DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Brussels Morning: Excessive use of detention in EU-Albania accession discussions!

2026-04-02 12:37:58Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Brussels Morning: Excessive use of detention in EU-Albania accession

Albania is well on its way to joining the 27-member European Union, with potential membership coming as soon as 2030.

The country has been widely praised and highly appreciated by the EU and others for the speed and efficiency with which it has, so far, closed the negotiating "chapters" and also the progress it has made in implementing reforms deemed necessary to join the EU club.

In fact, Albania has been declared the top student among several Balkan countries lined up for possible EU membership.

But the country also continues to have one of the highest pre-trial detention (PTD) rates in Europe. As of November 2025, its prison population stood at 4,578 with 58% in pre-trial detention.

Its rate of 94.6 detainees per 100,000 inhabitants is 4 to 5 times higher than the EU average. This contributes to overcrowding in many detention centres and underlines the need to reduce its support for this controversial measure.

Some have argued that the continued use of detention even calls into question its current credentials for EU membership.

There is one case, in particular, that is now being highlighted.

The story of the Mayor of the Albanian capital, Tirana, has been something of a slow fire that has failed, so far, to spark much media attention abroad.

But the case of Erion Veliaj is starting to set tongues wagging at the very heart of the EU machinery.

Lithuanian MEP Petras Austrevicius, a member of the parliament's influential bureau, has a key role when it comes to EU enlargement: the deputy is the European Parliament's rapporteur on enlargement.

Speaking to this portal, the MEP said, "The case of Erion Veliaj proves that Albania still needs to make great progress towards an effectively functioning judicial system with impartiality and well-functioning legal protection. While Veliaj was recently granted access to the evidence file of his case, this already constitutes a breach in the country's judicial system, with elements of pressure and use (by) special services," added the deputy, a member of Renew Europe, one of the main political groups in the EU parliament and a member of its foreign affairs committee.

Veliaj ka qenë në paraburgim që nga arrestimi i tij në vitin 2025 për akuza të pretenduara korrupsioni, të cilat ai i mohon vendosmërisht, të cilat u lëshuan nga Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK).
Avokatët e tij pretendojnë se ai mbahet i burgosur për arsye politike dhe po bëjnë thirrje që qeveria shqiptare të "respektojë sundimin e ligjit."

Pavarësisht se është mbajtur që nga shkurti i vitit të kaluar, kryetari i bashkisë tre herë i zgjedhur iu dha vetëm kohët e fundit qasje në mijëra dokumente gjyqësore të cilat, ai thotë, janë jetike për mbrojtjen e tij.
Por është çështja më e gjerë e paraburgimit ajo që ka ardhur gjithashtu nën vëzhgim.
Human Rights Without Frontiers International (Bruksel), një OJQ e respektuar dhe e themeluar prej kohësh me bazë në Bruksel, tani dëshiron veprim për të adresuar çështjet binare të vazhdimit të ndalimit të tij dhe paraburgimit.

Ajo thotë se është "thellësisht e shqetësuar" nga trajtimi i rastit Veliaj.
Duke iu referuar rastit, drejtori i HRWF Willy Fautre tha, "Shumë kritika janë shprehur nga anë të ndryshme të spektrit politik në Shqipëri, përfshirë nga kundërshtarët politikë si ish-Ministri i Drejtësisë Ylli Manjani. Prokuroria thuhet se është e metë dhe e motivuar politikisht, por ndërsa Shqipëria është kandidate për Bashkimin Europian, pasiguritë dhe dyshimet rreth një dështimi të mundshëm të Shqipërisë për të respektuar standardet e gjyqit të drejtë të BE-së nuk mund të vazhdojnë. Nevojiten vëzhgues ndërkombëtarë."

Ai vazhdon, "Human Rights Without Frontiers International rekomandon që Parlamenti Europian të dërgojë një delegacion vëzhguesish dhe të ketë një dialog me palët e ndryshme. Këshilli i Europës gjithashtu duhet të ftohet të monitorojë progresin, ose mungesën e tij, të sistemit gjyqësor të Shqipërisë."
Ai shtoi, "Human Rights Without Frontiers International gjithashtu do të ishte e gatshme të hetonte çështjen dhe të raportonte në Bruksel."

Në janar, Këshilli i Europës me bazë në Strasburg mblodhi përfaqësues nga gjyqësori, shërbimet e prokurorisë, parlamenti shqiptar dhe të tjerë për një konferencë në Tiranë për të adresuar sfidat e paraqitura nga përdorimi "joproporcioneal" i paraburgimit në Shqipëri dhe për të eksploruar rrugë drejt reformës.

Ish-ministri i drejtësisë shqiptar Besfort Lamallari raportimisht tha se "përdorimi i tepruar" i paraburgimit "nuk është vetëm një problem statistikor, por një problem themelor i të drejtave të njeriut, prezumimit të pafajësisë dhe proporcionalitetit të ndërhyrjes shtetërore."

Gianluca Esposito, Drejtor i Përgjithshëm i të Drejtave të Njeriut dhe Sundimit të Ligjit në KiE, raportimisht tha se, sipas jurisprudencës së Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, paraburgimi duhet t'i nënshtrohet "shqyrtimit të rreptë" për të siguruar që çdo privim i lirisë është "i ligjshëm, i nevojshëm dhe proporcional." Masa të tilla mbrojnë prezumimin e pafajësisë dhe paraburgimi duhet të mbetet "një masë e fundit," tha ai.

Ekspertët ndërkombëtarë thirrën për kufij të rreptë mbi kohëzgjatjen e paraburgimit dhe KiE tha se është gati të "mbështesë procesin dhe të punojë në mënyrë konstruktive me të gjithë aktorët e përfshirë."

Disa kanë kontrastuar qëndrimin e KiE-së mbi çështjen me atë, deri tani, të parlamentit europian.
Parlamenti i BE-së lëshoi një raport draft mbi Shqipërinë (dhe vendet e tjera kandidate ballkanike) në mes të shkurtit, por nuk bëri asnjë përmendeje të paraburgimit.

Megjithatë, ai ri-deklaroi se Shqipëria, e cila, nëse progresi aktual vazhdon, shpreson të bashkohet me BE-në aq shpejt sa në 2030, "duhet të konsolidojë më tej historikun e saj të hetimeve, ndjekjeve penale dhe dënimeve përfundimtare, veçanërisht në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë."

Më herët këtë muaj (Mars), Kasowitz LLP, një firmë ligjore, lëshoi një raport mbi atë që, sipas saj, janë "defektet themelore të procesit të rregullt ligjor" që qëndrojnë pas vazhdimit të ndalimit të Veliajt.
Raporti thekson atë që gjithashtu quan përpjekje nga prokurori – Struktura e Posaçme Shqiptare Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) – për të "dëmtuar të drejtën e Kryebashkiakut Veliaj për një gjykim të drejtë."
Ekziston gjithashtu njëfarë kritike e trajtimit të pretenduar që kryetari i bashkisë ka marrë nga SPAK gjatë gjithë procesit që vjen nga burime dykahëshe dhe ekspertësh. Qeveria shqiptare është e regjistruar si duke thënë se "mbështet plotësisht" SPAK, i cili ka nisur raste kundër figurave me profil të lartë.

Firma ligjore, megjithatë, ka pretenduar se organizata "vazhdon të bëjë argumente të pabazuara për të justifikuar paraburgimin e tij të vazhdueshëm" dhe kishte cituar "aktivitetet e tij lobiste si bazë për të zgjatur ndalimin e tij."

"Lobimi, megjithatë, nuk është ndër kriteret e përcaktuara për të justifikuar paraburgimin e një të pandehuri," thotë firma ligjore.

Daniel Fetterman, partner në Kasowitz LLP dhe këshilltar ndërkombëtar i Veliajt, thotë, "Mbështetja e SPAK-ut mbi avokatinë dhe lobimin e ligjshëm për të justifikuar paraburgimin e tij të vazhdueshëm të paligjshëm në Shqipëri është thellësisht shqetësuese. Peticioni i qeverive dhe të folurit publikisht rreth rastit të dikujt është një e drejtë demokratike themelore dhe jo një bazë për burgosje apo ndëshkim," tha ai.

Ai shtoi, "Pas më shumë se një vit paraburgim dhe shkeljeve të tjera serioze të procesit të rregullt ligjor në rastin e tij, është e përshtatshme që qeveria amerikane – e cila ndihmoi në themelimin dhe këshillimin e SPAK-ut – të hetojë çfarë ka ndodhur dhe pse kjo po ndodh," tha Fetterman.

"Me letra drejtuar Departamentit të Shtetit dhe Departamentit të Drejtësisë të SHBA, kjo është pikërisht ajo që ne po u kërkojmë atyre të bëjnë," tha ai.

Disa kanë dalë fuqimisht në mbrojtje të SPAK-ut, përfshirë eurodeputetin socialist austriak Andreas Schieder, raportuesin e parlamentit të BE-së për Shqipërinë, i cili kohët e fundit i tha këtij portali se organizata luan "një rol vendimtar" në luftën kundër korrupsionit në Shqipëri dhe se kjo "tregon se qeveria shqiptare e merr seriozisht këtë detyrë."

Zëvendësi tha se puna e SPAK-ut është "thelbësore për një qasje të qëndrueshme për të përmbushur reformat e kërkuara para-anëtarësimit."

Megjithatë, media lokale po i kushton gjithnjë e më shumë vëmendje si rastit Veliaj ashtu edhe përdorimit të paraburgimit, me Albanian Daily News që raporton se gjykata supreme e vendit kishte nisur një rishikim të praktikave gjyqësore dhe paraburgimit.

Kjo, sipas saj, vjen mes shqetësimit në rritje, përfshirë nga "institucionet ndërkombëtare", mbi përdorimin e praktikave të tilla, me qeverinë që përballet me kërkesa për reformë në mënyrë që paraburgimi të aplikohet "vetëm kur është rreptësisht i nevojshëm" dhe të mbështetet nga "arsyetim i qartë gjyqësor."

Albanian Times thotë se rasti kundër Veliajt, i cili është anëtar i partisë Socialiste të Kryeministrit Edi Rama, ka bashkuar kritikët nga "skajet e kundërta të spektrit politik të Shqipërisë" dhe i njëjti portal vëren se, më 30 janar, një letër e përbashkët u lëshua nga "Rrjeti i Qyteteve Ballkanike B40" duke bërë thirrje për t'i dhënë fund paraburgimit. Letra quan paraburgimin një "trend të rrezikshëm."

Balkan Insight, ndërkohë, zbuloi kohët e fundit plane të mundshme qeveritare për të kufizuar kompetencat e SPAK-ut të cilin, vëren, u krijua në vitin 2016 me mbështetjen e BE-së dhe SHBA-së si pjesë e përpjekjeve më të gjera të Shqipërisë për t'u bashkuar me BE-në.

Thuhet se deri kohët e fundit, qeveria insistonte se nuk do të ndërhynte në rastet gjyqësore dhe kishte refuzuar të komentonte mbi zyrtarët që përballen me gjykim.

Kjo, thotë portali, ndryshoi në pasojë të një rasti tjetër me profil të lartë: Zëvendëskryeministrja e Shqipërisë Znj. Belinda Balluku, e cila akuzohet se ka ndërhyrë në procedurat e prokurimit publik.
Ajo mohon fuqimisht dhe vendosmërisht çdo shkelje.

Disa kanë kontrastuar dy rastet, Balluku dhe Veliaj, duke pretenduar se ndërkohë që qeveria ishte "e shpejtë" të jepte imunitet për Znj. Balluku, kishte qenë relativisht e heshtur mbi Veliajn. Është pretenduar se, në rastin e Znj. Balluku, qeveria kërkoi t'i jepte asaj imunitet ndaj ndjekjes penale me legjislacion.

Në rastin e kryebashkiakut, pretendimet e mëtejshme thonë, edhe pse ai u zgjidh drejtpërdrejt në detyrë, "pak ose aspak përpjekje" u bë për ta mbrojtur atë. Ky portal i është drejtuar qeverisë për koment, por deri më sot nuk ka marrë përgjigje.
Shtatorin e kaluar Euronews Albania raportoi se Këshilli i Ministrave kishte shkarkuar Veliajn nga pozicioni i tij si Kryetar i Bashkisë së Tiranës, por në nëntor, Balkan Insight raportoi më tej se Gjykata Kushtetuese shqiptare kishte vendosur në favor të Veliajt, duke anuluar vendimin e Këshillit të Ministrave.

Rasti Veliaj tani po lëviz me shpejtësi lart në axhendën politike, me Hashtag.al që raportoi muajin e kaluar se ish-ministri i drejtësisë Ylli Manjani, ish kundërshtar politik, kishte thënë se vazhdimi i ndalimit të kryebashkiakut duket "përtej logjikës ligjore dhe procedurale."

Mbështetësit e kryebashkiakut inkurajohen nga një rishikim i Gjykatës Supreme i praktikave gjyqësore, përfshirë paraburgimin, dhe hapi tjetër në këtë sagë të gjatë është dëgjimi i Veliajt kundër ndalimit të tij, që duhet të dëgjohet nga Gjykata Kushtetuese më 20 maj.

E gjithë kjo vjen ndërkohë që ora po tik-takon mbi procesin e hitherto të lavdëruar të anëtarësimit të Shqipërisë, diçka që BE-ja ka, në përgjithësi, përqafuar me shumë entuziazëm. Presidenti i Këshillit të BE-së Antonio Costa ka thënë se anëtarësimi i Shqipërisë në Unionin Europian është "qëllimi ynë i përbashkët" dhe ky është një qëndrim i ndarë nga shumë figura të tjera politike të BE-së.

Pas samitit të BE-së për Ballkanin Perëndimor të dhjetorit të kaluar, Presidenti Costa tha, "Shqipëria ka arritur të hapë të gjitha grupet negociuese në një kohë shumë të shkurtër, të fundit vetëm në nëntor. Viti tjetër (2026) do të jetë momenti i tyre i së vërtetës për të përshpejtuar reformat."

Në një samit kyç zgjerimi në nëntor, Presidenti Costa gjithashtu tha, "Shqipëria ka investuar një sasi të madhe pune dhe ka përshpejtuar shumë progresin në rrugën e saj të anëtarësimit."

Një ekspert i bazuar në Bruksel mbi Ballkanin Perëndimor tha, "Shqipëria ka bërë progres të madh dhe mbresëlënës drejt anëtarësimit, por, aktualisht, është turp që raste të tilla po hedhin diçka si hije mbi kredencialet e saj aktuale të BE-së."

Speaking to this portal, a European Commission official said, "The EU attaches great importance to the rule of law and fundamental rights, including the right to a fair trial. The Commission monitors and reports on progress in this area in the context of EU accession negotiations. This includes the use of pre-trial detention, which was recently discussed during the EU-Albania Justice, Freedom and Security Subcommittee."

" The Commission will continue to closely monitor and support the consolidation of the rule of law and fundamental rights in Albania, as part of the country's European integration process, and will continue to discuss with the Albanian authorities the appropriate compliance with relevant European standards in this area ," the official added.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×