Hungarian Prime Minister Orban invented the campaign against stockbroker George Soros. Now Bulgaria's parliament is "investigating" the 95-year-old. There are anti-Soros campaigns in other countries in Southeast Europe as well.
Influential Bulgarian oligarch Delian Peevski has long wanted to see a parliamentary investigation into the activities of American stockbroker and philanthropist George Soros and his Open Society Foundations (OSF) in Bulgaria. But the necessary parliamentary majority for such a step has been lacking for years. And last week, that majority was finally achieved.
A Bulgarian Parliament commission called the "Ad-hoc Commission to Investigate the Activities of George and Alexander Soros and Their Foundations on the Territory of Bulgaria" will soon begin its work.
The commission will report on which individuals and organizations are supported by the Soros father and son and who has received money from their OSF foundation.
No legal consequences are currently foreseen against individuals and organizations associated with Soros and his foundations.
However, the Bulgarian parliament may at some point - following the model of the Russian law "against foreign agents" adopted in 2012 - undertake such an attempt. In February 2025, there was an attempt, but the draft law failed to gain the necessary majority to pass it in parliament. Until there is a majority for this, such attempts will remain a kind of propaganda and public exposure: The point is to be able to denigrate as a "Sorosoid" - this is an offensive word in Bulgarian - anyone who has allegedly or actually had anything to do with the liberal philanthropist.
The initiator of this bill, Delyan Peevski, has been one of the most prominent figures involved in scandals in Bulgaria's post-communist history for 20 years, and his name is associated with a series of entanglements between organized crime and high-level politics. The US and the UK have sanctioned the businessman and media mogul and seized part of his assets abroad. But despite this, in Bulgaria, which is a member of the EU, Peevski continues to have a strong influence on politics. In the debate on the investigative committee in parliament, he said: "The time has come for a decisive battle. The false world of Soros and the Sorosites must be destroyed."
Hungary country of origin
Ideja, që akuzat e korrupsionit dhe kriminalitetit kundër tij të përdoren në drejtimin e kundërt ndaj të gjithë atyre që i kundërvihen, duke i cilësuar si "agjentë të Sorosit" nuk është e Peevskit. Kjo ide ka lindur në Hungarinë e Viktor Orbanit.Atje mediet e afërta me qeverinë për herë të parë në vitin 2013 filluan të listojnë në mënyrë sistematike, se sa para dhe kur kanë marrë organizata të pavarura civle dhe persona kritikë ndaj qeverisë prej fondacionit OSF.
Që nga kriza e migracionit më 2015 qeveria e kryeministrit Orban për herë të parë ushtroi një fushatë të madhe shtetërore kundër Sorosit, gjatë së cilës është përdorur narrativa antisemitiste dhe ekstremiste e djathë. Në vendlindjen e George Sorosit kjo lë një shije veçanërisht të hidhur: Miliarderi i bursës ka prejardhje hungarezo-hebreje dhe i ka mbijetuar si i ri Holokasutit në Budapest. Nga qeveria Orban ai u akuzua, se po planifikon shkëmbimin e popullsisë në Europë ose se mishëron babëzinë ndërkombëtare, dmth. të kapitalit financiar hebre, që zhvat shtetet kombëtare.
Fushatat impenjative të Orbanit kundër Sorosit u kurorëzuan në disa ligje, ndër to edhe i ashtuquajturi "Stop-Soros-Paket" më 2018, përmes të cilit personat kritikë ndaj Orbanit dhe organizatat e pavarura u shkatërruan financiarisht për t'i bërë që të heshtnin. Më vonë ato u shpallën pa përjashtim si antiligjore nga Gjykata Europiane. Por efekti i tyre propagandistik ka mbetur.
Në Hungari megjithatë duket se është konsumuar damkimi i Sorosit si figura e armikut. Në vend të miliaderit të bursës ndërkohë propaganda e Orbanit po përdor Ukrainën si vatrën e re të së keqes. Sidoqoftë fushtatat hungareze kundër Sorosit janë përhapur si model sot pothuajse në të gjitha vendet e Europës Juglindore.
Maqedonia e Veriut
Një ndër vendet e para europiano-lindore, që mori modelin e fushatës kundër Sorosit pas Hungarisë, ishte Maqedonia (që nga shkurti 2019 e emërtuar Maqedonia e Veriut). Në fillim të vitit 2017 atje u themelua lëvizja "Stop-Operacionin-Soros", përfaqësuesit e së cilës ishin pranë kryetarit të partisë nacionaliste të djathtë VMRO-DPMNE dhe dorës së fortë në Maqedoninë e atëhershme, Nikola Gruevski. Ky i fundit një vit më parë (2016) ishte detyruar të hiqte dorë nga posti nën presionin e lëvizjes masive civile për reforma dhe kundër korrupsionit. Ai i akuzonte protestuesit kundër qeverisjes së tij si të "drejtuar nga Sorosi".
Polonia
Edhe në Poloni në vitet 2015 deri më 2023 partia në pushtet Ligj dhe Drejtësi (PiS) kopjoi fushatën e Viktor Orbanit kundër Sorosit. Në vitet 2017/18 PiS nisi fushtatat kundër "organizatave kriminale jo qeveritare", që sipas saj "komandoheshin së largu nga Sorosi dhe Rusia", pavarësisht mospërputhjes nisur nga fakti që Soros edhe në Rusi ishte stilizuar ndërkohë si figura e armikut.
Në fushatat elektorale 2019 dhe 2023 narrativa anti-Soros e PiS dhe të tjerave parti nacionaliste të djathta luajti një rol të madh. "Rrjeti Soros", pra organizatat civile dhe mediet "e blera nga Sorosi" po kërcënojnë kombin dhe po destabilizojnë shoqërinë polake, thuhej.
Edhe presidenti polak i zgjedhur në qershor 2025 Karol Navrocki përdor narrativën anti-Soros. Ai akuzoi p.sh. kundërshtarin e tij në fushatën elektorale Rafal Trzaskovski, se "paguhet nga fondacionet gjermane dhe nga Sorosi" duke e paraqitur veten si "mbrojtës të sigurisë së Polonisë".
Serbi
Në Serbi presidenti Aleksandar Vuçiç, përfaqësues të partisë së tij në pushtet SNS dhe mediat pro-qeveritare prej vitesh ndjekin narrativën, se organizatat e pavarura joqeveritare, personat kritikë ndaj qeverisë dhe lëvizjet civile të protestës nxiten nga "agjentë huaj" dhe "financohen nga Sorosi".
Në protestat aktuale, që po vazhdojnë prej një viti kundër qeverisjes së tij Vuçiç nuk flet vet në mënyrë eksplicite për Sorosin si nxitësi në prapaskenë, por konsideron se "shërbimet e huaja sekrete" dhe "fondet nga jashtë" janë financues të "revolucionit të ngjyrave". Në mediat besnike ndaj Vuçiçit, si gazeta bulevardeske Informer, herë pas here botohen kryeartikuj të tillë si: "Sekreti i Sorosit' Loja! Dora e përgjakur vjen nga Shqipëria në Beograd: Protestat në Serbi janë vetëm fillimi i destabilizimit të Ballkanit".
Sllovakia
Në Sllovaki kryeministri Robert Fico, i cili në tetor 2023 mori mandatin e katërt, ndoqi një shembull në legjislacion nga vendi fqinj Hungaria. Që nga qershori 2025 ka hyrë në fuqi ligji i iniciuar nga qeveria e tij, që i detyron organizatat joqeveritare për "raporte transparence". Përpara nismës ligjore Fico dhe përfaqësues qeverisë dhe partisë së tij Drejtimi-Socialdemokracia (SMER-SD) akuzuan Sorosin dhe "agjentët e huaj" se vazhdimisht influencojnë në Sllovaki.
Fico vet e akuzoi lëvizjen e protestës, që më 2018 çoi ndër të tjera në dorëheqjen e tij, se është "financuar nga rrjeti i Sorosit". Duke argumentuar ligjin e tij në fuqi që nga qershori "ligji i transparencës" ai thotë, se "të gjithë në Sllovaki duhet ta dinë, se cilën këngë këndon secila organizatë joqeveritare".
Edhe në vende si Çekia, Rumania, Kroacia dhe Mali i Zi ka pasur në të shkuarën vazhdimisht fushata të politikanëve nacionalistë të djathtë dhe populistë kundër Sorosit dhe rrjetit të tij. Por ligje kundër organizatave joqeveritare si në Hungari dhe Sllovaki nuk janë miratuar.
Shqipëria rast i veçantë
A special case in the anti-Soros narrative in Southeast Europe has long been Albania. This narrative is used by the opposition, but not the government. The opposition uses this narrative as a criticism of Prime Minister Edi Rama (SP), who has been in office since 2013 and often prefers to use authoritarian methods of governance. The national-conservative Democratic Party (PD) accuses Rama of being a "shining beacon of Sorosism". George Soros and his son Alexander, according to the opposition, have been implementing a secret plan with Rama since 2013 to stay in power in Albania for the long term through judicial, cost-cutting and electoral reform./ DW