Immediately after the terrorist attack by Hamas on October 7 last year, the Israeli offensive in Gaza began. Today, almost the entire Palestinian population is on the run, and there is still no end in sight to the war.
"On October 7, we woke up to the sound of rockets. It was a terrible noise, the whole situation was terrible, we started watching the news and found out what had happened," Varda Younis told Deutsche Wellen via text message from northern Gaza. "From that day began a deep fear that has not gone away."
Since last year's attacks by Hamas in southern Israel, nothing is the same for the residents of the Gaza Strip. Until then, Israel and Egypt had tightly controlled the enclave's borders. But in the early hours of October 7, militants led by Hamas, which is categorized as a terrorist organization by the US, EU, Germany and other countries, fired a barrage of rockets and breached border fences, entering the territory of a music festival and Kibbutz (collective settlement. ed.).
About 1,200 Israelis were killed by Hamas attacks, the militants took 250 hostages in Gaza. The Israeli military retaliated the same day, launching heavy air and artillery strikes across the Palestinian enclave.
"I lost my best friend on the third day of the war. Her house was completely bombed and I remember being so shocked. It was mentally exhausting,” recounted Younis, who lived on the seventh floor of a building in Sheikh Radnan, a neighborhood in northern Gaza City.
People in Gaza know what it means to live with conflict, as Israel and Hamas have fought four previous wars since 2007, when Hamas violently seized power from the Palestinian Authority. However, many did not expect the war to last so long or be so destructive. According to Gaza's Ministry of Health, which is controlled by Hamas and does not distinguish between civilians and fighters, more than 41,400 people have been killed in Gaza in the past year. Another 96,000 have been injured and at least 10,000 are reported missing.
Aid limited to Gaza: 'We have eaten tree leaves and grass'
Supplies in the enclave quickly ran out in the first weeks of the war, Varda Younis recalls. The Israeli Minister of Defense, Yoav Galant, had ordered the "full occupation" of the territory after the terrorist attack. The situation became critical, especially in the northern Gaza Strip, and aid organizations had been warning for months of an impending famine – a warning that the Israeli authorities rejected. Younis confesses that he could not find flour or bread during that time. "We got to the stage where we ate leaves from trees and grass. We never imagined in our life that we could eat them,” she said.
Kur autokolonat e ndihmës së parë arritën në veri, ajo ishte dëshmitare e dhunës dhe vdekjes ndërsa njerëzit përpiqeshin për të marrë ushqim dhe ndihma. Disa vende ofruan ndihma nga ajri pasi as presioni ndërkombëtar nuk arriti të bindte Izraelin të hapte më shumë vendkalime për dërgesat e ndihmave.
“Unë shkoja aty ku hidheshin ndihmat nga balonat çdo ditë,” tha Younis. “Vrapoja për të marrë diçka dhe, në fund, nuk merrja asgjë, sepse kishte banditë që kontrollonin gjithçka”. Younis thotë situata me ushqimin është përmirësuar që atëherë, por frika dhe ndjesia se je kaq pranë ndaj vdekjes kanë mbetur.
‘Shumë njerëz janë thellësisht të traumatizuar’
Në dymbëdhjetë muajt e fundit, Younis dhe tre fëmijëve të saj adoleshentë u është dashur të kërkojnë një vend për të jetuar të paktën nëntë herë. Si shumë njerëz të tjerë, ajo ka humbur ndjenjën e kohës në kërkimin e saj të vazhdueshëm për strehim. Kur ushtria izraelite urdhëroi banorët e Rripit verior të Gazës të iknin në jug përpara se të fillonte ofensiva tokësore, Younis vendosi të qëndrojë.
Pjesa veriore e Rripit të Gazës tani është pothuajse plotësisht e ndarë nga jugu nga i ashtuquajturi Korridori Netzarim, një rrugë me postblloqe ushtarake të sapondërtuara nga Izraeli. Sipas Kombeve të Bashkuara, të paktën 1.9 milionë nga 2.2 milionë njerëz janë zhvendosur nga shtëpitë e tyre dhe tani jetojnë tejet ngushtë në strehimet që gjejnë në Rripin jugor të Gazës. Shumica e njerëzve atje tani varen nga ndihmat humanitare, raportojnë organizatat e ndihmës.
Amjad Shava ka punuar gjithmonë në sektorin humanitar dhe drejton PNGO, një organizatë ombrellë e organizatave joqeveritare palestineze. Edhe ai duhej të largohej nga qyteti i Gazës, por tani ka krijuar një “qendër” për punonjësit e ndihmës humanitare në qytetin jugor të Deir al-Balah. Këtu, punonjësit e OJQ-ve mund të takohen, të përdorin internetin dhe të punojnë nën një çati. Hezitoja të ikja, rrëfen ai, por “familja ime këmbënguli për këtë”. “U thashë se është vetëm për disa orë dhe do të kthehemi së shpejti. Prandaj nuk kam marrë asgjë me vete nga shtëpia. Ato pak orë, disa ditë tani janë kthyer në një vit.”
Ai vlerëson se rreth një milion njerëz po strehohen në Deir al-Balah, shumë prej tyre në tenda ose strehimore të improvizuara prej pëlhure të gomuar dhe plastikë. Të tjerë kanë gjetur apartamente ose kanë qëndruar te të afërmit. “Unë mund ta shoh në fytyrat e tyre,” thotë Shava. “Shumica e njerëzve janë thellësisht të traumatizuar. Ata kanë humbur gjithçka. Shumë kanë humbur të dashurit. Shumica kanë humbur të ardhurat dhe shtëpitë e tyre.” Sipas tij, shumë duan të kthehen në veri, edhe nëse shtëpitë e tyre janë shkatërruar. Por kthimi i tyre varet nga vendimet politike që do të duhej të ishin pjesë e një marrëveshjeje armëpushimi midis Izraelit dhe Hamasit.

Ndihma humanitare me rrezik, por “krijon pak shpresë”
Puna e punonjësve të ndihmës humanitare është me rrezik dhe e vështirë, thekson Shava. Shumë ndihmës vullnetarë kanë humbur jetën ose vetë anëtarët e familjes dhe pothuajse të gjithë përjetojnë të njëjtën situatë si ajo e njerëzve që duhet t’u ndihmojnë. “Nuk ka asnjë mënyrë si të përballesh me këtë apo ta trajtosh.” Shava shton, se problemi është se nuk ka një fund të parashikueshëm. Megjithatë ai përpiqet të ruajë njëfarë shprese dhe të rrënjos kurajë tek ata që e rrethojnë.
Rripi i Gazës, në të cilin ai lindi dhe u rrit, nuk është më. Pjesë të mëdha territori konsiderohen të shkatërruara; Organizatat ndërkombëtare vlerësojnë se më shumë se 60 për qind e shtëpive janë dëmtuar. Shkollat, spitalet dhe dyqanet janë rrënuar. Kombet e Bashkuara vlerësojnë se sulmet ajrore izraelite dhe luftimet tokësore kanë shkaktuar tashmë më shumë se 40 milionë tonë mbeturina në të gjithë Rripin e Gazës.
Gaza mund të rindërtohet, beson Shava, por gjëja më e rëndësishme tani është e tashmja dhe “që të qëndrojmë gjallë”. Shumë prej palestinezëve e kanë humbur besimin tek ndihma e komunitetit ndërkombëtar. “Ajo që po përjetojmë këtu është edhe për shkak të dështimit të komunitetit ndërkombëtar për t’i dhënë fund kësaj lufte ose të paktën për të mbrojtur popullsinë civile”, shton punonjësi humanitar.
Familje të dëshpëruara
Rita Abu Sido dhe familja e saj nuk e kishin këtë mbrojtje. 27-vjeçarja mundet të kujtojë vetëm fragmente të muajve të parë të luftës. Ajo aktualisht ndodhet në Egjipt me motrën e saj Farah. Të dyja po marrin kujdesin mjekësor atje. Dy motrat janë të vetmet të mbijetuara nga familja e tyre. “Sulmi ishte rreth mesnatës së 31 tetorit. Unë isha zgjuar dhe i thashë motrës sime Farah se mund të vdisnim. Ajo mban mend gjithçka. Unë thjesht e kujtoj si ëndërr këtë,” u shpreh Rita për DW nga Kajro.
Nëna e Abu Sidos, dy motrat e saj më të vogla, 15 dhe 16 vjeç dhe vëllai i saj 13-vjeçar vdiqën atë natë. Rita dhe motra e saj, e cila po vizitonte Gazën si stjuardesë praktikante kur shpërtheu lufta, u plagosën rëndë dhe u dërguan në spitalin Al-Shifa pa dokumente identifikimi.
Abu Sido rrëfen, se pati lëndime në mushkëri dhe djegie, kurse motra e saj pësoi një frakturë të legenit dhe lëndime kurrizore. Me afrimin e luftimeve midis ushtrisë izraelite dhe Hamasit, të dyja u transferuan fillimisht në Spitalin Evropian në Khan Yunis për shkak të plagëve të rënda. “Shëndeti im mendor ishte i dobët pasi mësova për humbjen e familjes sime. Më duhej kohë për të kuptuar ambientin ku isha dhe situatën time. Isha agresive dhe nervoze.”
Me ndihmën e miqve të familjes, motrat mundën të largoheshin nga Rripi i Gazës përmes pikës kufitare Rafah në shkurt për të marrë trajtim në Egjipt. Ebu Sido raporton se asaj i është kthyer zëri, të cilin e kishte humbur prej disa kohësh, dhe motra e saj është duke iu nënshtruar terapisë fizike. Por trauma e humbjes së familjes do ta ndjekë atë për gjithë jetën.
Although they are safe in Egypt, their situation, like that of many other Palestinians who have fled to Egypt, is precarious. Many of them have no legal status and depend on the support of relatives and aid organizations. It is not known if Abu Sido will ever be able to return to Gaza. This also depends on the political developments on which it has no influence. "Returning to Gaza is a challenge. It will take time,” she says. The next generation, our generation, must have the will to rebuild./ DW