë vetëm vitin e kaluar dhe shprehu “shqetësim” se pavarësia e gjyqësorit “mbetet e brishtë pavarësisht përpjekjeve të konsiderueshme reformuese”.

Ai tha se kishte dëgjuar raportime për vonesa në gjykime dhe kushte të këqija në burgje, me mbipopullim dhe trajtim të dobët mjekësor, përfshirë mungesën e asistencës për shëndetin mendor, në qendrat e paraburgimit, gjë që, sipas tij, “tregon mangësi serioze institucionale”. Ai u informua, shtoi, edhe për raste kur njerëz kishin vdekur nga “probleme shëndetësore të parandalueshme” në paraburgim.

Pse ka rëndësi

Edward McMillan-Scott, ish-nënkryetar britanik i Parlamentit Evropian dhe një nga ish-anëtarët e tij me shërbimin më të gjatë, komentoi: “Shqipëria hyn në vitin 2026 me një bilanc të përzier të të drejtave të njeriut, në pritje të anëtarësimit në BE në vitin 2027. “Ndjekjet penale të profilit të lartë, përfshirë ato që lidhen me ish-zyrtarë të lartë, kanë ngritur pikëpyetje mbi drejtësinë selektive dhe qëndrueshmërinë e pavarësisë së prokurorisë. Këto çështje kanë rëndësi. Këto mangësi tregojnë cenueshmëri në përputhjen e Shqipërisë me traktatet bazë të të drejtave të njeriut.”

Komente të tjera vijnë nga Willy Fautre, drejtor i organizatës me bazë në Bruksel Human Rights Without Frontiers, i cili, gjithashtu duke folur për këtë faqe interneti, tha: “Shifrat e fundit tregojnë se rreth 58% e personave në burgjet shqiptare mbahen para një vendimi përfundimtar gjykate — një përqindje shumë më e lartë se në shumicën e vendeve të BE-së, ku vetëm rreth 20% e të burgosurve zakonisht janë në paraburgim.”

Fautre tha: “Për më tepër, kohëzgjatja mesatare e paraburgimit në Shqipëri është gjithashtu e gjatë — rreth 253 ditë, krahasuar me afërsisht 155 ditë në vendet e Bashkimit Evropian.”

Vlera “të panegociueshme”

Denis MacShane, ish-Ministër i Evropës në Mbretërinë e Bashkuar nën Tony Blair, beson se është “jetike” që të gjitha shtetet anëtare të BE-së të jenë në “përputhje të plotë me konventat e Këshillit të Evropës dhe vendimet e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, në përputhje me gjetjet e Komisionit të Venecias”. Ai tha: “Çdo vend kandidat për anëtarësim në BE duhet të sigurojë që qytetarët e tij të jenë të mbuluar nga mbrojtja evropiane e të drejtave të njeriut.”

Shada Islam, komentatore e pavarur e BE-së dhe themeluese e kompanisë globale këshilluese New Horizons Project, i tha gjithashtu këtij portali: “Fakti që figura të larta të BE-së, përfshirë Antonio Costa, tani po përcaktojnë publikisht afate të hershme për anëtarësimin e Shqipërisë pasqyron një mungesë shqetësuese vëmendjeje të BE-së ndaj çështjeve që lidhen me të drejtat e njeriut, shtetin e së drejtës dhe normat demokratike. Këto vlera duhet të mbeten parakushte të panegociueshme për anëtarësim në BE. Nëse kjo nuk është më kështu dhe anëtarësimi përshpejtohet për arsye gjeopolitike, kjo do të ketë pasoja të thella.”

Ajo shton: “Për Shqipërinë, kjo do të sinjalizojë tolerancë të BE-së ndaj një sistemi të gabuar drejtësie, ku paraburgimi është ndër më të lartët në Evropë. Për vetë BE-në, kjo do të shënojë një tërheqje nga roli i saj si fuqi normative, duke minuar besueshmërinë e saj në fqinjësinë e afërt dhe më gjerë.”

Zgjerimi i mëtejshëm i BE-së është realist

Antonio Costa ka thënë se ky është mandati i parë i Komisionit të BE-së që nga 2010-14 ku zgjerimi është një “mundësi realiste”, ndërsa Presidenti i Qipros, Nikos Christodoulides, duke hapur presidencën e vendit të tij në BE vetëm muajin e kaluar, tha se BE-ja duhet të mbetet e hapur ndaj botës. Ai bëri thirrje për përparim të besueshëm me shtetet e Ballkanit Perëndimor, së bashku me Ukrainën, Moldavinë dhe Türkiyen.

Një “kompromis” i mundshëm sugjerohet nga Giles Merritt, ish-shef i byrosë së Financial Times në Bruksel dhe themelues i think tank-ut shumë të respektuar me bazë në Bruksel, Friends of Europe.

Merritt says the current debate “underlines the increasingly common argument that EU enlargement to the Western Balkans should bypass the Copenhagen criteria and instead offer membership with limited rights and responsibilities, which could increase over time once the new state has demonstrated its respect for EU values.”

No one from the Albanian Mission to the EU or the government had responded to this portal at the time of publication.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×