RSF: Journalists in Albania, victims of organized crime and police violence

2023-05-03 17:18:51Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
RSF: Journalists in Albania, victims of organized crime and police violence
Illustrative photo

The international organization "Reporters Without Borders" (Reporter Sans Frontiéres, RSF), in its annual report published on Wednesday (03.05) on World Press Freedom Day, points out the lack of security for journalists in Albania. "Journalists are victims of organized crime and sometimes police violence, fueled by the government's failure to protect them," the report states.

Improvement in rank, deterioration in quality of freedom

Despite the threat of organized crime against journalists, World Press Freedom Day, May 3, this year finds Albania with an improved position in the World Press Freedom Index, published by RSF. Albania is ranked 96th among 180 countries in the world, a position that represents an increase of 7 places compared to 2022 when it was ranked 103rd.

Aleksandër Çipa, president of the Union of Journalists of Albania, tells DW that "regardless of the improved position, the quality of media freedom in Albania has deteriorated. The media cannot play its role as a power that would serve as a mirror for other powers in the conditions of the Albanian society that continues to be in the stagnation of a hybrid democracy."

"The freedom of the media is captured by few interest groups that have assets, financial capacities, that have built and maintain in force, a heavy informal relationship with politics, party-cracy and high levels of government decision-making", Aleksandër Çipa tells DW arguments for his opinion.

Protest of journalists in Tirana, July 2022
Protest of journalists in Tirana, July 2022
Protest of journalists in Tirana, July 2022
Protest of journalists in Tirana, July 2022

Journalists who investigate crime and corruption are at risk

In this year's RSF report, organized crime is defined as one of the "biggest threats in Albania to the safety of journalists."

"Although the police have taken steps to investigate attacks against journalists, impunity for these crimes, combined with political efforts to discredit journalists, has created a climate that is likely to encourage further attacks," the report noted.

Sulmi me armë ndaj selisë së Top Channel, në mars të këtij viti, ku mbeti i vrarë një nga rojet e sigurisë, cilësohet një “rast i paprecedentë” nga RSF. Raporti konsideron më shumë të kërcënuar ”gazetarët që hetojnë krimin dhe korrupsionin”. Siguria e gazetarëve përbën shqetësim edhe për Këshillin e Europës, ku Shqipëria është anëtare që prej 31 vitesh. Sekretarja e Përgjithshme e këtij Këshilli, Marija Pejčinović Burić, në deklaratën e saj për Ditën Botërore të Lirisë së Shtypit 2023, “nxiti qeveritë evropiane ta bëjnë prioritet politik sigurinë e gazetarëve dhe aktorëve të tjerë të medias.”

RSF konstaton në Indeksin Botëror për Lirinë e Medias, 2023, zotërimin e mediave më me ndikim në sektorin privat në Shqipëri nga “një pjesë e vogël kompanish të lidhura me botën politike që operojnë në sektorë të tillë si ndërtimi. Ndër qindra media online, vetëm një numër i vogël kanë një model biznesi të qëndrueshëm me financim transparent”, thekson raporti.

Protest against restrictions on media freedom in Albania, December 18, 2019
Protesta kundër kufizimeve të lirisë së medias në Shqipëri, 18 dhjetor 2019
Protest against restrictions on media freedom in Albania, December 18, 2019
Protesta kundër kufizimeve të lirisë së medias në Shqipëri, 18 dhjetor 2019

Situata është e tillë ku “pronësia e pjesës më të madhe të peizazhit mediatik shqiptar është e përqendruar në duart e katër ose pesë kompanive. Financimi shtetëror përfaqëson një burim të madh të ardhurash për median, por ai shpërndahet në mënyrë të errët dhe diskriminuese që ngre dyshime për shitje të ndikimit”, thotë për DW, Aleksandër Çipa. “Kjo situatë ka shembur besueshmërinë publike ndaj mediave dhe gazetarëve. Kompanitë që zotërojnë tregun mediatik kanë histori marrëdhëniesh kompromentuese, klienteliste me politikën dhe qeverisjet, histori abuzimesh përmes depërtimit në investimet dhe financimet publike. Këto kompani kanë cënuar apo imponuar ndryshime ligjore në fushën e mediave që favorizojnë politikën e pronësisë së përqëndruar”, thekson ai.

Liria e shtypit garantohet në Kushtetutë dhe angazhimet ligjore ndërkombëtare të Shqipërisë. Por mbrojtja e konfidencialitetit të burimeve të informacionit, sipas RSF, është e pamjaftueshme. “Mediave iu ndalua, pas një vendimi të diskutueshëm të Prokurorisë, të mbulonin pasojat e një sulmi kibernetik të vitit 2022 ndaj institucioneve shtetërore,” thekson raporti i RSF. Projektligji kundër shpifjes, që u hoq nga agjenda e Parlamentit të Shqipërisë vitin e kaluar “do t’i kishte dhënë shtetit një kontroll joproporcional mbi përmbajtjen e mediave online dhe do të përforconte autocensurën”, vihet në dukje në këtë raport.

“Ka ngjarje dhe ꞔështje që nuk raportohen, nëse nuk dëshiron pronari i mediave. Autocensuara e gazetarëve vjen nga disa drejtime: nga biznesi që paguan dhe blen mosraportimin, nga politika, pushteti që negocion me pronarët, nga strukturat kriminale. Ndodh rëndom që denoncime, shkrime kritike sapo publikohen hiqen nga qarkullimi kur ndaj tyre ka reagime nga politikanë apo nga struktura të ndryshme okulte” thotë për DW, kryetari i Unionit të Gazetarëve të Shqipërisë, Aleksandër Çipa.

“Një rrezik i shtuar është mungesa e lirisë së editorit në media. Në Shqipëri ekziston vetëm autoriteti i plotë i pronarëve dhe i administratorëve, por jo i editorit apo drejtuesve redaksionalë” thekson ai për DW. Në Indeksin e Lirisë së Shtypit 2023, RSF konstaton që “në Shqipëri, pavarësia editoriale kërcënohet nga rregullimi partiak”.

Një dukuri tjetër që cënon lirinë e medias në Shqipëri është propaganda e shtuar. “Në media ka shumë propagandë, rikthim të modelit të vjetër të raportimit sipas parimit ndarës në “pro dhe kundër”. Kjo ka rikthyer gjuhën e ashpër konfliktuale, jo informuese dhe si rrjedhojë edhe disinformimin. Në kontekstin e fushatës elektorale për Lokalet 2023 disinformimi është bërë edhe më shqetësues dhe me efekte negative potenciale”, thotë për DW Aleksandër Çipa.

Liria e shprehjes – nxitëse për gjithë të drejtat e tjera themelore

Me moton “Formimi i një të ardhmeje të drejtash:Liria e shprehjes nxitëse e lirive të tjera, themelore të njeriut”, 3 Maji, Dita Botërore e Lirisë së Medias, shënon sivjet 30 vjetorin e saj. A ka potenciale që kjo motto të jetë nxitëse edhe në Shqipëri? “Liria pa cilësi e medias nuk mund të bëhet dot nxitëse për liritë e tjera, aq më tepër ato themelore. Komuniteti i gazetarëve ka nevojë për solidaritet bashkues, rritur autoritetin dhe integritetin në marrëdhëniet me pronarët dhe administratorët e mediave për të  negociuar përmirësime ligjore. Ka segmente të gjera dhe me ndikim të shoqërisë që e inkurajojnë këtë. Ka mekanizma juridikë dhe shtetërorë në dispozicion, por inspektoriatet dhe institucionet e pavarura, që monitorojnë dhe mbrojnë liritë themelore duhet të kenë më shumë guxim dhe të ndërhyjnë sa herë që media denoncon cënimin e lirive themelore të njeriut,” thotë për DW, Aleksandër Çipa./DW



Video