Ermal Yzeiraj, the defense attorney of former minister Ilir Beqaj, has published a lengthy response on behalf of his client, raising concerns about the lack of access of detainees to court files.
In Beqaj's message, it is emphasized that current practices in prison institutions and in the Special Court violate, according to him, a fundamental right to due process, practically excluding the accused from knowing the evidence and acts related to his criminal case.
Full Post
In the capacity of Mr. Ilir Beqaj's defense attorney and on his behalf, I am publishing his status as follows:
Time to end the processes that judge someone without allowing him to read his own file
Wishing all Albanians a Happy New Year 2026, I am starting this new year by publicly reopening an already "old" problem, carried over from year to year that, although basic and fundamental to a due process of law, continues to be unresolved by those who have the duty to resolve it. I react now, without waiting for the formal launch of new judicial processes, because these processes are starting over the same violations that have been tolerated for a long time. To remain silent from the beginning means to accept the violated standard as normality.
For 6 years, dozens of criminal trials have been taking place in the Special Court. The files are thousands of pages long and the Special Prosecution Office delivers them to the lawyers in electronic form, in PDF format, while it also sends printed copies to the Court. Meanwhile, the detained defendant remains practically excluded from reading his file, as the Penitentiary Institution does not provide him with a computer without internet access, even in a special area of the institution and for a limited time, under the monitoring of penitentiary personnel.
But how can lawyers prepare an effective defense for defendants when the accused himself fails to read any of the documents in his court file?! If the accused does not know what thousands of pages of charges, evidence, wiretaps and statements contain, how can he make an informed decision about seeking a summary or ordinary trial?! Can a process where the accused has not read his file be called due process?
Dikush mund të thotë që ekziston gjithmonë zgjidhja e printimit të dosjes gjyqësore dhe leximit të saj nga i akuzuari në paraburgim. Por kjo “zgjidhje” është në vetvete absurde. Nëse vërtet të akuzuarit do t’i dërgoheshin në mjediset e banimit me mijëra faqe të printuara, atëherë aty nuk do të kishte vend as për krevat, e jo më për një tavolinë studimi apo hapësirë minimale ku të mbahen 80, 200 apo 620 fashikuj gjyqësor me nga 35 mijë, 80 mijë apo 250 mijë faqe. Pra, edhe teorikisht, studimi në letër është i pamundur.
Atëherë, zgjidhja logjike dhe e vetmja funksionale është leximi elektronik i akteve të dosjes gjyqësore. Po përse kjo zgjidhje nuk i mundësohet të akuzuarit në kushtet e paraburgimit?!
Disa mendojnë se arsyeja pse të akuzuarit të paraburgosur nuk i lejohet përdorimi i një pajisjeje kompjuterike pa internet për të lexuar aktet e dosjes së tij është se këtë e ndalon kuadri përkatës rregullator. Në fakt, kjo është e pavërtetë.
Ky keqkuptim vjen edhe nga fakti që vetë drejtuesi i Prokurorisë së Posaçme, në raportimin e tij vjetor, të bërë më datë 14.10.2025 para Komisionit të Ligjeve të Kuvendit, ka deklaruar: “Lidhur me mundësinë e mjeteve teknike, elektronike në paraburgim, nuk është pjesë e përgjegjësisë sonë, është pjesë e përgjegjësisë së Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve, Ministrisë së Drejtësisë, por kryesorja është që duhet të ndryshohet ligji për trajtimin e të paraburgosurve, ligji për ekzekutimin e vendimeve penale, dhe të parashikohet. Për mua, një orë e më parë, ky është mendim modest, duhet t’u jepet kjo mundësi, sepse sot të gjithë e dimë, falë teknologjisë, edhe në internet mund t’ua kufizosh se çfarë mund të shihnin, jo më një kompjuter pa internet, që fare mirë mund ta kontrollosh, por duhet ndryshim ligjor.”.
Ndërkohë, nëse pyet vetë IEVP kupton që vetë ky institucion e keqinterpreton kuadrin e tij rregullator dhe flet për ndalime që në fakt nuk ndalohen. Së fundmi, IEVP, në përgjigje të kërkesës së avokatit për mundësimin e një pajisje kompjuterike pa akses në internet për të më mundësuar leximin e akteve elektronike të dosjes gjyqësore dhe dëgjimin e audioregjistrimit të seancave gjyqësore, është shprehur që: “Kuadri ligjor në fuqi, ligji nr. 71/2020 ‘Për të drejtat dhe trajtimin e të dënuarve dhe të paraburgosurve’ dhe Rregullorja e Përgjithshme e Burgjeve, parashikon kufizime të qarta mbi hyrjen dhe përdorimin e pajisjeve elektronike nga personat e paraburgosur. Pajisje të tilla, përfshirë laptopë apo kompjuterë edhe pa akses interneti, nuk lejohen për përdorim personal, për arsye sigurie, kontrolli dhe ruajtjeje të rendit të brendshëm.”. Përgjigjja mbyllet me shprehjen: “Aktualisht, IEVP nuk disponon infrastrukturë të posaçme apo pajisje të certifikuara për ofrimin e dëgjimit të materialeve audio në mënyrë individuale.”.
Në fakt, kuadri përkatës rregullator nuk vendos asnjë kufizim për përdorimin e një kompjuteri pa akses në internet (pa kartë rrjeti) nga i paraburgosuri.
Ligji nr. 81/2020 “Për të drejtat dhe trajtimin e të dënuarve me burgim dhe të paraburgosurve” në asnjë prej 93 neneve të tij nuk vendos asnjë kufizim për përdorimin e “pajisjeve elektronike” nga i paraburgosuri.
Ndërkohë, Rregullorja e Përgjithshme e Burgjeve, e miratuar me VKM nr. 209, datë 6.4.2022, në nenin 26, me titull “Sendet e ndaluara”, përcakton:
“1. Në mjediset e brendshme të institucionit nuk lejohet të mbahen dhe të qarkullohen nga të burgosurit:
a) objektet, mbajtja e të cilave përbën vepër penale;
b) sendet që rrezikojnë jetën dhe shëndetin e të burgosurve dhe të personelit, si dhe sigurinë e institucionit;
c) pajisje transmetimi dhe komunikimi, përfshirë aparatet celulare, pjesë të tyre dhe çdo lloj aksesori;
ç) aparate filmimi dhe fotografike;
d) vlera monetare të çdo lloji;
dh) pajisje të njëjta me ato që ofrohen nga institucioni, të cilat janë pjesë e mjedisit të banimit apo e mjediseve të përbashkëta;
e) sende me karakter diskriminues apo uniforma ushtarake;
ë) bizhuteri, përveç atyre të lejuara sipas përcaktimeve të bëra në rregulloren e brendshme të institucionit;
f) pije alkoolike;
g) më shumë se një televizor në mjediset e banimit, sipas përcaktimeve të bëra në rregulloren e brendshme të institucionit.”.
E gjithë rregullorja ka vetëm këtë listë të mbyllur sendesh të ndaluara, sipas përcaktimeve të pikës 1 të nenit 26 të saj dhe nuk ka asnjë nen tjetër që lidhet me këtë çështje.
Pra, qartazi, as ligji dhe as rregullorja nuk e ndalojnë përdorimin e një kompjuteri pa internet. Çdo pretendim i kundërt është keqlexim, keqinterpretim ose shmangie përgjegjësie.
Ndërkohë, dikush mund të thotë që vërtet Rregullorja nuk flet tekstualisht për “kompjuterët” por kompjuterët e sotëm janë edhe “pajisje transmetimi dhe komunikimi” dhe për këto të fundit flitet në Rregulloren e Përgjithshme të Burgjeve.
E vërtetë. Kopjuterët e sotëm mund të jenë pajisje transmetimi dhe komunikimi por edhe s’mund të jenë. Ka plot pajisje kompjuterike që nuk kanë kartë rrjeti dhe me të cilat vetëm mund të lexosh dokumentet elektronike të dosjes gjyqësore, por nuk mund të transmetosh asnjë mesazh apo të komunikosh me apo pa akses në internet. Por këto pajisje nuk ofrohen as që të sillen në IEVP nga vetë të akuzuarit, as që të blehen prej tyre në njësinë tregtare të DPGJ, dhe as që IEVP t’i mbajë ato në një ambient të caktuar dhe të monitoruar as që të akuzuarit e paraburgosur t’i përdorin ato në orare të caktuara.
E njëjta gjë mund të thuhet edhe për televizorët. Edhe ata në ditët e sotme mund të konsiderohen si pajisje që transmetojnë dhe me të cilët mund të komunikosh për shkak se janë smart. Por ama të paraburgosurve i mundësohet që në njësinë tregtare të DPGJ të blejnë online një televizor që nuk është smart dhe ta disponojnë atë në dhomën e tyre. Po përse është kaq e pamumdur që e njëjta gjë të bëhet edhe për kompjuterët pa internet?
Nëse një i akuzuar në paraburgim do të tentonte që të gjente zgjidhje për këtë problem përmes prokurorëve apo gjyqtarëve të çështjes, do të përballej me një shumëllojshmëri përgjigjesh të ndryshme që në thelb nuk kanë lidhje me ndonjë ndalim ligjor dhe gjithashtu shpërfillin dhe nuk tentojnë t’i japin zgjidhje (ndoshta dhe me vullnet) një të drejte bazike të të akuzuarit të paraburgosur në një proces gjyqësor.
In one of the court sessions in the Special Court, when questioned by the Court, the Prosecutor of the case stated that: “devices such as USB, hard drives, etc. are not allowed”. Meanwhile, in another court session, also in the Special Court, another prosecutor regarding another case of mine, when questioned by the Court, stated that: “there is no objection, but that it is a matter for the General Directorate of Prisons.” Meanwhile, in another court session, also in the Special Court, the Court itself stated that it does not have the authority to order another institution, such as the General Directorate of Prisons, to provide the defendant with such a computer device without internet access. The above are my personal experiences.
So even when they speak, they speak not in accordance with the law, and no one is held responsible for a judicial process that does not respect a fundamental right of the accused in detention and what is worse, all of them want such a process to continue and move forward and any claim by the detained accused to read these electronic documents is considered his attempt to delay the process and a false claim.
But why all this disregard for the legitimate and basic request of the detained defendants? Is it intended to tire the defendant, to demoralize him, to accept the summary trial without knowing his file? Is it intended to reduce the quality of the defense by turning it into a formality? Perhaps. Because there is no other legal and logical explanation.
The law is blamed for a prohibition that it does not foresee.
Institutions avoid responsibility.
The court hides behind a finger.
And so, a fundamental right is eroded every day, silently.
Then who can a detained defendant turn to for a fundamental right of his that is ignored every day without a sound?
It is time to end processes that do not guarantee the accused real access to their file.
I hope the National Chamber of Advocates will react. If it is also silent, then the problem is no longer only the lack of access of the detained defendant to his court file, but also the lack of defense itself.
Ilir Beqaj